USG jąder – wskazania, przygotowanie, przebieg badań

USG jąder – co to za badanie?

Do jednych z wielu rutynowo wykonywanych badań obrazowych zalicza się USG jąder i moszny. Ich celem jest wykrycie zmian patologicznych w obrębie męskiego układu rozrodczego. Warto pamiętać, że im wcześniej dokona się prawidłowej diagnostyki, tym większe szanse na wdrożenie skutecznego leczenia i uniknięcie poważnych powikłań zdrowotnych, a nawet śmierci.

Jądra są kluczowymi męskimi organami warunkującymi nie tylko płodność, ale i produkcję hormonów odpowiedzialnych za wydzielanie testosteronu. Z racji swojej lokalizacji, jądra są szczególnie narażone na uszkodzenia mechaniczne, ale także inne choroby, które mogą prowadzić do niepłodności, a nawet śmierci. Każdy mężczyzna, bez względu na wiek, powinien regularnie wykonywać USG jąder, aby móc wykryć ewentualne stany patologiczne na wczesnym etapie ich rozwoju. W szczególności wtedy, gdy wyczuje u siebie niepokojące oznaki np. opuchliznę, powiększenie jąder lub ich silny ból.

Ultrasonografia to szybkie, tanie i skuteczne badanie obrazowe umożliwiające wykrycie określonych zmian w obrębie jąder, przede wszystkim guzów (w tym zmian nowotworowych), żylaków powrózka nasiennego, torbieli, a także ocenę ogólnego stanu dróg wyprowadzających nasienie.

Dzięki badaniu USG jąder i moszny można bezpiecznie przeprowadzić biopsję. Jest to inwazyjny zabieg polegający na nakłuciu igłą wybranego narządu i pobraniu niewielkiej ilości tkanki. Tak pobrany materiał biologiczny analizuje się pod kątem obecności zmian nowotworowych lub oznak niepłodności.

USG jąder – na czym polega badanie?

Badanie ultrasonograficzne wykorzystuje fizyczne zjawisko rozchodzenia się fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości, czyli ultradźwięków. Fale te przenikają przez żywe tkanki ciała, w tym powłoki skórne i odbijają się od narządów. W ten sposób na ekranie monitora uwidocznione są dokładne kształty i rozmiary określonych struktur anatomicznych. Taka wizualizacja jest możliwa dzięki dobraniu odpowiednich głowic. W przypadku jąder i moszny są to tzw. sondy liniowe. Lekarz dokładnie widzi echostrukturę i unaczynienie jąder.

Jeszcze lepsze uwidocznienie struktur anatomicznych jest możliwe dzięki uprzednim nałożeniu na skórę żelu. Celem zastosowania tego produktu jest zmniejszenie zjawiska tarcia i sprawniejsze poruszanie się głowicy po skórze. Badanie USG jest całkowicie bezbolesne, a jedyny dyskomfort może być związany z nałożeniem chłodnego żelu. Samo badanie trwa zaledwie kilka minut. Przed zabiegiem lekarz przeprowadza bardzo szczegółowy wywiad ze swoim pacjentem, a następnie wykonuje badanie palpacyjne.

Aby móc wykonać bezpłatne USG jąder i moszny, należy posiadać skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu (POZ) lub specjalisty. Wyniki otrzymuje się na miejscu. Specjalista podczas badań na bieżąco omawia to, co widzi na ekranie swojego monitora.

Interpretacja wyniku, uzyskanie określonej diagnozy oraz dalsze postępowanie terapeutyczne uzależnione jest od konkretnego przypadku. Nie ma ściśle określonych norm, czy też zakresów referencyjnych, tak jak ma to miejsce w przypadku badań laboratoryjnych.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Dzięki USG jąder i moszny można rozpoznać wiele jednostek chorobowych, w tym poważne, zagrażające życiu nowotwory. Badanie umożliwia postawienie diagnozy m.in.:

• niedrożności nasieniowodu,
• skrętu jąder,
• zwapnienia,
• stanów zapalnych,
• ropni i torbieli, w tym wodniaków,
• pęknięcia jądra,
• przepukliny pachwinowej,
• uszkodzenia powrózka,
• żylaków powrózka nasiennego,
• raka jądra i jego przerzutów.

USG jąder – wskazania do wykonania badania

Wskazaniem do wykonania badań ultrasonograficznych jest pojawienie się niepokojących objawów w okolicy jąder i moszny, w tym bólu, zwiększonej tkliwości, opuchlizny lub pojawienia się wyczuwalnych guzów. Jednym ze wskazań do badania jest problem z płodnością.

USG jąder i moszny pozwala na:

• wykrycie nieprawidłowych przepływów krwi przez jądra – tzw. badanie dopplera,
• ocenę unaczynienia jąder, najądrzy i powrózków nasiennych,
• monitorowanie narządów po stanach operacyjnych lub urazach mechanicznych,
• wykrycie guzów wraz z dokładnym ustaleniem ich lokalizacji,
• diagnostykę niepłodności,
• oceny atrofii, czyli zaniku jąder.

USG jąder – przeciwwskazania

Ze względu na fakt, że ultrasonografia jest badaniem bezpiecznych i bezinwazyjnym, nie ma żadnych przeciwwskazań do ich wykonania. Jedynym potencjalnym ograniczeniem, które może mieć wpływ na możliwość przeprowadzenia badania, są rany otwarte w miejscu prowadzenia głowic.

USG jąder – przygotowanie do badania

Ścisłe zasady przygotowania do badania USG jąder i moszny nie zostały określone. Oznacza to, że na ultrasonografię można zgłosić się o każdej porze dnia, nie będąc na czczo. Ważne jest, abyś na badania wziął ze sobą wyniki badań laboratoryjnych i poprzedni opis USG (jeśli posiadasz). Warto również poinformować lekarza o wszystkich, przyjmowanych przewlekle lekach.

Przed badaniem USG należy dokładnie umyć miejsca intymne. Nie istnieje konieczność golenia ani opróżnienia lub wypełniania pęcherza moczowego. Załóż wygodny strój, tak aby rozebranie się do badania nie powodowało u ciebie dyskomfortu. Ze względu na fakt, że żel USG może lekko pobrudzić ubranie, dobrą praktyką jest zabranie dodatkowej odzieży (w tym przede wszystkim bielizny) na zmianę.

Inaczej jest w przypadku biopsji wykonywanej podczas USG. W takich przypadkach zasady przygotowania do badania ustala lekarz.

USG jąder – przebieg badania

Badanie USG jąder i moszny trwa od kilku do kilkunastu minut. W zależności od potrzeb lekarz może poprosić cię o przyjęcie pozycji leżącej lub stojącej. Ta druga sytuacja dotyczy diagnostyki żylaków powrózka nasiennego lub guzków (które często nie są wyczuwalne w badaniu palpacyjnym).

Każdy mężczyzna powinien pamiętać o samobadaniu jąder. Trwa ono kilka minut i można wykonać je w warunkach domowych podczas codziennej kąpieli. Woda o wyższej temperaturze sprawia, że worek mosznowy jest bardzo miękki i łatwiej wówczas wykryć wszelkie nieprawidłowości, w tym guzki. Pamiętaj, aby każde jądro badać osobno.

USG jąder – skutki uboczne i powikłania

Badanie ultrasonograficzne jest w pełni bezpieczne i nie niesie za sobą ryzyka pojawienia się skutków ubocznych i powikłań.