USG jamy brzusznej – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG jamy brzusznej – czym jest to badanie?

USG jamy brzusznej to badanie obrazowe, na podstawie którego lekarz jest w stanie ocenić stan narządów wewnętrznych, w tym m.in.: wątroby, nerek, śledziony, pęcherzyka żółciowego, trzustki, pęcherza moczowego, a także naczyń i aorty. Badanie to trwa krótko, jest całkowicie bezinwazyjne i bezbolesne. USG jamy brzusznej służy nie tylko diagnostyce, ale znacznie ułatwia monitorowanie postępów wdrożenia farmakoterapii, ocenie stanu po operacjach, a także jest pomocne w wykrywaniu przerzutów nowotworowych.

W badaniu USG wykorzystuje się fale ultradźwiękowe, które przenikają przez powłoki skórne i odbijają się od narządów wewnętrznych. Fale wracają następnie do głowic urządzenia, a na ekranie monitora widoczny jest obraz narządów w tzw. czasie rzeczywistym.

Podczas badania USG jamy brzusznej ocenia się kilka parametrów narządów, w tym nie tylko ich położenie, ale także wielkość, ogólną strukturę oraz ewentualnie nieprawidłowości np. wady rozwojowe.

USG jamy brzusznej wykonuje się standardowo, na ogół na podstawie wskazań lekarskich. Posiadając skierowanie od lekarza POZ lub specjalisty, można wykonać je bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ).

USG jamy brzusznej – na czym polega badanie?

Badanie USG jamy brzusznej jest możliwe dzięki fizycznej właściwości, jaką wyróżniają się fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Odpowiednio dobrane głowice umiejscawia się na brzuchu, w okolicy struktur, które lekarz planuje obserwować. Na skórę pacjenta nakłada się specjalny żel, który zmniejsza zjawisko tarcia, a tym samym poprawia jakość uzyskanego obrazu. W większości przypadków przed badaniem lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, a także przeprowadza badanie palpacyjne (np. w celu wykrycia obrzęku struktur jamy brzusznej).

Wynik z USG jamy brzusznej uzyskuje się na miejscu. Lekarz na bieżąco omawia obserwowany obraz i w razie wątpliwości kieruje swojego pacjenta na bardziej szczegółowe badania np. RTG jamy brzusznej. Interpretacja wyniku uzależniona jest od indywidualnego przypadku i musi być ona poddana analizie przez specjalistę. Na opis badania czeka się maksymalnie 30 minut.

Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej rekomenduje się wykonywać profilaktycznie raz na dwa lata (gdy nie istnieją ku temu wyraźne wskazania).

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Wykonując USG jamy brzusznej, można ocenić strukturę anatomiczną, unaczynienie i położenie takich struktur jak:

• nerki i nadnercza,
• wątroba,
• trzustka,
• duże naczynia krwionośne, w tym aorta,
• śledziona,
• pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe,
• pęcherz moczowy,
• gruczoł krokowy u mężczyzn,
• narządy rodne u kobiet.

Zastosowanie USG jamy brzusznej jest bardzo szerokie. Jej głównym celem jest uwidocznienie zmian patologicznych, w tym torbieli, guzów i złogów.

Warto podkreślić, że USG jamy brzusznej nie jest dobrym narzędziem diagnostycznym w przypadku jelit i żołądka.

Uzupełnieniem USG jest badanie dopplerowskie, które pozwala na wykrycie przeszkód w przepływach krwi (zakrzepów), zwężenia w świetle naczyń (w tym blaszek miażdżycowych w przebiegu hipercholesterolemii), a także niektórych rodzajów wrodzonych nieprawidłowości.

USG jamy brzusznej – wskazania do wykonania badania

Istnieje wiele objawów, które mogą wskazywać na konieczność wykonania badań USG jamy brzusznej. Zalicza się do nich np.:

• bóle brzucha,
• spadek ciała o nieznanej przyczynie,
• kolki,
• długotrwale utrzymujące się biegunki, zaparcia, nudności, wymioty i wzdęcia,
• dolegliwości trawiennie,
• krwawienia z przewodu pokarmowego,
• obecność krwi w stolcu,
• podejrzenie kamicy nerkowej,
• urazy,
• trudności z zajściem w ciążę,
• powiększenie obwodu brzucha,
• podejrzenie żółtaczki,
• wyczuwalne zmiany w badaniu palpacyjnym.

USG jamy brzusznej standardowo wykonuje się również u dzieci. U najmłodszych wady rozwojowe często nie dają specyficznych objawów. Wskazaniem do wykonania badań ultrasonograficznych u dzieci są częste napady kolkowe, często połączone z biegunką i gorączką. USG jamy brzusznej są rekomendowane przez pediatrów również w przypadku długotrwałych zaparć.

USG jamy brzusznej – przeciwwskazania

Badania USG jamy brzusznej są bezpieczne, nieinwazyjne i bezbolesne. Jedyny dyskomfort związany jest z uczuciem chłodu, spowodowanym przez żel, który nakłada się na skórę jamy brzusznej. Nieprzyjemne doznanie nie jest jednak długotrwałe. Jednym możliwym ograniczeniem przeprowadzenia ultrasonografii są rany otwarte w miejscu prowadzenia głowic.

USG jamy brzusznej – przygotowanie do badania

Do badań USG jamy brzusznej należy się odpowiednio przygotować. Brak dobrego przygotowania może skutkować błędem diagnostycznym, a nawet brakiem możliwości przeprowadzenia badania w sposób prawidłowy. Szczególnie uciążliwe dla diagnosty jest nagromadzenie w jelitach gazów. W związku z tym pierwszym krokiem powinno być przyjęcie środków, które pozwalają na całkowite pozbycie się gazów z przewodu pokarmowego.

Jeśli dysponujesz wynikami poprzedniego badania USG lub innymi badaniami laboratoryjnymi, warto pokazać je lekarzowi podczas wizyty. Warto również poinformować lekarza o wszystkich, przyjmowanych przewlekle lekach.

Komfort badania USG można znacznie zwiększyć dzięki założeniu luźnych ubrań, tak aby nie krępowały ruchów. Ze względu na fakt, że żel stosowany podczas badania może ubrudzić odzież, dobrym pomysłem jest zabranie dodatkowej na zmianę.

USG jamy brzusznej – przebieg badania

Badanie USG jamy brzusznej nie jest czasochłonne i trwa maksymalnie kilkanaście minut. Wykonuje się je w pozycji leżącej. Lekarz przesuwa głowicę po brzuchu pacjenta pod takim kątem, który najlepiej obrazuje określoną strukturę. Podczas badania lekarz może poprosić o wstrzymanie oddechu lub niewielką zmianę pozycji ciała.

USG jamy brzusznej – skutki uboczne i powikłania

Badanie USG jamy brzusznej jest całkowicie bezpieczne dla organizmu, ponieważ nie jest związane z promieniowaniem jonizującym (w przeciwieństwie do badań RTG). W związku z tym nie niesie za sobą żadnych skutków ubocznych i powikłań.