USG mięśni – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG mięśni – co to za badanie?

USG mięśni należy do badań pierwszego wyboru, gdy zachodzi podejrzenie uszkodzenia struktury któregoś mięśnia. Może to być skutek np. wypadku, kontuzji lub choroby przewlekłej. Fale ultradźwiękowe emitowane przez ultrasonograf są bezpieczne dla organizmu, dlatego badanie może być powtarzane wielokrotnie. Jest to niezwykle ważne w przypadku kontroli procesu leczenia lub gojenia się uszkodzeń, kiedy kilkukrotne obrazowanie danego mięśnia staje się niezbędne.

USG mięśni jest badaniem nieinwazyjnym, nie narusza żadnych struktur ciała, nie wymaga ingerencji od wewnątrz. Opiera się na właściwościach fal ultradźwiękowych. Są to fale niesłyszalne dla ludzkiego ucha, często o częstotliwości między 1 a 10 MHz. Przenikają one swobodnie przez skórę, następnie trafiają na struktury takie jak mięśnie czy ścięgna, odbijają się od nich pod różnymi kątami i wracają do głowicy ultrasonografu – miejsca ich emisji. Tam są przekształcane na impuls elektryczny, który w konsekwencji daje obraz widoczny na ekranie monitora.

Obraz, który jest widoczny w badaniu USG, jest wykonywany w czasie rzeczywistym. Można na nim zaobserwować np. pracę mięśni. W razie potrzeby lekarz wykonujący badanie może zrobić zdjęcie danego fragmentu, ułatwiające wykonanie szczegółowych pomiarów. USG mięśni umożliwia nie tylko zdiagnozowanie problemu, ale również ocenę wielkości uszkodzeń. W obrazie uwidocznione są wszystkie struktury budujące i otaczające mięsień:

• połączenia mięśniowo-ścięgniste,
• ścięgna wraz z przyczepami,
• brzusiec mięśnia,
• ościęgna,
• pochewki ścięgniste,
• kaletki,
• sąsiednie naczynia i nerwy.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

W zależności od tego, jaki obszar jest badany, USG pozwala wykryć wiele nieprawidłowości. Powstają one zazwyczaj na skutek urazów, kontuzji czy chorób przewlekłych. Do najczęściej pojawiających się odchyleń od normy należą:

• zerwanie lub uszkodzenie ścięgien mięśni palców,
• zwyrodnienie przyczepów ścięgien mięśni prostowników lub zginaczy nadgarstka – tzw. łokieć golfisty lub tenisisty,
• uszkodzenia w obrębie rotatorów barku, zespół cieśni podbarkowej, zapalenie kaletki podbarkowo-naramiennej,
• uszkodzenia mięśni przylegających do kości łonowej – np. pubalgia sportowa,
• zespół tarcia pasma biodrowo-piszczelowego,
• zerwanie lub zapalenie ścięgien Achillesa,
• zapalenie ścięgien podeszwowych.

Są to tylko niektóre jednostki chorobowe wykrywane w trakcie USG mięśni. Każdy przypadek anomalii musi być skonsultowany z lekarzem specjalistą, np. ortopedą.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Głowica ultrasonografu jest czuła, dlatego badanie dostarcza wyraźny obraz mięśni, które znajdują się pod powierzchnią skóry. W przypadku mięśni położonych głębiej, ewentualnie w sytuacji, gdy w organizmie jest duża ilość tkanki tłuszczowej lub obrzęk, aparatura USG może nie dać dokładnego obrazu. W takich sytuacjach lekarz zazwyczaj pokieruje na rezonans magnetyczny.

Trzeba pamiętać również, że tłuste kremy czy balsamy mogą zakłócać pracę głowicy. Dlatego w dniu wykonania badania, ewentualnie dzień wcześniej nalezy zrezygnować ze stosowania tych preparatów.

USG mięśni – wskazania do wykonania badania

USG mięśni wykonuje się z wielu powodów. Specjalista może skierować na to badanie, jeżeli mięśnie pacjenta przestają właściwie pracować – ograniczona jest ich ruchomość lub ruchom tym towarzyszy ból. Wśród wskazań do wykonania badania znajdują się zarówno uszkodzenia mechaniczne, jak i nieprawidłowości w budowie danego mięśnia.

Wśród najczęściej spotykanych przyczyn kierowania na USG mięśni są:

• diagnostyka rozległości i stopnia zaawansowania zmian pourazowych,
• stany zapalne mięśni,
• naderwania mięśni lub ścięgien,
• uszkodzenia mięśnia na skutek wypadków,
• obrzęki lub stłuczenia mięśnia,
• kontrola krwiaków oraz podejrzenie nacisku krwiaka na nerwy,
• ciała obce w mięśniach,
• kontrola gojenia się uszkodzonego mięśnia,
• widoczne guzki lub torbiele.

W sytuacji, gdy w USG mięśni stwierdzi się obecność guzka lub torbieli, pacjent zostanie skierowany na biopsję cienkoigłową. Jest procedura wykonywana pod kontrolą ultrasonografu, mająca na celu pobranie wycinka do dalszych badań.

USG mięśni – przeciwwskazania

USG jest badaniem nieinwazyjnym, więc nie ma przeciwwskazań do jego wykonania. Jedynie w przypadku poparzeń skóry lub ran otwartych lekarz może zdecydować się na przeprowadzenie innych badań obrazujących. Głowica USG wymaga bowiem bezpośredniego kontaktu ze skórą oraz użycia specjalnego żelu.

USG mięśni – przygotowanie do badania

Do badania nie trzeba się szczególnie przygotowywać. Na wynik nie mają wpływu ani dieta, ani aktywność fizyczna bezpośrednio przed badaniem. Należy jedynie pamiętać, że będzie się poproszonym o odsłonięcie badanej części ciała, dlatego warto ubrać się w coś wygodnego i łatwego do zdjęcia lub podwinięcia. Ze względu na to, że tłuste kremy lub balsamy mogą utrudnić wykonanie USG, lepiej powstrzymać się od ich stosowania. Na USG trzeba zabrać wyniki poprzednich badań obrazujących, o ile takie były wykonywane.

USG mięśni – przebieg badania

Badanie trwa kilkanaście, maksymalnie kilkadziesiąt minut. Najpewniej lekarz poprosi pacjenta o położenie się na leżance i przybranie swobodnej pozycji. Badany obszar zostanie posmarowany specjalnym żelem, a następnie lekarz zbada go przy użyciu głowicy przykładanej pod różnym kątem. Czasami może poprosić również o wykonanie określonego ruchu lub sam poruszy kończyną. Jest to tzw. USG dynamiczne, które pozwala ocenić, w jaki sposób zachowuje się mięsień w czasie pracy. Z kolei uciskanie pewnych struktur za pomocą głowicy pozwala ocenić podejrzane zmiany – guzy czy torbiele.

Wynik USG dostaje się od ręki. Poza zdjęciami i komentarzem lekarz przygotuje również opis, z którym należy udać się do specjalisty na konsultację. Po badaniu można powrócić do normalnej aktywności – nie ma potrzeby pozostania na terenie ośrodka.

USG mięśni – skutki uboczne i powikłania

USG mięśni jest nieinwazyjne, nie narusza struktury mięśni czy ścięgien. Z tego powodu nie wiąże się praktycznie z żadnymi powikłaniami. Fale ultradźwiękowe są całkowicie obojętne dla zdrowia i nawet wielokrotne powtarzanie badania w krótkim czasie nie wpłynie na funkcjonowanie organizmu.