USG ścięgien – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG ścięgien – co to za badanie?

USG ścięgien jest bezbolesnym badaniem, które bazuje na właściwościach fal ultradźwiękowych. Są one emitowane przez głowicę ultrasonografu (urządzenia, które umożliwia wykonanie omawianego badania). Fale te są niesłyszalne dla ludzkiego ucha, charakteryzują się różną częstotliwością (z reguły jest to przedział od 1 do 10 MHz), stosunkowo łatwo przenikają przez skórę i wnikają do wnętrza ciała. Trafiają tam na różne struktury – m.in. ścięgna, które z kolei mają różną gęstość. Fale odbijają się od nich pod zmiennym kątem i wracają do głowicy. W dalszej kolejności ultrasonograf zamienia falę na impuls elektryczny, co powoduje, że na ekranie urządzenia pojawia się obraz badanych struktur.

USG ścięgien, mimo że jest badaniem nieinwazyjnym, daje szczegółowy obraz kontrolowanych struktur. Jest to obraz widoczny w czasie rzeczywistym. W razie potrzeby lekarz może również zatrzymać kadr lub wykonać zdjęcie badanych ścięgien. Ułatwia to uzyskanie dokładnego pomiaru oraz zaobserwowanie niewielkich zmian. Wśród najczęściej zlecanych badań USG obrazujących zmiany ścięgien należą USG nadgarstka i ręki, ścięgna Achillesa, barku (staw ramienny i barkowo-obojczykowy), stopy bądź stawu skokowego, USG stawu łokciowego, biodrowego lub kolanowego.

USG ścięgien – najczęściej wykonywane rodzaje badania

Z uwagi na fakt, że ścięgna zlokalizowane są w niemal każdym obszarze ciała, lekarz może skierować na wykonanie badania konkretnego rodzaju ścięgien. Najczęściej jest to:

• ścięgno Achillesa – najdłuższe w organizmie, odpowiada za wiele czynności takich jak chodzenie czy skakanie, dlatego jego zerwanie lub uszkodzenie może uniemożliwić normalne funkcjonowanie,
• ścięgna mięśni prostowników i zginaczy nadgarstka oraz palców – w badaniu USG można wykryć m.in. chorobę de Querveine’a oraz tzw. palce trzaskające,
• ścięgna mięśnia podkolanowego, brzuchatego łydki, stabilizującego staw kolanowy – obserwuje się pourazowe uszkodzenia ścięgien, w chorobach reumatoidalnych występują pęknięcia ścięgien,
• ścięgna zlokalizowane w stopie i stawie skokowym – zmiany zwyrodnieniowe w obrębie tych ścięgien powstają na skutek przeciążeń lub nieprawidłowej postawy,
• ścięgna głowy długiej, stożka rotatorów – ich uszkodzenie wiąże się z kontuzją barku,
• ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia znajdują się w stawie łokciowym, mogą ulec zerwaniu na skutek nagłego podniesienia ciężkiego przedmiotu.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

USG ścięgien pomaga zobrazować oraz ocenić wiele patologii. Do najczęstszych zmian obserwowanych w trakcie badania należą:

• zmiany pourazowe takie jak naderwania czy zerwania ścięgien,
• stany zapalne ścięgien,
• entezopatie (zmiany w obrębie przyczepu ścięgien powstające na skutek powtarzających się mikrourazów lub przeciążeń),
• łokieć tenisisty (mikrourazy ścięgien powstające na skutek długotrwałego przeciążenia ręki podczas ruchów nadgarstkiem, jest to choroba zawodowa m.in. pracowników biurowych),
• zespół cieśni nadgarstka (w chorobie tej współistnieją również mikrouszkodzenia ścięgien skutkujące m.in. mrowieniem lub drętwieniem palców).

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Wynik USG ścięgien nie zależy od diety czy aktywności bezpośrednio przed badaniem. Obraz widoczny na monitorze może być mniej czytelny, jeżeli badany obszar jest mocno otłuszczony (tkanka tłuszczowa podskórna zasłania sprawdzane struktury). Również stosowanie tłustych balsamów lub kremów może utrudnić zobrazowanie danej grupy ścięgien.

USG ścięgien – wskazania do wykonania badania

USG ścięgien może zostać zlecone, jeżeli pacjent boryka się z dolegliwościami bólowymi lub ograniczeniami w zakresie ruchu. Do innych objawów, które powinny skłonić do wizyty u specjalisty, należą:

• utrzymujące się dolegliwości pourazowe w tym bolesność,
• obrzęki,
• guzy widoczne gołym okiem lub wyczuwalne pod palcami,
• wybroczyny lub krwiaki,
• podejrzenie zmian zwyrodnieniowych,
• gromadzenie się płynu w obrębie stawu,
• monitorowanie procesu gojenia lub postępów leczenia,
• skierowanie na biopsję cienkoigłową, która jest wykonywana pod kontrolą USG,
• dolegliwości występujące m.in. u sportowców na skutek przewlekłego przeciążenia.

USG ścięgien – przeciwwskazania

Badanie USG jest bezinwazyjne, stosunkowo łatwe i szybkie do przeprowadzenia. Z tego powodu nie ma większych przeciwwskazań do jego wykonania. Lekarz może zalecić jedynie odłożenie go w czasie, jeżeli pacjent ma poparzoną skórę lub otwartą ranę. USG wymaga użycia specjalnego żelu i przyłożenia głowicy bezpośrednio do jej powierzchni, co w wymienionych przypadkach może być niemożliwe.

USG ścięgien – przygotowanie do badania

USG ścięgien nie będzie wymagało żadnych specjalnych przygotowań. Wystarczy, że pacjent stawi się na nie w wygodnym ubraniu, które z łatwością podciągnie lub zdejmie, odsłaniając badaną część ciała. Trzeba pamiętać również o zabraniu ze sobą aktualnego skierowania oraz wyników poprzednich badań obrazujących dane ścięgna – stanowią one materiał porównawczy m.in. w ocenie procesu leczenia.

USG ścięgien – przebieg badania

Zależnie od badanej grupy ścięgien USG wykonuje się w pozycji leżącej lub siedzącej. Po wejściu do gabinetu należy odsłonić badany fragment ciała. Lekarz posmaruje go specjalnym żelem ułatwiającym przesuwanie głowicy oraz przenikanie fal ultradźwiękowych. W czasie badania głowica będzie przykładana pod różnymi kątami po to, żeby uzyskać jak najdokładniejszy wizerunek danego ścięgna. Obraz widoczny na ekranie jest w czasie rzeczywistym. W niektórych sytuacjach lekarz zatrzyma go – zrobi dokładne pomiary oraz zdjęcie, które dołączy do wyników.

W międzyczasie pacjent może być poproszony o wykonanie pewnych ruchów. Jest to tzw. USG dynamiczne, które pozwala sprawdzić, jak dane ścięgna zachowują się w czasie normalnej pracy. Wszystkie wyniki dostaje się bezpośrednio po badaniu, składają się na nie zdjęcia oraz opis wykonany przez lekarza przeprowadzającego badanie.

USG ścięgien – skutki uboczne i powikłania

Z uwagi na to, że badanie jest nieinwazyjne, nie wiążą się z nim żadne skutki uboczne. Fale ultradźwiękowe, nawet w przypadku wielokrotnego powtarzania badania, nie kumulują się w organizmie, są obojętne dla jego funkcjonowania.