USG tkanek miękkich – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG tkanek miękkich – co to za badanie?

Badanie ultrasonograficzne jest ważnym elementem diagnostyki zmian powstających w obrębie tkanek miękkich. Pozwala ocenić stan takich struktur, jak:

• mięśnie,
• więzadła,
• ścięgna,
• głębokie warstwy skóry,
• węzły chłonne,
• kaletki maziowe,
• ścięgna oraz ich przyczepy.

USG tkanek miękkich wykonuje się w stanach nagłych (po przebytym urazie) oraz w systemie planowym (kiedy pacjent zgłasza np. przewlekły ból o nieznanej przyczynie). Badanie opiera się na właściwościach fal ultradźwiękowych (rodzaj fal akustycznych), które są niesłyszalne dla ludzkiego ucha. Wspomniane fale:

• swobodnie przenikają przez skórę,
• rozchodzą się wewnątrz badanego obszaru ciała,
• odbijają się od różnych struktur, tkanek i narządów pod różnym kątem,
• są obojętne dla ludzkiego organizmu,
• nie odkładają się i nie kumulują w tkankach.

W trakcie USG tkanek miękkich wyemitowane fale po odbiciu wracają do emitera, czyli głowicy sondy, gdzie zostają przekształcone w impulsy elektryczne. W konsekwencji powstaje charakterystyczny obraz USG składający się z szarych plam o różnym stopniu wybarwienia, który możesz dostrzec na ekranie monitora. Obraz ten obserwujesz w czasie rzeczywistym. W razie potrzeby lekarz może zatrzymać niektóre ujęcia i dokonać szczegółowych pomiarów lub przyjrzeć się niepokojącym zmianom.

USG tkanek miękkich jest badaniem dynamicznym. Lekarz może przy użyciu sondy dociskać lub rozciągać badane obszary, dzięki czemu sprawdza, czy dane struktury są odpowiednio elastyczne, czy ślizg tkanek jest właściwy, a struktury mięśniowo-ścięgniste mają właściwą rotację.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

W obrazie USG doświadczony lekarz może zaobserwować obszar, położenie czy kształt badanej tkanki. Potrafi również wychwycić niepokojące zmiany, do których należą m.in.:

• uszkodzenia mięśni i ścięgien,
• zmiany zwyrodnieniowe w obrębie ścięgien oraz innych tkanek,
• przepukliny,
• zmiany nowotworowe w postaci guzów – mięsaków, włókniaków, tłuszczaków,
• wysięki oraz krwiaki po urazach,
• torbiele i zgrubienia
• ropnie, nacieki zapalne,
• zwapnienia,
• ciała obce, np. odłamki szkła.

Na obrazie USG uwidaczniają się również objawy zaniku tkanek. Jest to schorzenie, które charakteryzuje się zmniejszeniem objętości tkanek czy narządów, które dotychczas wyglądały prawidłowo.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

USG tkanek miękkich jest procedurą nieinwazyjną i stosunkowo prostą do przeprowadzenia. Na jej wynik nie ma wpływu Twoja dieta czy aktywność fizyczna. Badanie musi być przeprowadzone przez lekarza z uprawnieniami (może mieć różną specjalizację, jednak powinien dysponować certyfikatem wydanym przez Polskie Towarzystwo Ultrasonografii), który ma do dyspozycji certyfikowany sprzęt (posiadający akredytację tego samego związku). Tylko wtedy możesz uznać, że otrzymane wyniki są miarodajne.

USG tkanek miękkich – wskazania do wykonania badania

Na USG tkanek miękkich możesz zostać skierowany, jeżeli zauważysz u siebie niepokojące zmiany tj. zgrubienia, guzki, obrzęki czy opuchliznę. Badanie jest ponadto wykorzystywane do zdiagnozowania przyczyn przewlekłego bólu. Do innych wskazań do przeprowadzenia badania ultrasonograficznego należą:

• przebyte urazy, którym nie towarzyszy złamanie kości,
• obrzęki stawów lub całych kończyn,
• podejrzenia zwyrodnienia,
• zmiany w obrębie węzłów chłonnych,
• przepuklina,
• asymetria tkanek miękkich,
• urazy w obrębie stawu np. skokowego,
• zaburzone czucie w kończynach lub palcach,
• mrowienie, drętwienie, paraliż dystalnych części kończyn,
• niezdiagnozowana tkliwość tkanek,
• obecność ciał obcych.

USG tkanek miękkich – przeciwwskazania

Badanie USG jest bezpieczne, nawet wtedy gdy ze względu na stan zdrowia powtarzasz je w krótkim odstępie czasu. Fale ultradźwiękowe nie odkładają się w tkankach organizmu, są obojętne dla jego funkcjonowania, dzięki czemu USG można wykonywać u kobiet w ciąży, małych dzieci czy przewlekle chorych. Jedyne przeciwwskazania do wykonania badania ultrasonograficznego wynikają z potrzeby przyłożenia głowicy sondy bezpośrednio do skóry. W rozległych oparzeniach, owrzodzeniach czy otwartych ranach może być to niemożliwe lub bolesne. Dlatego w takich przypadkach USG odkłada się w czasie lub przeprowadza się w to miejsce inne badanie obrazujące.

USG tkanek miękkich – przygotowanie do badania

USG tkanek nie wymaga specjalnego przygotowania, gdyż nie jest wykonywane pod znieczuleniem. Może być przeprowadzone o różnej porze dnia, po wysiłku lub po spoczynku. Musisz jedynie stawić się na nie z aktualnym skierowaniem i wynikami poprzednich badań, o ile takie były wykonywane. Najlepiej, jeżeli przyjdziesz na badanie w wygodnym i luźnym ubraniu, ponieważ przyłożenie sondy wymaga odsłonięcia części ciała, która będzie obrazowana.

USG tkanek miękkich – przebieg badania

USG tkanek miękkich trwa kilkanaście, maksymalnie kilkadziesiąt minut. Po wejściu do gabinetu lekarz przeprowadzi z Tobą krótki wywiad dotyczący Twoich objawów, przebytych operacji, chorób i urazów, jak również przeprowadzonych dotychczas badań. Następnie poprosi Cię o położenie się na leżance w ustalonej pozycji i odsłonięcie obszaru, który ma być zbadany. Na skórę nałoży żel ułatwiający przesuwanie głowicy.

W trakcie USG lekarz przykłada głowicę pod różnym kątem, dociska i rozciąga niektóre struktury i obserwuje obraz widoczny na ekranie. W razie potrzeby zatrzymuje niektóre kadry, mierzy i opisuje obserwowane zmiany. Po badaniu wykonuje opis badania, który wraz ze zdjęciami dostaniesz na własność. Z wynikami należy zgłosić się do lekarza specjalisty. Jest to szczególnie ważne w przypadku zaobserwowania jakichkolwiek zmian.

USG tkanek miękkich – skutki uboczne i powikłania

Badane USG tkanek miękkich jest nieinwazyjne i w pełni bezpieczne nawet dla osób szczególnie wrażliwych – małych dzieci, kobiet w ciąży czy osób starszych. Nie wiąże się z żadnymi powikłaniami czy skutkami ubocznymi, ponieważ nie wymaga ingerencji do wnętrza organizmu i nie wiąże się ze stosowaniem znieczulenia. Jedyne skutki uboczne, które wynikają z wykonywania USG tkanek miękkich, to ból o niewielkim nasileniu. Możesz go odczuwać, gdy badane miejsce jest po urazie, toczy się w jego obrębie stan zapalny lub jest tkliwe i opuchnięte.