USG trzustki – co to za badanie?
USG trzustki jest częścią badania ultrasonograficznego całej jamy brzusznej i bazuje na właściwościach fal ultradźwiękowych (są to fale akustyczne niesłyszalne dla ludzkiego ucha), które emituje głowica ultrasonografu, czyli urządzenia do badań USG. Fale te mają zmienną częstotliwość i swobodnie przenikają przez powłoki skórne, po czym rozchodzą się wewnątrz badanego obszaru. Napotykając na różne struktury (organy, kości, ścięgna, mięśnie itp.) o różnej twardości i gęstości, odbija się od nich pod różnym kątem, po czym wraca do głowicy. Dzięki specjalnemu oprogramowaniu ultrasonograf przekształca fale na impulsy elektryczne, które zostają zapisane na ekranie monitora w formie charakterystycznego obrazu (szarych plam o jaśniejszym i ciemniejszym wybarwieniu).
Obraz widoczny na ekranie monitora jest oglądany w czasie rzeczywistym. W razie potrzeby lekarz wykonujący USG trzustki może przybliżyć lub oddalić badane struktury, wykonać ich zdjęcia, a następnie dokładnie zmierzyć. Duża dokładność jest ogromną zaletą badania, dlatego stanowi ono często metodę pierwszego wyboru w diagnostyce wielu schorzeń. Badanie ultrasonograficzne można powtarzać w zależności od potrzeb, co jest wykorzystywane np. w ocenie skuteczności podjętego leczenia lub procesu gojenia po operacji. Skierowanie na badanie może wydać lekarz pierwszego kontaktu, jeżeli stwierdzi, że zachodzi potrzeba jego wykonania.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
W badaniu można wykryć wiele niepokojących zmian i odchyleń od normy. Do najczęściej diagnozowanych należą:
- poszerzony przewód trzustkowy wskazujący na przewlekły stan zapalny,
- zaniki, zwłóknienia lub zwapnienia miąższu,
- powiększenie narządu,
- guz zlokalizowany w głowie trzustki,
- zmiany hiperechogeniczne (również mogą wskazywać na przewlekły stan zapalny),
- powiększenie narządu,
- zmiany o charakterze hipoechogenicznym, które oznaczają torbiele wypełnione płynem,
- rak trzustki charakteryzujący się ciemniejszym wybarwieniem,
- gruczolak, czyli złośliwy nowotwór trzustki, który powoduje zmianę hipoechogeniczną obserwowaną w badaniu USG.
W badaniu ultrasonograficznym mało widoczne są zmiany spowodowane ostrym zapaleniem trzustki. Jeżeli lekarz podejrzewa u Ciebie tę chorobę, z pewnością zaleci Ci wykonanie innego badania obrazowego, np. tomografii komputerowej.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Wynik może być niemożliwy do zinterpretowania, jeżeli badane struktury nie będą dobrze widoczne na monitorze ultrasonografu. Obraz USG może być nieczytelny, jeżeli w Twoich jelitach zalegają resztki pokarmu lub nagromadzone gazy. Również opróżniony pęcherz może przesłonić trzustkę, dlatego zaleca się, żeby na czas badania powstrzymać się z jego opróżnianiem.
USG trzustki – wskazania do wykonania badania
Głównym wskazaniem do wykonania USG trzustki jest przewlekły oraz silny ból w nadbrzuszu, któremu często towarzyszy powiększenie obwodu brzucha. Lekarz może Ci zlecić to badanie również wtedy, gdy:
- zgłaszasz dolegliwości ze strony układu pokarmowego takie jak nawracające wymioty, biegunki oraz nudności,
- obserwujesz krwawienie ze strony przewodu pokarmowego,
- masz napięte powłoki brzuszne,
- manifestujesz niechęć do jedzenia i chudniesz bez wyraźnej przyczyny,
- uskarżasz się na świąd skóry niezwiązany z wysypką,
- masz objawy żółtaczki,
- doznałeś poważnego urazu jamy brzusznej,
- jesteś po operacji w obrębie trzustki,
- zmagasz się od dłuższego czasu z cukrzycą, która predysponuje do większego ryzyka zachorowania na raka trzustki.
USG trzustki – przeciwwskazania
Badanie jest nieinwazyjne, nie wymaga stosowania znieczulenia czy ingerowania w powłoki skóry. Z tego względu uznaje się je za bezpieczne i pozbawione przeciwwskazań. Może być wielokrotnie powtarzane, gdyż fale ultradźwiękowe są obojętne dla ludzkiego zdrowia, nie kumulują się w tkankach i nie zmieniają ich struktury.
Osoby, które mają na skórze rozległe oparzenia, owrzodzenia lub otwarte rany, powinny wstrzymać się z wykonaniem USG. Wymaga ono przyłożenia głowicy bezpośrednio do powierzchni skóry i przesuwania po niej, co w wymienionych przypadkach może być zbyt bolesne dla badanego.
USG trzustki – przygotowanie do badania
Żeby USG trzustki dało miarodajne wyniki, musisz się do niego należycie przygotować. Dzień lub dwa przed badaniem powinieneś przejść na dietę lekkostrawną, pozbawioną produktów wzdymających i ciężkostrawnych, które długo zalegają w jelitach i potęgują gromadzenie się gazów. W tym samym czasie ogranicz palenie papierosów, picie gazowanych napojów oraz żucie gumy, któremu towarzyszy połykanie powietrza gromadzącego się w jelitach.
Na USG trzustki przyjdź na czczo (przynajmniej 8 godzin po posiłku). Jeżeli uskarżasz się na wzdęcia lub nadmiar gazów, zastosuj środek na wzdęcia, który pomoże Ci pozbyć się problemu. Ubierz się wygodnie, żeby na prośbę lekarza móc łatwo odsłonić badany obszar. Jeżeli wcześniej wykonywałeś badania obrazujące trzustkę, zabierz ze sobą wyniki – będą stanowiły materiał porównawczy.
USG trzustki – przebieg badania
Przed przystąpieniem do badania lekarz zapyta Cię o kilka kwestii:
- dolegliwości, na które się uskarżasz,
- przebyte choroby i operacje,
- wyniki dotychczasowych badań.
Następnie poprosi Cię o położenie się na leżance i odsłonięcie obszaru, który zostanie zbadany. Na skórę nałoży specjalny żel, który umożliwia przesuwanie głowicy. W trakcie badania będzie ją przykładał pod różnym kątem, lekko dociskał lub przesuwał, dzięki czemu uzyska pełny obraz wnętrza jamy brzusznej. W przypadku zaobserwowanych zmian zatrzyma kadr i zrobi odpowiednie pomiary. Wynik badania otrzymasz bezpośrednio po zakończeniu USG – składają się na niego zdjęcia oraz opis.
USG trzustki trwa od kilkunastu do dwudziestu minut, jest bezbolesne i nie powoduje większego dyskomfortu. Dostarcza natomiast wyników, które mogą wskazywać na wiele poważnych chorób.
USG trzustki – skutki uboczne i powikłania
USG trzustki nie narusza ciągłości powłok, nie wymaga znieczulenia oraz nie wiąże się z ekspozycją na szkodliwe promieniowanie. Z tego powodu uważa się, że badanie ultrasonograficzne jest w pełni bezpieczne, nawet dla osób szczególnie wrażliwych (małych dzieci, kobiet w ciąży, chorych obciążonych wieloma schorzeniami).
Polecane artykuły:
