Aciclovir Jelfa (250 mg, 5 fiolek, proszek do sporz. roztw. do inf.)
Skład
1 fiolka zawiera 250 mg acyklowiru w postaci acyklowiru sodowego.
Forma leku
proszek do sporz. roztw. do inf.
Działanie
Acyklowir – cykliczna guanozyna – jest syntetycznym analogiem nukleozydu purynowego o działaniu przeciwwirusowym. Stosowany jest w zakażeniach wirusami z rodzaju Herpesviridae. W stężeniach uzyskiwanych po dawkach terapeutycznych acyklowir wykazuje największą skuteczność kliniczną w leczeniu zakażeń wirusem Herpes simplex typu I (HSV-I), nieco mniejszą – typu II (HSV-II) i jeszcze mniejszą w zakażeniach wirusem Varicella zoster (VZV). Niewielką aktywność przeciwwirusową, jednak zwykle bez znaczenia klinicznego, wykazuje wobec wirusów cytomegalii (CMV) i Epsteina-Barra (EBV). Acyklowir jest lekiem prekursorowym. W zakażonych wirusem komórkach jest fosforylowany przy udziale kinazy wirusowej, w wyniku czego powstaje trifosforan acyklowiru, który działa jako inhibitor oraz substrat wirusowej polimerazy DNA. Włączenie trifosforanu acyklowiru w łańcuch nowosyntetyzowanego wirusowego DNA wyklucza lub bardzo ogranicza jego dalszą replikację. Procesy fosforylacji i akumulacji trifosforanu acyklowiru zachodzą tylko w komórkach zakażonych wirusem bez zaburzania normalnych procesów komórkowych, dzięki czemu toksyczność leku dla komórki człowieka jest niewielka. Po jednogodzinnym wlewie acyklowiru w dawce 5 mg/kg mc. lub 10 mg/kg mc. co 8 h, średnie stężenie maksymalne w stanie stacjonarnym wynosi odpowiednio 9,8 i 20,7 mikrograma/ml. Po siedmiogodzinnej przerwie stężenia w surowicy wynosiły odpowiednio 0,7 i 2,3 mikrograma/ml. U dzieci w wieku powyżej 1 roku zbliżone stężenia występowały po dawkach 250 mg/m2 pc. i 500 mg/m2 pc. Objętość dystrybucji wynosi 0,8 l/kg. Stężenia acyklowiru w płynie mózgowo-rdzeniowym sięgają 50% stężeń w surowicy. Stopień wiązania z białkami wynosi 11% do 19%. Podstawową drogą eliminacji jest wydalanie w postaci niezmetabolizowanej (45 – 91% po podaniu dożylnym) przez filtrację i czynne wydalanie kanalikowe. W niewielkiej ilości acyklowir wydalany jest w postaci zmetabolizowanej; głównym metabolitem jest 9-karboksymetoksymetyloguanina. Okres półtrwania acyklowiru w fazie końcowej wynosi 3,8 h (2,2 – 5,0 h). U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek okres półtrwania acyklowiru był przedłużony do około 19 h. Przeciętny okres półtrwania podczas hemodializy wynosi 5,7 h. Hemodializa obniża stężenie acyklowiru nawet o 60%. U pacjentów w podeszłym wieku klirens ogólnoustrojowy acyklowiru obniża się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny; nie odbija się to znacząco na okresie półtrwania w fazie końcowej.
Wskazania
Zakażenia opryszczkowe skóry i błon śluzowych (Herpes simplex typu I i II) oraz ich nawroty u osób z niedoborami immunologicznymi. Zakażenia wirusem Varicella zoster u osób z niedoborami immunologicznymi. Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u osób w wieku powyżej 6 mż. Leczenie początkowej fazy opryszczkowego zakażenia narządów płciowych (Herpes genitalis) o ciężkim przebiegu klinicznym.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną i walacyklowir.
Środki ostrożności
Z uwagi na ryzyko kumulacji acyklowiru, u pacjentów z niewydolnością nerek należy koniecznie modyfikować dawki, zależnie od klirensu kreatyniny. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów odwodnionych, leczonych dużymi dawkami acyklowiru, mających w wywiadzie choroby nerek lub otrzymujących jednocześnie inne leki o działaniu nefrotoksycznym. Wymienione stany zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek przez acyklowir. Takich chorych należy starannie monitorować przez cały czas leczenia. Acyklowiru nie wolno podawać w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, ponieważ grozi to uszkodzeniem nerek z powodu zwiększonego ryzyka krystalizacji leku w kanalikach nerkowych. Może to być przyczyną ostrej niewydolności nerek. Roztwory acyklowiru należy podawać wyłącznie w powolnym wlewie dożylnym o odpowiednim stężeniu. Podawanie większych stężeń leków może być przyczyną zapalenia żył i uszkodzenia nerek. Leku nie wolno stosować miejscowo, domięśniowo, podskórnie, doustnie ani do oczu (są to roztwory silnie alkaliczne, pH 10,5 – 12). Jeśli dojdzie do kontaktu leku ze skórą lub śluzówkami, należy zmyć go dokładnie wodą z mydłem. W przypadku dostania się roztworu do oczu należy je szybko przemyć dużą ilością wody, najlepiej bieżącej. Należy odpowiednio nawadniać pacjenta (na dostateczne nawodnienie zapobiegające krystalurii wskazuje dobowa diureza nie mniejsza niż 500 ml/1g leku, zaleca się podawanie płynów w ilości nie mniejszej niż 1 litr/1 g podanego acyklowiru na dobę). Acyklowir podawany we wlewie dożylnym może być przyczyną zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego – należy zachować ostrożność przy podawaniu acyklowiru pacjentom, u których uprzednie podanie leku związane było z wystąpieniem zaburzeń neurologicznych oraz u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, znacznymi zaburzeniami elektrolitowymi i znacznie niedotlenionych oraz leczonych jednocześnie dokanałowo metotreksatem lub interferonem. U chorych z ciężkimi niedoborami immunologicznymi i po przeszczepach szpiku obserwowano przypadki mniejszej skuteczności acyklowiru. Nie oceniono korelacji między aktywnością przeciwwirusową leku in vitro a skutecznością kliniczną.
Ciąża i laktacja
Lek można stosować w ciąży wyłącznie jeśli w opinii lekarza spodziewana korzyść z jego podania kobiecie w ciąży przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. W przypadku konieczności leczenia acyklowirem zaleca się przerwanie karmienia piersią.
Działania niepożądane
Często: zapalenie żył, nudności, wymioty, przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych we krwi; świąd, pokrzywka, wysypka (w tym nadwrażliwość na światło); zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny. Niezbyt często: zmniejszenie wskaźników hematologicznych (niedokrwistość, małopłytkowość, zmniejszenie liczby krwinek białych). Bardzo rzadko: reakcje anafilaktyczne; ból głowy, zawroty głowy, pobudzenie, dezorientacja, drżenia, niezborność ruchowa, zaburzenia mowy, omamy, objawy psychotyczne, drgawki, senność, encefalopatia, śpiączka; duszność; biegunka, bóle brzucha; przemijające zwiększenie stężenia bilirubiny, żółtaczka, zapalenie wątroby; obrzęk naczynioruchowy; zaburzenia czynności nerek, ostra niewydolność nerek; zmęczenie, gorączka, miejscowe reakcje zapalne. Obserwowano czasami nagłe zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy u pacjentów otrzymujących acyklowir dożylnie. Należy sądzić, że zależało to od maksymalnego stężenia acyklowiru w osoczu i od stanu nawodnienia pacjenta. Aby tego uniknąć, leku nie należy podawać w postaci szybkiego wstrzyknięcia dożylnego, ale wyłącznie w postaci powolnego wlewu dożylnego trwającego ponad 1 godzinę. Należy utrzymywać właściwy stan nawodnienia pacjenta. Zaburzenie czynności nerek zwykle szybko ustępuje po uzupełnieniu płynów u pacjenta i (lub) po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu acyklowiru. W wyjątkowych przypadkach może jednak dojść do ostrej niewydolności nerek. Po przypadkowym podaniu acyklowiru w postaci roztworu do infuzji poza naczynie, obserwowano ciężkie miejscowe reakcje zapalne, czasami prowadzące do uszkodzeń skóry.
Interakcje
Acyklowir jest wydalany głównie w postaci nie zmienionej z moczem poprzez aktywne wydzielanie w kanalikach nerkowych. Jakiekolwiek leki podawane jednocześnie, które współzawodniczą o ten mechanizm mogą podwyższać stężenie acyklowiru w osoczu krwi. Probenecyd i cymetydyna zwiększają pole pod krzywą (AUC) i zmniejszają klirens nerkowy acyklowiru, jednak nie ma konieczności zmiany dawkowania. Należy zachować ostrożność podając lek w infuzji razem z innymi preparatami, które współzawodniczą z acyklowirem o wydalanie, ze względu na możliwość zwiększenia się stężenia w osoczu jednego lub obu leków lub ich metabolitów. Podczas jednoczesnego stosowania wykazano zwiększenie pola pod krzywą (AUC) acyklowiru i mykofenolanu mofetylu, jednego z nieaktywnych metabolitów leku immunosupresyjnego podawanego pacjentom po przeszczepach. Należy zachować ostrożność podczas podawania dożylnie leku z lekami wpływającymi na czynność nerek (cyklosporyna, takrolimus).
Dawkowanie
Dożylnie. Leczenie należy rozpocząć możliwie najszybciej po pojawieniu się objawów i rozpoznaniu. Zakażenia skóry i błon śluzowych wirusem Herpes simplex u pacjentów z niedoborami immunologicznymi. Ciężkie klinicznie postaci zakażeń Herpes genitalis. Dorośli: 15 mg/kg mc./dobę w dawkach podzielonych (5 mg/kg mc. co 8 h). Dzieci w wieku powyżej 6 mż.-12 lat: 750 mg/m2pc./dobę w dawkach podzielonych (250 mg/m2pc. co 8 h). Leczenie zakażeń Herpes simplex trwa 7 dni, a zakażeń Herpes genitalis 5 dni. Zakażenia wirusem Varicella zoster u pacjentów z niedoborami immunologicznymi. Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Dorośli: 10 mg/kg mc. co 8 h. Dzieci w wieku powyżej 6 mż.-12 lat: 500 mg/m2pc. co 8 h. Leczenie zakażeń Varicella zoster trwa 7 dni, a opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych 10 dni. Lek podaje się w ciągłym wlewie dożylnym trwającym nie krócej niż 1 h. Roztwory acyklowiru muszą być podawane w odpowiednim stężeniu, zgodnie z procedurą przygotowania roztworu leku. Szczególne grupy pacjentów. W niewydolności nerek przy klirensie kreatyniny > 50 ml/min dawkę podaje się co 8 h; 25-50 ml/min dawkę podaje się co 12 h; 10-25 ml/min: co 24 h; poniżej 10 ml/min: 1/2 dawki co 24 h. W trakcie stosowania acyklowiru należy stale monitorować klirens kreatyniny lub jej stężenie w surowicy. U pacjentów poddawanych hemodializie dawka leku po każdej dializie powinna być odpowiednio dobrana. U pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej nie jest konieczna zmiana dawek przy odpowiednio zachowanych odstępach między dawkami. U pacjentów w podeszłym wieku wydolność nerek może być w różnym stopniu zmniejszona – lek należy stosować po dokonaniu oceny stanu nerek; dawkowanie należy modyfikować zgodnie z zaleceniami dotyczącymi chorych z niewydolnością nerek. U pacjentów z otyłością, którym acyklowir podawany jest dożylnie w dawce wyliczonej na podstawie ich rzeczywistej masy ciała, mogą wystąpić zwiększone stężenia w osoczu. Z tego powodu należy rozważyć zmniejszenie dawki u pacjentów z otyłością, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub u pacjentów w podeszłym wieku. Nie należy przekraczać dawki 500 mg/m2pc. co 8 h. Sposób podania. Do fiolki z liofilizatem dodać 10 ml wody do wstrzykiwań lub 10 ml roztworu chlorku sodu 0,9% do wstrzykiwań. Uzyskany roztwór zawiera 25 mg acyklowiru w 1 ml. Nie wolno stosować rozpuszczalników zawierających alkohol benzylowy lub parahrdroksybenzoesany (może wytrącić się osad). Po rozpuszczeniu suchej substancji w fiolce, przed połączeniem z płynem do wlewów uzyskany roztwór należy staranie obejrzeć celem wykrycia ewentualnych zanieczyszczeń. Przygotowany roztwór można przechowywać 24 h w temperaturze poniżej 25ºC. Roztwór acyklowiru sodowego ma pH 10,5 – 12, co może być przyczyną reakcji z metalem (np. częściami strzykawki). Odpowiednią dawkę acyklowiru należy dodać do płynu infuzyjnego, tak, aby stężenie nie było większe niż 7 mg/ml. U osób dorosłych o masie ciała 70 kg zaleca się podawanie jednorazowej dawki w objętości 60 – 150 ml. U dzieci ilość płynu infuzyjnego należy dostosować do wieku i masy ciała. Roztwór pierwotny acyklowiru można dodać do następujących płynów do wlewów dożylnych: roztwór chlorku sodu 0,45% lub 0,9%; roztwór chlorku sodu 0,45% z roztworem glukozy 2,5%; złożony roztwór mleczanu sodu (roztwór Hartmanna). Roztwór należy przygotowywać w warunkach jałowych bezpośrednio przed podaniem. Jeśli pojawi się zmętnienie lub krystalizacja (przed lub podczas wlewu), roztwór należy usunąć. Przygotowany roztwór podaje się w powolnym wlewie dożylnym ze stałą szybkością, w czasie nie krótszym niż 1 h. Uwaga: Nie stosować leku w szybkich wstrzyknięciach dożylnych, ani w stężeniach większych niż zalecane. Wstrzyknięcie domięśniowe lub podskórne może być przyczyną miejscowego podrażnienia tkanek (pH roztworu acyklowiru sodowego wynosi ok. 11).
Uwagi
U pacjentów leczonych acyklowirem we wlewach dożylnych notowano liczne zaburzenia ośrodkowe, między innymi drgawki, pobudzenie, zaburzenia świadomości. Objawy takie zaburzają sprawność psychoruchową oraz uniemożliwiają prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn.
Dane o lekach i suplementach diety dostarcza
