Fungizone (50 mg, fiol. 50 ml, proszek do sporz. konc. roztw. do inf.)
Skład
1 fiolka zawiera 50 mg amfoterycyny B.
Forma leku
proszek do sporz. konc. roztw. do inf.
Działanie
Makrocykliczny, polienowy antybiotyk przeciwgrzybiczy. Amfoterycyna B w zależności od stężenia działa grzybobójczo lub grzybostatycznie, zaburzając przepuszczalność błony komórkowej grzyba w wyniku wiązania się z ergosterolem. In vitro działa hamująco na następujące gatunki: Histoplasma capsulatum, Coccidioides immitis, Candida spp., Blastomyces dermatitidis, Rhodotorula, Cryptococcus neoformans, Sporothrix schenckii, Mucor mucedo i Aspergillus fumigatus. Antybiotyk nie działa na bakterie, riketsje i wirusy. Amfoterycyna B krążąca w osoczu jest w znacznym stopniu (>90%) związana z białkami osocza i słabo ulega dializie. Około 2/3 jednoczesnego stężenia w osoczu wykryto w płynie z objętej stanem zapalnym opłucnej, otrzewnej, błony maziowej i cieczy wodnistej. Stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym rzadko przekracza 2,5% stężenia w osoczu, lub nawet jest niewykrywalne. Niewielka ilość amfoterycyny B przenika do ciała szklistego lub prawidłowego płynu owodniowego. Prawdopodobnie głównym narządem magazynowania jest wątroba. Amfoterycyna B jest bardzo powoli wydalana przez nerki, przy czym 2-5% podanej dawki jest wydalane w postaci biologicznie czynnej. Po zaprzestaniu leczenia, lek można wykryć w moczu w ciągu 3-4 tyg. Wydalanie z żółcią może być istotną drogą eliminacji. T0,5 w fazie eliminacji wynosi około 15 dni.
Wskazania
Leczenie pacjentów z postępującymi, mogącymi zagrażać życiu zakażeniami grzybiczymi. Jest to lek silnie działający i nie należy go stosować do leczenia nieinwazyjnych zakażeń grzybiczych. Lek jest szczególnie wskazany do leczenia mogących zagrażać życiu zakażeń grzybiczych wywoływanych przez szczepy Aspergillus, Blastomyces, Candida, Coccidioides, Cryptococcus i Histoplasma, grzyby wywołujące mukormikozę, w tym wrażliwe szczepy Absidia, Mucor i Rhizopus, oraz zakażeń wywołanych przez pokrewne wrażliwe szczepy Conidiobolus, Basidiobolus i Sporothrix. Lek można stosować w leczeniu amerykańskiej leiszmaniozy śluzówkowo-skórnej, ale nie jest to lek z wyboru. Lek można stosować u pacjentów ze zmniejszoną odpornością i utrzymującą się gorączką, niereagujących na odpowiednie leczenie przeciwbakteryjne.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, chyba że w opinii lekarza stan wymagający leczenia stanowi zagrożenie dla życia pacjenta, a tylko amfoterycyna B jest możliwym do zastosowania lekiem.
Środki ostrożności
Amfoterycyna B może być jedynym skutecznym lekiem do zastosowania w zagrażających życiu zakażeniach grzybiczych. W każdym przypadku należy rozważyć stosunek korzyści z ratowania życia do ryzyka wynikającego z niespodziewanych i niebezpiecznych działań niepożądanych. Amfoterycynę B powinien podawać przeszkolony personel medyczny, wyłącznie dożylnie, ze ścisłą obserwacją stanu klinicznego pacjenta. Lek ten należy zarezerwować do leczenia pacjentów z postępującymi, mogącymi zagrażać życiu zakażeniami grzybiczymi wywoływanymi przez wrażliwe patogeny. Podczas dożylnego podawania amfoterycyny B często występują ostre reakcje, w tym dreszcze, gorączka, jadłowstręt, nudności, wymioty, ból głowy, ból mięśni, ból stawów i niedociśnienie. Należy unikać szybkiej infuzji dożylnej, podawanej krócej niż przez 1 h, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, u których wiązało się to z występowaniem hiperkaliemii i arytmii. Po leczeniu amfoterycyną B obserwowano leukoencefalopatię u pacjentów poddawanych naświetlaniu całego ciała. Podczas leczenia należy często kontrolować czynność nerek. Wskazane jest również regularne kontrolowanie czynności wątroby, stężenia elektrolitów w surowicy (zwłaszcza magnezu i potasu) i morfologii krwi. Wyniki badań laboratoryjnych należy traktować jako wskazówkę do dalszej korekty dawki. Po podaniu dokanałowym zgłaszano występowanie takich zdarzeń neurologicznych, jak zapalenie pajęczynówki, mielopatia, niedowład i porażenie nerwów. Po każdym przerwaniu leczenia na okres dłuższy niż 7 dni, leczenie należy wznowić podawanie leku zaczynając od najmniejszej dawki, tj. 0,25 mg/kg mc. i stopniowo ją zwiększać. Należy zachować ostrożność i zapobiegać przypadkowemu przedawkowaniu amfoterycyny B, ponieważ może ono spowodować zatrzymanie akcji serca lub krążenia i oddychania z możliwym skutkiem śmiertelnym. Przed użyciem preparatu należy zweryfikować jego nazwę i dawkowanie, zwłaszcza jeśli przepisana dawka jest większa niż 1,5 mg/kg mc. Preparat zawiera <1 mmol (23 mg) sodu w fiolce, tzn. uznaje się go za „wolny od sodu”. Opakowanie zawiera gumę lateksową, która może powodować ciężkie reakcje alergiczne.
Ciąża i laktacja
W ciąży stosować z ostrożnością i tylko wtedy, gdy korzyści dla kobiety przewyższają ryzyko dla płodu. Ogólnoustrojowe zakażenia grzybicze u kobiet ciężarnych z powodzeniem leczono amfoterycyną B, bez widocznych skutków dla płodu, jednak liczba zgłoszonych przypadków była niewielka. Nie wiadomo, czy amfoterycyna B przenika do mleka karmiących kobiet. Kobietom karmiącym zaleca się zaprzestanie karmienia piersią, biorąc pod uwagę toksyczność amfoterycyny B i fakt, że może ona przenikać do mleka kobiecego.
Działania niepożądane
Chociaż niektórzy pacjenci bez trudności mogą tolerować pełne dawki dożylne amfoterycyny B, większość z nich wykazuje pewne objawy nietolerancji, szczególnie na początku leczenia. Tolerancję można zwiększyć, stosując kwas acetylosalicylowy, inne leki przeciwgorączkowe (np. paracetamol), leki przeciwhistaminowe i leki przeciwwymiotne. U niektórych pacjentów stosowano petydynę (25-50 mg i.v.) w celu skrócenia czasu trwania lub zmniejszenia nasilenia dreszczy i gorączki. Dożylne podawanie małych dawek kortykosteroidów nadnerczowych tuż przed rozpoczęciem lub w trakcie leczenia amfoterycyną B może pomóc w zmniejszeniu nasilenia reakcji gorączkowych. Dawkę i czas trwania takich kortykosteroidów należy ograniczyć do minimum. Podawanie heparyny (1000 jednostek w jednej infuzji), zmiana miejsca podania, stosowanie u dzieci igły do żył skóry głowy lub podawanie w schemacie leczenia 2 razy na dobę może zmniejszyć częstość występowania zakrzepowego zapalenia żył. Wynaczynienie może wywołać podrażnienie chemiczne. Bardzo często: nudności, wymioty, dreszcze, gorączka (zazwyczaj występuje w ciągu 15-20 min po rozpoczęciu leczenia), hipokaliemia, zwiększone stężenie kreatyniny, zmiany czynności nerek, w tym azotemia, hipostenuria, kwasica kanalików nerkowych i zwapnienia w nerkach, duszność, niedociśnienie. Często: niedokrwistość, nieprawidłowa czynność wątroby, hipomagnezemia, wysypka. Niezbyt często: agranulocytoza, koagulopatia, eozynofilia, leukocytoza, leukopenia, trombocytopenia, uderzenia gorąca. Częstość nieznana: arytmie, w tym migotanie komór, zatrzymanie akcji serca, niewydolność serca, utrata słuchu, szumy uszne, zawroty głowy, niewyraźne lub podwójne widzenie, niestrawność, krwotoczne zapalenie żołądka i jelit, ściskający (skurczowy) ból żołądka, biegunka, krew w kale, ból, złe samopoczucie, ból w miejscu wstrzyknięcia z zapaleniem żył lub zakrzepowym zapaleniem żył lub bez, ostra niewydolność wątroby, żółtaczka, anafilaksja i inne reakcje alergiczne, hiperkaliemia, zmniejszenie masy ciała, jadłowstręt, ból stawu, ból mięśni, drgawki, ból głowy, encefalopatia, inne objawy neurologiczne i obwodowe, neuropatia, ciężka niewydolność nerek, bezmocz, moczówka prosta pochodzenia nerkowego, skąpomocz, osłabiona czynność nerek, nadwrażliwość, zapalenie płuc, skurcz oskrzeli, obrzęk płuc pochodzenia niesercowego, wysypka plamkowo-grudkowa, świąd, złuszczanie skóry, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Jonsona, nadciśnienie, wstrząs. Objawy zaburzeń nerek i dróg moczowych zwykle ustępują po przerwaniu leczenia. Często występuje jednak pewne trwałe uszkodzenie, zwłaszcza u pacjentów, którzy przyjęli dużą dawkę skumulowaną (>5 g) amfoterycyny B. Równoczesne stosowanie diuretyków sprzyja pogorszeniu czynności nerek, podczas gdy uzupełnienie sodu lub korekta dawkowania może zmniejszyć częstość występowania nefrotoksyczności.
Interakcje
Inne leki nefrotoksyczne, takie jak cisplatyna, aminoglikozydy, pentamidyna i cyklosporyna mogą zwiększać ryzyko toksycznego wpływu na nerki, dlatego należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z amfoterycyną B. Kortykosteroidy i kortykotropina (ACTH) mogą nasilać hipokaliemię wywołaną przez amfoterycynę B. Działanie lub toksyczność glikozydów naparstnicy, leków zwiotczających mięśnie szkieletowe i leków przeciwarytmicznych mogą się nasilać w wyniku hipokaliemii wywołanej przez amfoterycynę B. Amfoterycyna B może nasilać działanie toksyczne flucytozyny poprzez zwiększenie jej wychwytu komórkowego i (lub) zaburzenie jej wydalania. U pacjentów otrzymujących amfoterycynę B w trakcie lub krótko po przetoczeniu leukocytów, występowały ostre reakcje płucne, chociaż obserwowano to nie we wszystkich badaniach; w związku z tym zaleca się jak najbardziej rozdzielić w czasie te infuzje i kontrolować u pacjenta czynność płuc.
Dawkowanie
Dorośli. Dawkę należy ustalić indywidualnie. Leczenie rozpoczyna się zazwyczaj od dawki dobowej 0,25 mg/kg mc. podawanej przez 2-6 h. Na początku może być korzystne podanie dożylne dawki testowej (1 mg w 20 ml 5% roztworu glukozy) przez 20-30 min, chociaż nie udowodniono, że jest to miarodajne potwierdzenie tolerancji leku. Należy co 30 min przez 2-4 h notować temperaturę, tętno, częstość oddechów i ciśnienie krwi pacjenta. Pacjenci z ciężkimi, szybko postępującymi zakażeniami grzybiczymi, z dobrym stanem układu krążenia, którzy tolerowali dawkę testową bez ciężkich działań niepożądanych, mogą otrzymać amfoterycynę B w dawce 0,3 mg/kg mc. dożylnie, przez 2-6 h. U pacjentów z zaburzeniami sercowo-płucnymi lub pacjentów, u których wystąpiły ciężkie działania niepożądane podczas podawania dawki testowej, zaleca się stosowanie drugiej dawki mniejszej, tj. 5-10 mg. Dawkę można stopniowo zwiększać o 5 do 10 mg na dobę do dawki końcowej wynoszącej 0,5-1 mg/kg mc./dobę. Dotychczasowe dane z badań z grupą kontrolną są niewystarczające, aby określić wymagania dotyczące dawki całkowitej i czasu trwania leczenia niezbędnego do zwalczenia określonych grzybic (np. mukormikozy). Optymalna dawka nie jest znana. W cięższych zakażeniach, wywołanych przez mniej wrażliwe patogeny, całkowitą dawkę można zwiększyć do 1,0 mg/kg mc./dobę lub 1,5 mg/kg mc. co 2. dzień. OSTRZEŻENIE: w żadnym przypadku nie należy przekraczać całkowitej dawki dobowej 1,5 mg/kg mc; przedawkowanie amfoterycyny B może spowodować zatrzymanie akcji serca lub krążenia i oddychania, z możliwym skutkiem śmiertelnym; w obrocie dostępnych jest wiele preparatów zawierających amfoterycynę B do stosowania pozajelitowego. Należy zweryfikować lek, jego nazwę i dawkę. Kandydoza. W rozsianych i (lub) inwazyjnych zakażeniach wywołanych przez Candida zwykle stosowana dawka amfoterycyny B wynosi 0,4-0,6 mg/kg mc./dobę przez ≥4 tyg. Zależnie od nasilenia zakażenia może być konieczne nawet podanie dawki do 1 mg/kg mc./dobę. Leczenie należy kontynuować do czasu uzyskania zdecydowanej poprawy stanu klinicznego; u dorosłych może zaistnieć konieczność zastosowania całkowitej dawki 2-4 g. W szczególnych przypadkach, takich jak oporne na leczenie zapalenie przełyku wywołane przez Candida, lub jeśli amfoterycyna B jest podawana jednocześnie z innymi lekami przeciwgrzybiczymi, można podawać mniejsze dawki (0,3 mg/kg mc./dobę). Kryptokokoza. W leczeniu kryptokokozy u pacjentów z prawidłową odpornością konieczna jest zwykle dawka 0,3 mg/kg mc./dobę podawana przez ok. 4-6 tyg. lub do uzyskania negatywnych wyników cotygodniowych posiewów przez okres 1 mies. U pacjentów o zmniejszonej odporności i (lub) u pacjentów z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych amfoterycynę B można podawać razem z innymi lekami przeciwgrzybiczymi i stosować przez 6 tyg. U pacjentów ciężko chorych lub u których stosowana jest monoterapia może być konieczne zwiększenie dawki amfoterycyny B. U pacjentów z kryptokokowym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS) może być koniecznie zastosowanie większej dawki (0,7-0,8 mg/kg mc./dobę), a czas trwania cykli leczenia może wynosić do 12 tyg. Jeżeli u pacjentów chorych na AIDS wyniki posiewów będą ujemne po zwykłej terapii, należy rozważyć długotrwałe leczenie supresyjne, np. w dawce 1 mg/kg mc./tydz. Kokcydioidomikoza. Jeśli w pierwotnej kokcydioidomikozie konieczne jest leczenie, należy podawać dorosłym amfoterycynę B w dawce 1 lub maksymalnie 1,5 mg/kg mc./dobę, do całkowitej dawki skumulowanej 0,5-2,5 g, w zależności od ciężkości i miejsca zakażenia. W leczeniu kokcydioidomikozowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych może być konieczne podawanie ogólnoustrojowe i dokanałowe, zgodnie ze światowymi zaleceniami (Stevens DA: Chapter 244, Principles and Practice of Infectious Diseases, 3rd Ed, Mandell, Douglas, Bennett, Churchill Livingstone, New York, 1990). Blastomikoza. U dorosłych z ciężkimi zakażeniami zaleca się podawać 0,3-1 mg/kg mc./dobę, do całkowitej dawki skumulowanej 1,5-2,5 g. Histoplazmoza. W przewlekłej płucnej lub rozsianej histoplazmozie zalecana dawka dla dorosłych wynosi 0,5-1 mg/kg mc./dobę, do całkowitej dawki skumulowanej 2-2,5 g. Aspergiloza. Aspergilozę leczono amfoterycyną B do 11 mies. W ciężkich zakażeniach (np. zapaleniu płuc lub fungemii) mogą być konieczne dawki 0,5-1 mg/kg mc./dobę lub większe. Skumulowana całkowita dawka u dorosłych wynosi 2-4 g. Leczenie grzybic inwazyjnych może trwać 6-12 tyg. lub dłużej. Mukormikoza nosowo-mózgowa. Piorunujący przebieg choroby zwykle występuje jednocześnie z cukrzycową kwasicą ketonową. W celu skutecznego leczenia amfoterycyną B niezbędne jest szybkie przywrócenie właściwego stężenia glukozy we krwi. Ponieważ rozwój mukormikozy nosowo-mózgowej jest zazwyczaj szybki i prowadzi do zgonu, podejście terapeutyczne koniecznie powinno być bardziej agresywne niż podczas leczenia innych grzybic postępujących powoli, a dobowa dawka amfoterycyny B powinna wynosić 0,7-1,5 mg/kg mc. Dzieci i młodzież. Bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności amfoterycyny B nie potwierdzono odpowiednimi i dobrze kontrolowanymi badaniami. Podczas leczenia ogólnoustrojowych zakażeń grzybiczych u dzieci nie notowano nietypowych działań niepożądanych. Sposób podania. Lek należy podawać w powolnej infuzji dożylnej przez ok. 2-6 h, stężenie zalecane do podawania w infuzji wynosi 0,1 mg/ml.
Uwagi
W trakcie leczenia mogą wystąpić działania niepożądane, które wpływają na sprawność psychofizyczną, np. zawroty głowy, zaburzenia widzenia, ból głowy lub inne objawy neurologiczne, niedociśnienie oraz inne ciężkie objawy niepożądane.
Dane o lekach i suplementach diety dostarcza
