Co to jest ból?
Elżbieta Chodarcewicz:
Ból jest to nieprzyjemne doznanie zmysłowe i emocjonalne związane z uszkodzeniem tkanek przez różne czynniki. Ma on różne natężenie, od niewielkiego do bardzo silnego, może być krótki poniżej 1 minuty lub trwać bardzo długo – wiele lat.
Jaką funkcję pełni ból?
Elżbieta Chodarcewicz:
Ma charakter obronny, to znaczy ma pokazać problem, chorobę z jaką boryka się ciało lub umysł. Nie należy bagatelizować odczuwanego bólu, to nasz przyjaciel. Chce nam powiedzieć „Idź do lekarza, dzieje się coś niepokojącego, zbadaj się”.
Jak ból wpływa na człowieka?
Elżbieta Chodarcewicz:
Ból prowadzi do zmian w zachowaniu chorego – od płaczu, po lęk, niepokój, wycofanie, agresję, obniżenie nastroju, zaburzenia pamięci, snu i czuwania. Bólom przewlekłym często towarzyszy upośledzenie jakości życia i funkcji poznawczych.
Jakie rodzaje bólu występują, czym ból ostry różni się od przewlekłego?
Elżbieta Chodarcewicz:
Mamy różne podziały bólu w zależności od czasu trwania, przyczyny, charakteru. Ból ostry to ból, który pojawia się nagle, jest związany z dobrze sprecyzowanym zdarzeniem – urazem, operacją, ma dużą siłę, dobrze reaguje na leki i szybko wygasza się. Jeśli ból trwa powyżej 3 miesięcy, nabiera cech bólu przewlekłego. To najtrudniejszy do diagnostyki i leczenia ból, często jest mieszaniną kilku bóli o różnym pochodzeniu.
Czym charakteryzuje się ból przebijający?
Elżbieta Chodarcewicz:
Do szczególnych postaci bólu zalicza się ból przebijający – trwa od 1 minuty do 60 sekund – to ból, który towarzyszy bólowi przewlekłemu, jest bardzo silny, gwałtowny, o znanej lub trudnej do określenia przyczynie. Wymaga specjalistycznego leczenia.
Dlaczego biorę leki a boli dalej?
Elżbieta Chodarcewicz:
Dobre leczenie bólu zależy od dobrego rozpoznania oceny natężenia bólu i jego przyczyny. Jeśli nie rozpatrujemy bólu jako choroby ogólnoustrojowej, ignorujemy czynniki emocjonalne, duchowe, hormonalne, niedobory żywieniowe itd., musimy ponieść klęskę. Często bowiem doznania opisywane przez Chorego to splot różnych dolegliwości bólowych. Jeden lek najczęściej nie jest w stanie wyleczyć bólu mieszanego. Wymaga on świadomego doboru leczenia szytego na miarę dokładnie dla danego pacjenta.
Czy można powiedzieć, że ból przewlekły jest chorobą samą w sobie?
Elżbieta Chodarcewicz:
Każdy ból jest chorobą, to rozpoznanie kliniczne takie jak nadciśnienie, czy cukrzyca. Ma swoje przyczyny, swoją diagnostykę, kroki leczenia i powikłania.
Czy ból można leczyć w każdym przypadku?
Elżbieta Chodarcewicz:
Zgodnie z zapisem konstytucji RP każdy pacjent na prawo do leczenia bólu według najnowszej obowiązującej wiedzy medycznej opierającej się o zasadę terapii szytej na miarę. Każdy lekarz jest zobowiązany do diagnostyki bólu i jego leczenia lub skierowania pacjenta do leczenia specjalistycznego.
Czym kieruje się lekarz przy dobieraniu metod leczenia bólu?
Elżbieta Chodarcewicz:
Diagnostyka i leczenie bólu to prężnie rozwijająca się dziedzina wiedzy. Dobierając leczenie kierujemy się informacjami zebranymi w wywiadzie dotyczącymi obecnej sytuacji Chorego oraz wcześniejszych chorób.
Czytaj także: Leczenie bólu – czym jest, jak wygląda i kiedy warto zgłosić się do specjalisty?
Jakie leki stosuje się w leczeniu bólu?
Elżbieta Chodarcewicz:
W zależności od nasilenia bólu i jego charakteru dobieramy leki według tak zwanej drabiny analgetycznej, kierując się zasadą, iż łącząc małe dawki kilku leków możemy wzmocnić ich efekt przeciwbólowy minimalizując objawy uboczne leków. Stosujemy także leki wspomagające, tak zwane koanalgetyki, które modyfikują przewodzenie bólu.
Czy farmakoterapia to jedyna metoda leczenia bólu?
Elżbieta Chodarcewicz:
Dopełnieniem podawania leków przeciwbólowych są środki niefarmakologiczne, które wspomagają kontrolę bólu i poprawiają jakość życia. Jeśli i te metody nie dadzą satysfakcjonującego zniesienia dolegliwości, wspieramy się metodami inwazyjnymi. Często wspomagamy się także psychoterapią. Ignorowanie bólu psychicznego czy duchowego prowadzi do braku efektu leczenia, nasilenia cierpienia chorego.
