Pobieranie moczu u niemowlaka – jak zrobić to prawidłowo?

Pobranie moczu od niemowlaka może być dużym wyzwaniem. Dziecko nie oddaje moczu na zawołanie, nie rozumie naszych poleceń i próśb. Mało tego – jak zadbać o to, by zebrać środkowy strumień, jeżeli dziecko oddaje mocz przez 2–3 sekundy? Poniżej znajdziesz krótki poradnik, jak prawidłowo pobrać próbkę moczu od niemowlaka.

Pobieranie moczu od niemowlaka – wskazania 

Badanie moczu wykonuje się w celach zarówno diagnostycznych, jak i kontrolnych. W zależności od wskazania może opierać się o wykrywanie potencjalnych bakterii i grzybów oraz analizę składu moczu. 

Badanie moczu wykorzystywane jest w diagnostyce m.in: 

• infekcji układu moczowego, 
• chorób nerek, 
• cukrzycy, 
• chorób metabolicznych. 

Pobieranie moczu u dziecka – jak się przygotować? 

Przed przystąpieniem do próby pobrania moczu warto napoić niemowlaka i przygotować wszystkie potrzebne rzeczy. Należy pamiętać równie o prawidłowym przygotowaniu okolic ujścia cewki moczowej poprzez umycie obszaru wodą i mydłem do stosowania na skórę oraz osuszeniem ręcznikiem papierowym. 

W zależności od wieku dziecka i celu wykonywania badania możesz wykorzystać: 

1. Woreczki do pobierania moczu – w aptece dostępne są woreczki samoprzylepne dla dzieci. Woreczek przykleja się do krocza, dzięki czemu możliwe jest pobieranie moczu u niemowlaków i dzieci, które nie kontrolują jego oddawania. Są one dostępne w wersji dla chłopców i dziewczynek. Najlepiej zaopatrzyć się w kilka sztuk, gdyż bardzo prawdopodobne, że nie uda się pobrać moczu od razu. 

2. Pojemniki do pobierania moczu – sterylne pojemniki dostępne w aptece, które przeznaczone są do “złapania” moczu. Metoda jest trudniejsza w wykonaniu, ponieważ wymaga wyczekania aż dziecko odda mocz, jednak umożliwia wykonanie posiewu moczu, co nie jest możliwe w przypadku samoprzylepnych woreczków.  

Sprawdź: Pojemniki i woreczki na mocz i kał

Jak prawidłowo pobrać próbkę moczu niemowlaka do badania – krok po kroku 

Kroki pobierania moczu od niemowlaka i małego dziecka różnią się nieco w zależności od wykorzystywanej metody (samoprzylepny woreczek lub pojemnik). Poniżej zostały przedstawione poszczególne etapy procesu.

Krok 1. Przed przystąpieniem do pobierania moczu napój dziecko, co może przyśpieszyć i ułatwić proces – dzieci najczęściej oddają mocz po 20-30 minutach.

Krok 2. Dokładnie umyj i zdezynfekuj ręce. 

Krok 3. Oczyścić okolice narządów płciowych dziecka, myjąc je mydłem oraz spłukując obficie wodą. Następnie osusz ujście cewki moczowej – najlepiej jednorazowym ręcznikiem papierowym. 

Niestety, może się okazać, że w czasie mycia i suszenia dziecko odda mocz przedwcześnie, dlatego czynności pielęgnacyjne warto wykonać w maksymalnie krótkim czasie. 

Krok 4. Pobierz mocz od niemowlaka. Pamiętaj, że woreczek samoprzylepny nie może być wykorzystywany do pobierania moczu na posiew.

W zależności od stosowanej metody: 

Pobieranie moczu u niemowlaka za pomocą woreczka: 

• naklej samoprzylepny woreczek do pobierania moczu – zadbaj, by nie nachodził on na odbyt, gdyż może nastąpić zanieczyszczenie próbki kałem,  
• poczekaj, aż dziecko odda mocz, 
• po oddaniu moczu jak najszybciej odklej woreczek, 
• zebranego moczu nie trzeba przelewać, można zakleić/zwinąć brzegi woreczka, unikając kontaktu z próbką, a następnie włożyć cały woreczek wraz z zawartością do zakręcanego pojemnika. 

Pobieranie moczu u niemowlaka za pomocą pojemnika: 

• konieczna będzie współpraca z drugą osobą, 
• jedna osoba nosi dziecko plecami do siebie, druga osoba trzyma pojemnik na mocz i wyczekuje. Należy pamiętać, aby nie dotykać rękami ani skórą dziecka ścianek pojemnika po jego wewnętrznej stronie, 
• aby przyśpieszyć oddanie moczu, osoba trzymająca pojemnik może delikatnie ostukiwać okolicę nadłonową, 
• następnie zakręć i opisz pojemnik. 

Krok 5. Jak najszybciej dostarcz mocz do analizy.  

Jak przechowywać mocz niemowlaka do badania? 

Mocz do analizy należy dostarczyć do laboratorium możliwie jak najszybciej.  

W temperaturze pokojowej mocz może być przechowywany do 2 godzin, a w lodówce (w temperaturze ok. 4°C) do 24 godzin. 

Pobieranie moczu u chłopców i dziewczynek za pomocą woreczka samoprzylepnego 

Wykorzystując metodę woreczka samoprzylepnego do poboru moczu u niemowlaka należy pamiętać, że dostępne są różne typy produktów dla dziewczynek oraz chłopców. Zapewnia to odpowiednie dopasowanie do układu moczowego dziecka. 

Niestety woreczki nie zapewniają jałowości, a w moczu mogą znaleźć się bakterie bytujące na skórze dziecka, co zaburzy analizę. W takim przypadku pozostaje próba pobrania moczu bezpośrednio do jałowych pojemników lub na specjalną płytkę z podłożem (Uromedium). 

Czytaj także: Badanie posiewu moczu – diagnostyka zakażeń układu moczowego

Kiedy pobierać mocz od niemowlaka? 

Idealne byłoby pobranie moczu z porannej porcji, natomiast w przypadku niemowlaka każda pora dnia jest równie dobra – byle mocz pobrać skutecznie. Jeżeli to możliwe, pobierz środkowy strumień moczu. Jeżeli jest to niemożliwe, pobierz całą objętość oddanego moczu. 

W przypadku starszych dzieci pobierz pierwszą, poranną próbkę moczu (również ze środkowego strumienia). 

Czytaj także: Badanie moczu — analiza, wyniki, normy

Ile moczu od niemowlaka pobrać? 

Niezbędna ilość moczu zależy od wykonywanego badania.  

W przypadku posiewu zwykle wystarczy minimalna ilość moczu (najlepiej 5 ml), natomiast do ogólnego badania moczu wykorzystuje się ok. 50-100 ml. 

Pobieranie moczu od niemowlaka – nie poddawaj się! 

Pobranie moczu u niemowlaka potrafi być dużym wyzwaniem, jednak w razie niepowodzenia nie należy się poddawać i ulegać emocjom. Pamiętajmy, że nasza frustracja będzie wpływać na zachowanie dziecka. 

Małe dzieci i niemowlęta nie oddają moczu na zawołanie, dlatego należy uzbroić się w cierpliwość i nie poddawać się po kolejnej próbie zakończonej niepowodzeniem. Warto mieć w pobliżu pojemnik do pobierania moczu, ponieważ może się zdarzyć, że uda nam się zebrać mocz bezpośrednio do pojemnika np. podczas mycia dziecka lub próby naklejenia woreczka.