Czym jest uzależnienie? Od czego można się uzależnić?

Kiedy słyszymy słowo „uzależnienie”, najczęściej myślimy o alkoholu, narkotykach i papierosach. W tych przypadkach mamy do czynienia z uzależnieniem fizycznym, to znaczy uzależnieniem od konkretnej substancji psychoaktywnej, której domaga się organizm. U osoby uzależnionej występuje tolerancja danej substancji, czyli zmniejszająca się wrażliwość na jej działanie. Przy próbie uwolnienia się od nałogu pojawia się zespół abstynencyjny w postaci nieprzyjemnych objawów związanych z zaprzestaniem zażywania substancji.  

Obok uzależnienia fizycznego istnieją też uzależnienia behawioralne, dotyczące powtarzanych czynności sprawiających przyjemność. Uzależnić się można choćby od zakupów, jedzenia słodyczy, masturbacji, gier czy hazardu. 

Czy można uzależnić się również np. od telefonu albo mediów społecznościowych?

Tak, istnieją już nawet pierwsze badania na temat tego typu zaburzeń. Przykładowo nomofobia to lęk przed brakiem dostępu do telefonu. Należy przy tym pamiętać, że uzależnienie od mediów społecznościowych niesie ze sobą ryzyko niskiej samooceny, zaburzeń depresyjnych (w końcu świat jest tam często kreowany na idealny, a w życiu tak nie jest) oraz problemów ze snem (patrzenie w jasne światło monitora zaburza wydzielanie melatoniny). Wiele nastolatków boryka się z problemem uzależnienia od mediów społecznościowych i ciągłego kontaktu z innymi czy uzależnieniem od telefonu.

Jak rozpoznać uzależnienie behawioralne?

Uzależnienie behawioralne przejawia się trudnym do zwalczenia, niekontrolowanym pragnieniem podjęcia danej aktywności. Osoba uzależniona od telefonu może na przykład odruchowo sięgać po niego kilkadziesiąt razy dziennie i czuć się rozdrażniona, kiedy nie ma do niego dostępu. Mogą pojawiać się obsesyjne myśli i przypadki podporządkowania uzależnieniu swojego życia. 

Jak zapobiegać uzależnieniom?

Czynność lub substancja uzależnieniowa z reguły jest wykorzystywana do regulowania trudnych emocji. Często zdarza się tak, że próbujemy np. rozładować stres, robiąc zakupy albo pijąc alkohol, a w chwilach smutku sięgamy po telefon, by odciągnąć swoją uwagę od nieprzyjemnych myśli. Aby zapobiegać tego typu zachowaniom, warto nauczyć się radzić sobie z emocjami w inny, zdrowszy sposób. Pomocne może być podjęcie psychoterapii.