Cholesterol – co to za badanie?
Badanie stężenia cholesterolu całkowitego (TC) we krwi jest wykonywane w celu oceny ryzyka chorób sercowo-naczyniowych m.in. miażdżycy oraz diagnostyki i różnicowana hipercholesterolemii. Najczęściej badanie jest zlecane jako element pełnego lipidogramu, czyli badania, które oprócz stężenia cholesterolu całkowitego, oznacza również jego poszczególne frakcje takie jak:
- frakcja LDL (ang. low density lipoprotein, potocznie nazywana „złym cholesterolem”),
- frakcja HDL (ang. high density lipoprotein, potocznie nazywana „dobrym cholesterolem”),
- frakcja nie-HDL.
Pełny lipidogram jest jednym z najważniejszych badań wykonywanych u osób z wysokim ryzykiem chorób układu krążenia.
Cholesterol jest związkiem chemicznym, który pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Częściowo jest dostarczany wraz z dietą, a częściowo produkowany w wątrobie. Bierze udział w produkcji hormonów, jest też składnikiem budującym błony komórkowe m.in. komórek nerwowych. Jednak jego stężenie we krwi powinno być kontrolowane, ponieważ nadmiar cholesterolu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wielu chorób, w szczególności układu krążenia. Cholesterol może odkładać się w ścianach naczyń krwionośnych, tworzyć tzw. blaszki miażdżycowe i zwiększać ryzyko choroby wieńcowej, zawału serca czy udaru mózgu.
Badanie stężenia cholesterolu we krwi pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych odchyleń od normy i wdrożenie odpowiedniego działania ukierunkowane na wyrównanie jego poziomu. Leczenie zaburzeń lipidowych najczęściej wymaga zmian w stylu życia, a w niektórych przypadkach również leczenia farmakologicznego.
Sprawdź: Jak obniżyć cholesterol? Skuteczne sposoby na wysoki poziom cholesterolu
Cholesterol – normy, interpretacja wyniku
Normy stężenia cholesterolu dla osób dorosłych wynoszą od 150 do 190 md/dl. Normy mogą być inne u dzieci i kobiet w ciąży. Stężenie cholesterolu we krwi należy zestawić z wynikami innych badań laboratoryjnych. Podczas interpretacji wyniku uwzględnia się również całą historię medyczną, obciążenia rodzinne, przyjmowane leki oraz inne, indywidualne uwarunkowania. Dlatego nie analizuj wyników samodzielnie. Po otrzymaniu wyników udaj się na konsultację do lekarza, który dokona dogłębnej interpretacji i zaleci dalsze postępowanie.
Cholesterol – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Podwyższony poziom cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia) może mieć wiele przyczyn. Najczęściej jest konsekwencją nieprawidłowego stylu życia i diety, które prowadzą do zaburzeń metabolicznych i lipidowych. Bardzo często występuje również w przebiegu nadwagi lub otyłości. Podwyższone stężenie cholesterolu może występować również u pacjentów z niedoczynnością tarczycy, chorobami wątroby i cukrzycą.
Przyczyną podwyższonego stężenia cholesterolu może być również hipercholesterolemia rodzinna. To choroba uwarunkowana genetycznie. Podejrzewa się ją w sytuacji, kiedy hipercholesterolemię rozpoznano u osób bardzo młodych, w ogólnym dobrym stanie zdrowia i bez istotnych czynników ryzyka.
Obniżone stężenie cholesterolu obserwuje się zdecydowanie rzadziej. Może towarzyszyć niedożywieniu, nadczynności tarczycy, chorobom nowotworowym, niewydolności wątroby oraz zespołom złego wchłaniania.
Cholesterol – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Dieta i niektóre leki mogą mieć wpływ na wynik badania. Dlatego kilka dni przed planowanym badaniem nie wprowadzaj żadnych modyfikacji w diecie, odżywiaj się tak, jak odżywiasz się na co dzień. Poinformuj też lekarza o wszystkich lekach, jakie przyjmujesz. Beta-blokery, leki diuretyczne i kortykosteroidowe mogą wpływać na wynik badania i uniemożliwiać jego prawidłową analizę.
Cholesterol – wskazania do wykonania badania
Badanie stężenia cholesterolu we krwi zaleca się wszystkim osobom dorosłym, w szczególności po 45. roku życia, przynajmniej raz w roku. Jest to jeden z elementów podstawowej profilaktyki zdrowotnej. Dodatkowo wskazaniami do wykonania badania stężenia cholesterolu we krwi są:
- występowanie zaburzeń lipidowych w rodzinie,
- palenie papierosów,
- cukrzyca, stan przedcukrzycowy,
- nadciśnienie tętnicze,
- choroby nerek,
- nadwaga, otyłość,
- choroby tarczycy,
- choroby wątroby,
- siedzący tryb życia,
- nieprawidłowa dieta.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Cholesterol – przeciwwskazania
Nie ma przeciwwskazań do wykonania oznaczenia stężenia cholesterolu we krwi. Jest to badanie bezpieczne i nieinwazyjne. Jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe lub rozpoznano u Ciebie skazę krwotoczną, poinformuj o tym lekarza i pielęgniarkę wykonującą badanie. Nie dyskwalifikuje Cię to z badania, jednak możliwe, że wprowadzone zostaną pewne środki ostrożności (np. odstawienie leków kilka dni przed badaniem), aby zapewnić Ci maksymalne bezpieczeństwo.
Cholesterol – przygotowanie do badania
Badanie stężenia cholesterolu we krwi nie wymaga specjalnego przygotowania. Na badanie najczęściej zaleca się przyjść w godzinach porannych, będąc na czczo, czyli ok. 13-14 godzin po spożyciu ostatniego posiłku. Zdarza się jednak, że lekarz zaleci wykonanie badania nie na czczo, dlatego dokładnie dopytaj o to podczas wizyty. Tydzień przed badaniem powinieneś stosować swoja stałą, regularną dietę bez wprowadzania żadnych nowych modyfikacji.
Cholesterol – przebieg badania
Jak przebiega badanie stężenia cholesterolu we krwi? Jest to zwykłe pobranie krwi. W pierwszej kolejności pielęgniarka zdezynfekuje skórę w miejscu planowanego wkłucia i założy opaskę uciskową. Następnie za pomocą cienkiej igły, z żyły łokciowej pobierana jest niewielka ilość krwi do specjalnej probówki. Probówka jest przekazywana do laboratorium w celu analizy. Samo pobranie krwi trwa kilka sekund, jednak na wynik zazwyczaj trzeba poczekać od 1 do 3 dni roboczych. Przez kilka minut po badaniu powinieneś uciskać miejsce wkłucia jałowym gazikiem, aby nie powstał siniak. Następnie możesz wrócić do swoich codziennych zajęć.
Cholesterol – skutki uboczne i powikłania
Badanie cholesterolu we krwi nie stanowi żadnego ryzyka dla zdrowia ani życia, nie musisz więc się go obawiać. Ewentualne skutki uboczne występują bardzo rzadko i nie są poważne, mogą powodować jedynie niewielki dyskomfort. Najczęściej obejmują możliwe problemy związane z pobraniem krwi takie jak niewielki ból lub tkliwość w miejscu wkłucia, siniak czy krwiak. Powinny one ustąpić w ciągu kilku dni po badaniu. Jednak jeśli zaobserwujesz jakiekolwiek inne dolegliwości np. silne, nieustępujące zmiany skórne, obrzęk żyły czy gorączkę, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.
