Keloid – co to i jak wygląda?
Bliznowca (z łac. keloid) trudno pomylić ze zwykłą blizną po skaleczeniu. Ma charakterystyczny wygląd – przypomina narośl na skórze, jest wypukły, czasem zgrubiały, najczęściej ma lśniącą, gładką powierzchnię, często wychodzącą wypustkami poza obszar rany, o barwie ciemnoróżowej, fioletowej lub czerwonej.
Z medycznego punktu widzenia bliznowiec to niezłośliwy guz, który powstaje w miejscu gojenia się ran, nawet niewielkich. Do tej pory specjaliści uważali, że bliznowiec może powstawać również samoistnie, jednak według niektórych źródeł bliznowce mogą być wynikiem mikrourazów niewidocznych gołym okiem. Taka odmiana bliznowca najczęściej występuje w okolicy klatki piersiowej. Bliznowiec nie ma zbyt estetycznego wyglądu, a w miejscach, gdzie skóra przylega bezpośrednio do kości, np. w okolicy stawów, może wywołać ból, a przez to utrudniać funkcjonowanie.
Przyczyny powstawania bliznowca, keloidu
Bliznowiec powstaje po przerwaniu ciągłości tkanki łącznej, w wyniku nieprawidłowo gojącej się rany jego przyczyną może być:
- skaleczenie – nawet niewielkie;
- oparzenie;
- uszkodzenie skóry po zabiegu kosmetycznym, np. dermabrazji;
- zabieg chirurgiczny, np. nacięcie krocza w porodzie siłami natury lub cesarskim cięciu, stąd ważna jest odpowiednia pielęgnacja blizny;
- piercing;
- usunięcie pieprzyka;
- szczepienie najczęściej BCG przeciwko gruźlicy;
- choroba skóry, np. trądzik, zapalenie meszków włosowych, czy ospa wietrzna, lub półpasiec;
- ukąszenie owadów.
Bliznowiec powstaje, gdy komórki tworzące bliznę (nazywane fibroblastami) namnażają się zbyt intensywnie. Nie wiadomo jednak, dlaczego dzieje się tak tylko u niektórych osób.
Wystąpieniu bliznowca sprzyja ciemna karnacja skóry oraz wiek. Częściej występuje u osób młodych pomiędzy 10. a 30. rokiem życia, gdy procesy tworzenia kolagenu są najintensywniejsze i napięcie skóry jest największe. Bliznowiec często pojawia się w okolicach pępka, ramion, płatków usznych, mostka. Powstać może jednak w każdej części ciała, od czterech miesięcy po urazie, nawet do kilku lat.
Częściej występuje też u osób z:
- chorobami metabolicznymi, które utrudniają gojenie się ran, np. u chorujących na cukrzycę;
- chorobami autoimmunologicznymi o podłożu hormonalnym, np. Hashimoto;
- chorobami naczyniowymi, np. Buergera (zakrzepowo-zarostowe zapalenie obwodowych tętnic i żył) i Raynauda (nadmierny skurcz naczyń krwionośnych w obrębie kończyn);
- zaburzeniem hormonów płciowych u kobiet – najczęściej bliznowiec u kobiet rozwija się w okresie dojrzewania płciowego, rzadziej w ciąży i okresie pokwitania.
Bliznowiec – leczenie
Każdy przypadek bliznowca najlepiej skonsultować z lekarzem specjalistą, który zdiagnozuje problem i dobierze odpowiednią metodę. Bliznowca leczy się w zależności od charakteru i stopnia zaawansowania zmian:
- środkami farmakologicznymi, np. maści, kremy, żele;
- ostrzykując zmiany preparatami, np. steroidami, interferonem, zmniejszającymi stan zapalny. Metoda jest skuteczna dla wczesnych bliznowców, ponieważ obniża intensywne namnażanie się fibroblastów oraz przyczynia się do niszczenia włókien kolagenowych. W efekcie bliznowiec zmniejsza się, spłyca i traci ciemną barwę;
- stosując opatrunki zawierające steroidy – co drugi dzień na zmienioną skórę nakłada się opatrunek na 24 godziny, zabezpieczając zdrową skórę;
- stosując opatrunki kompresyjne, których ucisk zmniejsza ukrwienie tkanek ograniczając, tym samym produkcję włókien kolagenowych i zmniejszając stan zapalny. Terapia opatrunkami ma swoje ograniczenia – kompresja powoduje dyskomfort, nie można jej też stosować w każdej części ciała;
- krioterapią (wymrażanie ciekłym azotem);
- leczeniem laserowym, które rozjaśnia kolor bliznowca i zmniejsza jego wypukłość;
- operacyjnie poprzez chirurgiczne wycięcie zmian – stosowana w ostateczności, ze względu na duże ryzyko odnowienia i powiększenia zmiany po wycięciu.
Leczenie bliznowca jest trudne – bliznowiec jest oporny na leczenie. Najczęściej stosuje się kilka metod jednocześnie, zawsze pod okiem lekarza specjalisty, który dobierze najlepszą terapię.
