Hashimoto – najczęstsze choroby współistniejące. Na jakie objawy zwrócić uwagę?

U osób mających chorobę o podłożu autoimmunologicznym (tzn. spowodowaną niewłaściwą reakcją odpornościową organizmu przeciw własnym tkankom) występuje zwiększone ryzyko rozwoju kolejnego zaburzenia z tej grupy. Z tego względu osoby chorujące na hashimoto powinny bacznie obserwować swój stan zdrowia i regularnie wykonywać badania. Należy zwrócić uwagę także na stan psychiczny – chorobom tarczycy niejednokrotnie towarzyszą zaburzenia nastroju.

Do chorób, które najczęściej współistnieją z hashimoto, zalicza się:

• cukrzycę typu 1.,
• celiakię,
• anemię złośliwą,
• bielactwo,
• reumatoidalne zapalenie stawów,
• depresję.

Cukrzyca typu 1.

Cukrzyca typu 1. jest powodowana niemal całkowitym zniszczeniem przez układ odpornościowy chorego komórek beta trzustki, które odpowiadają za produkcję insuliny. Zwykle objawy cukrzycy typu 1. rozwijają się w ciągu paru tygodni. Chory może u siebie zauważyć:

• wzmożone pragnienie,
• wielomocz,
• chudnięcie,
• senność,
• osłabienie,
• skłonność do infekcji.

Podstawę rozpoznania choroby stanowi zwiększone stężenie glukozy we krwi. W procesie leczenia dąży się do utrzymania stężenia glukozy w zalecanych wartościach, co pozwala uniknąć wystąpienia ostrych i przewlekłych powikłań.

Celiakia (choroba trzewna)

Celiakia jest chorobą genetyczną związaną z nietolerancją glutenu. U chorych na celiakię gluten powoduje zanik kosmków jelitowych, co prowadzi do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych w organizmie. Objawy choroby mogą pojawić się nagle, stopniowo narastać lub nie występować (mówi się wtedy o celiakii bezobjawowej).

Symptomy celiakii klasycznej (pełnoobjawowej, jawnej):

• przewlekła biegunka tłuszczowa lub wodnista,
• spadek masy ciała,
• bóle brzucha,
• wzdęcia.

Zaniepokoić powinny także objawy chorób związanych z zaburzeniami wchłaniania mikro- i makroelementów oraz witamin (np. niedokrwistości, osteoporozy).

Metodą leczenia celiakii jest stosowanie diety bezglutenowej. Tego typu diety nie należy wprowadzać samowolnie – może to utrudnić rozpoznanie lub wykluczenie choroby. Celiakię stwierdza się na podstawie wyników badań laboratoryjnych i biopsji śluzówki jelita cienkiego. Potwierdzona biopsyjnie celiakia współistnieje z chorobą Hashimoto u około 3–5% pacjentów.

Anemia złośliwa (immunologiczna niedokrwistość Addisona i Biermera)

Anemia złośliwa to choroba związana z upośledzonym wchłanianiem witaminy B12 spowodowanym obecnością przeciwciał skierowanych przeciwko komórkom okładzinowym żołądka.

Do charakterystycznych objawów każdej postaci niedokrwistości należą:

• osłabienie,
• trudności z utrzymaniem koncentracji,
• zawroty i bóle głowy,
• kołatanie serca,
• bladość skóry i błon śluzowych.

Mogą wystąpić również dolegliwości neurologiczne, takie jak niestabilny chód, uczucie drętwienia, mrowienia kończyn i „przechodzenia prądu” wzdłuż kręgosłupa, oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego: utrata smaku, pieczenie języka, zmiana rytmu wypróżnień, brak apetytu i chudnięcie.

W przypadku potwierdzenia obecności we krwi przeciwciał charakterystycznych dla anemii złośliwej rozpoczyna się leczenie polegające na dożywotnim uzupełnianiu zapotrzebowania na witaminę B12.

Bielactwo

Bielactwo jest przewlekłą chorobą skóry charakteryzującą się występowaniem licznych ostro odgraniczonych, odbarwionych plam różnej wielkości. Zmiany mogą być umiejscowione w dowolnym miejscu, najczęściej pojawiają się:

• na twarzy (szczególnie wokół oczu i ust) oraz szyi,
• na grzbietach dłoni,
• w dołach pachwowych,
• na wyprostnej powierzchni kończyn (łokciach, kolanach),
• wokół naturalnych otworów ciała.

Lekarz rozpoznaje chorobę na podstawie typowego dla niej obrazu klinicznego – obecności plam bielaczych. Jak dotąd nie znaleziono w pełni skutecznej metody leczenia przyczynowego bielactwa.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS, gościec)

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła choroba zapalna atakująca stawy i narządy. Jej objawy przeważnie rozwijają się na przestrzeni kilku tygodni lub miesięcy. Chory doświadcza dolegliwości przypominających grypę – jest osłabiony, ma stan podgorączkowy i bóle mięśni. W tym samym lub późniejszym czasie pojawiają się objawy „stawowe”:

• ból, sztywność i obrzęk stawu,
• ograniczenie ruchomości stawu,
• wrażliwość stawu na ucisk,
• deformacja stawu (kiedy choroba trwa przez dłuższy czas).

Choroba zazwyczaj atakuje te same miejsca po obu stronach ciała – początkowo drobne stawy rąk i stóp, a z czasem inne, większe stawy. RZS może zająć także m.in. nerki, serce i płuca.

Osoby, które zauważyły u siebie ból, sztywność i obrzęk stawów, nie powinny zwlekać ze zgłoszeniem się do lekarza. W celu rozpoznania choroby wykonuje się badania laboratoryjne i obrazowe: rezonans magnetyczny, RTG, USG, RF (czynnik reumatoidalny) i anty-cCP. Szybkie rozpoczęcie leczenia farmakologicznego pozwala na osiągnięcie remisji – stanu, w którym nie występują objawy choroby.

Depresja

Jednym z objawów niewyrównanej niedoczynności tarczycy są stany depresyjne. Jeżeli występują one mimo wyrównania hormonalnego, konieczna jest konsultacja psychologiczna. Według Światowej Organizacji Zdrowia depresja jest najczęściej spotykanym zaburzeniem psychicznym. Jej objawy to między innymi:

• utrata radości życia i niemożność odczuwania przyjemności,
• utrata dotychczasowych zainteresowań,
• brak energii, ograniczenie aktywności życiowej,
• obniżenie nastroju połączone ze zobojętnieniem,
• zaburzenia koncentracji,
• poczucie pustki.

Podstawą do zdiagnozowania epizodu depresyjnego jest utrzymywanie się głównych symptomów depresji przez co najmniej 2 tygodnie.

Jeśli jesteś osobą chorą na Hashimoto i zauważasz u siebie niepokojące objawy mogące świadczyć o występowaniu chorób współistniejących, nie bagatelizuj ich – skonsultuj się z endokrynologiem.