Pisząc bardziej obrazowo, makrosomia dotyczy dzieci, które po porodzie ważyły ponad:
- 4000 g (makrosomia pierwszego stopnia),
- 4500 g (makrosomia drugiego stopnia),
- 5000 g (makrosomia trzeciego stopnia).
Przyczyny makrosomii płodu
Makrosomia to stan, który najczęściej występuje u potomstwa matek chorujących na cukrzycę – zarówno tych, które chorowały jeszcze przed zajściem w ciążę, jak i zmagających się z cukrzycą ciążową. Nie bez znaczenia w występowaniu makrosomii płodu są również czynniki genetyczne.
Wyróżniamy makrosomię płodu:
- asymetryczną – u dzieci matek chorujących na cukrzycę,
- symetryczną – u dzieci matek nieobciążonych cukrzycą.
Czy można zminimalizować ryzyko wystąpienia tego powikłania? Im lepsza opieka diabetologiczna nad ciężarnymi, tym rzadziej występuje makrosomia płodu. Dlatego tak ważne jest wyrównanie cukrzycy insulinozależnej u chorującej matki oraz kontrolowanie stężenia glukozy u wszystkich ciężarnych.
Istotne jest też wykonywanie wszystkich badań kontrolnych i odpowiednia dieta w ciąży.
Makrosomia płodu – czynniki ryzyka
Poza cukrzycą czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia makrosomii płodu są:
- otyłość kobiety i/lub nadmierne przybieranie na wadze w ciąży,
- wiek matki powyżej 35 lat,
- wcześniejsze urodzenie dziecka z makrosomią,
- duża liczba porodów,
- zaburzenia genetyczne (zespół Beckwitha-wiedemanna) i płeć męska płodu,
- zespoły endokrynologiczne u matki, zespół policystycznych jajników, zespół Cushinga.
Objawy makrosomii płodu
Diagnoza stawiana jest przez lekarza w oparciu o badanie USG, obraz kliniczny i wywiad wskazujący na urodzenie wcześniej dziecka z makrosomią, a także nadmierne przybranie kobiety na wadze w ciąży. Niekiedy makrosomię stwierdza się dopiero po dokonaniu pomiarów dziecka po porodzie.
Masa ciała dziecka powyżej 4000 g (makrosomia) wraz z innymi objawami składa się na zespół tzw. fetopatii cukrzycowej. W przypadku jego wystąpienia stwierdza się:
- zmienione proporcje ciała – szerokie barki i brzuch względem głowy,
- nadmierne owłosienie (głowa i uszy),
- żywoczerwony odcień skóry,
- niedojrzałość płuc i ośrodkowego układu nerwowego,
- przerost mięśnia sercowego,
- zmniejszone stężenie glukozy, magnezu i wapnia.
Dlaczego makrosomia płodu jest niebezpieczna?
Poród dużego dziecka jest obciążony znacznym ryzykiem, które dotyczy zarówno rodzącej, jak i samego dziecka. Dlatego stwierdzenie makrosomii płodu w ciąży może być wskazaniem do wywołania (indukcji) porodu lub wykonania cesarskiego cięcia. Taki sposób rozwiązania ciąży pomaga zapobiec licznym powikłaniom, wśród których mogą wystąpić:
- zatrzymanie akcji porodowej,
- uszkodzenie kanału rodnego,
- obfite krwawienie,
- rozejście spojenia łonowego,
- częstsze zakażenia połogowe,
- niedowład macicy,
- uszkodzenia będące następstwem dystocji barkowej (zahamowanie porodu po urodzeniu główki), np. złamanie obojczyka u dziecka.
Wystąpienie hipertrofii wewnątrzmacicznej może rzutować na dalszy rozwój dziecka, ponieważ zwiększa ryzyko wystąpienia w przyszłości cukrzycy, otyłości i nadciśnienia tętniczego. Podczas porodu dziecka z makrosomią może dojść do jego niedotlenienia, a nawet śmierci.
Chociaż nie da się wyeliminować wszystkich czynników ryzyka wystąpienia makrosomii płodu, to części z nich można zapobiec. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej u ciężarnej i przestrzeganie przez nią zaleceń lekarskich.
