Polio jest chorobą wirusową, obowiązująca nazwa to ostre nagminne porażenie dziecięce, po łacinie poliomyelitis. Nazwa choroby pochodzi od nazwisk uczonych, którzy jako pierwsi ją opisali. Byli to Jakob Heine (1840) i Karl Oskar Medin (1890).
W przeszłości polio było chorobą wywołującą epidemię, jednak dzięki wynalezieniu szczepionki niemalże całkowicie udało się chorobę wyeliminować. Szczyt zachorowań na polio przypadł na lata 50. XX wieku. W tym czasie polski naukowiec, Hilary Koprowski, opracował pierwszą szczepionkę przeciwko chorobie. Obecnie podawana szczepionka przeciwko polio jest jej zmodyfikowaną i ulepszoną wersją.
W dzisiejszych czasach zdarzają się nowe zachorowania – przykładowo w 2019 roku wykryto 147 zachorowań w Pakistanie i 29 w Afganistanie. Ostatni przypadek zachorowania na polio w Polsce przypadł na 1984 rok.
Polio – sposoby zakażenia
Wirus polio wnika do organizmu najczęściej drogą pokarmową, gdzie zaczyna się namnażać. Wirus atakuje jelita, gardło i przełyk. Od momentu wniknięcia do organizmu do pojawienia się pierwszych objawów mija od 7 do 14 dni. W medycynie znane są przypadki, że wirus uaktywnia się w przeciągu 2 dni.
Wirus polio przenosi się z człowieka na człowieka. Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt z chorym, wydzieliną z gardła, a nawet przedmiotami, na których się ona znajduje. Jest to tak zwana choroba brudnych rąk.
Polio – obraz kliniczny
Większość zakażeń polio ma przebieg bezobjawowy. Wirus z układu pokarmowego atakuje organizm poprzez naczynia krwionośne. Jeśli jednak zakażony organizm zareaguje wytwarzaniem przeciwciał infekcja ma łagodny przebieg, a do objawów zaliczamy: gorączkę, bóle głowy i objawy żołądkowo-jelitowe.
Jeśli jednak organizm nie zacznie zwalczać choroby dochodzi do wiremii wtórnej, a wirus atakuje ośrodkowy układ nerwowy. Mogą rozwinąć się:
- aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (postać bez powikłań),
- postać porażenna (porażenie mięśni, zanik mięśni, porażenie ośrodka oddechowego w mózgu, porażenie nerwów czaszkowych, porażenie ośrodka krążenia),
- zespół poporażenny, inaczej nazywany post-polio (to choroba, która występuje po 20-30 latach u 40% osób z przebytym porażeniem. Charakteryzuje się powolnym postępem porażenia, nie upośledza pracy mięśni, ale je osłabia i daje dolegliwości bólowe),
- zapalenie mózgu (zwykle śmiertelne).
Polio – leczenie
Leczenie polio jest leczeniem objawowym – nie wynaleziono skutecznego leku niszczącego wirusa. Dawniej u chorych na polio stosowano specjalne respiratory, które oddychały za pacjentów – tzw. żelazne płuca. Urządzenie oddychało za pacjentów z niewydolnością oddechową.
Ostatnim żyjącym dzięki temu respiratorowi pacjentem jest Paul Alexander, urodzony w 1946 roku. W wieku 6 lat zachorował na polio i od tamtej pory maszyna oddycha za niego. Mężczyzna jest sparaliżowany od szyi w dół, a wszystko przez wirusa.
Polio – szczepienie
Jedyną skuteczną metodą ochrony i zarazem wyeliminowania wirusa jest szczepienie na polio. Są to szczepienia obowiązkowe zważywszy na fakt, że w niektórych regionach świata polio nadal występuje.
W Polsce od 2016 roku stosuje się preparat IPV (inaktywowana szczepionka Salka). Aby uzyskać pełną ochronę dziecka wskazane jest podanie 4 dawek szczepionki.
Kalendarz szczepień:
- w 3-4 miesiącu życia dziecka,
- w 5-6 miesiącu życia dziecka,
- w 16-18 miesiącu życia,
- dawka przypominająca podawana jest w 6 roku życia.
