Położna środowiskowa – kiedy i jak wybrać? Na co zwrócić uwagę?  

Kim jest położna środowiskowa?

Położna środowiskowa (położna podstawowej opieki zdrowotnej) opiekuje się kobietami w ciąży i po porodzie. Jej wsparcie oraz wskazówki mogą znacznie ułatwić przygotowania do narodzin dziecka, a także pomóc przejść przez trudny czas połogu. 

Do jej zakresu obowiązków należy m.in. odpowiednia edukacja – tak aby przyszła mama wiedziała, jak przebiega poród, jak dbać o siebie w trakcie ciąży, jakie niepokojące sygnały powinny skłonić do wizyty u specjalisty. Dodatkowo po narodzinach maluszka położna może także odwiedzić Cię w domu, aby udzielić porad dotyczących opieki poporodowej (w tym pomaga w nauce karmienia piersią), a także ocenić stan zdrowia dziecka w pierwszych dniach i tygodniach życia.  

To tylko niektóre z zadań położnej – warto wiedzieć, że pomoc położnej środowiskowej możesz uzyskać także po operacjach ginekologicznych. 

Wypełnij e-Deklarację wyboru położnej w Świecie Zdrowia

Zadania położnej środowiskowej

Położna środowiskowa udzieli Ci wsparcia m.in. podczas porodu oraz w czasie opieki nad noworodkiem.  Dzięki temu będziesz miała możliwość zadania wszystkich kluczowych dla Ciebie pytań, a uzyskana wiedza może pomóc w zmniejszeniu niepokoju towarzyszącemu narodzinom dziecka.  

Z kolei po porodzie ciało kobiety zmienia się. Może pojawić się zmęczenie i obniżenie nastroju w związku ze zmianami hormonalnymi.  Wszystko to może być źródłem stresu – warto w tym czasie być pod opieką specjalisty. Położna w razie potrzeby wysłucha Twoich wątpliwości, a także skontroluje stan zdrowia malucha, co może pozytywnie wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa i zwiększyć pewność siebie w nowej roli rodzica.  

Jak dokładnie wygląda praca i zadania położnej? 

Położna środowiskowa podczas ciąży

Jeżeli jesteś w ciąży, pomoc położnej przysługuje Ci od 21 tygodnia ciąży. W tym czasie, aż do 31 tygodnia ciąży, możesz skorzystać z jej pomocy raz w tygodniu. Po 31 tygodniu liczba wizyt się zwiększa do dwóch tygodniowo. 

Podczas wizyty położna rozpoznaje ewentualne problemy zdrowotne, a także planuje oraz realizuje działania profilaktyczne. Ważnym aspektem jest też edukacja. Otrzymasz teoretyczne oraz praktyczne informacje dotyczące tematów związanych z porodem, połogiem, karmieniem dziecka oraz opieką nad maluszkiem.

Położna środowiskowa po porodzie

Opieka położnej środowiskowej po porodzie obejmuje tzw. wizyty patronażowe. Są to spotkania w Twoim domu, w trakcie których położna m.in. udziel Ci porad i wskazówek dotyczących pielęgnacji noworodka oraz kontroluje czy maluch rozwija się prawidłowo. 

W ramach opieki po porodzie przysługuje Ci 4-6 wizyt pilotażowych, które muszą odbyć się w trakcie 2 pierwszych miesięcy życia dziecka. Pierwsza wizyta powinna mieć miejsce najpóźniej w ciągu 48 godzin od momentu opuszczenia szpitala. 

Jak wyglądają wizyty patronażowe?

Zakres obowiązków położnej środowiskowej różni się w zależności o wizyty i wieku dziecka i obejmuje m.in.: 

• udzielanie porad związanych z regeneracją organizmu – np. w jaki sposób dbać o zdrowie psychiczne i fizyczne w czasie połogu, jak prawidłowo się odżywiać z uwzględnieniem pokarmów wskazanych i takich, których lepiej unikać przy karmieniu piersią, 
• przekazywanie wiedzy i dobrych praktyk związanych z pielęgnacją malucha – położna uczy m.in.: jak kąpać niemowlę, jak przystawiać je do piersi, w jaki sposób rozpoznać, czy jest najedzone, jak budować i wzmacniać więź rodzica i dziecka, 
• kontrola zdrowia matki i dziecka – położna bada malucha i sprawdza m.in.: jak goi się pępek, czy odruchy neurologiczne są prawidłowe, czy dziecko reaguje na bodźce (ocena rozwoju zmysłów). W trakcie wizyty położna dba także o samopoczucie mamy. Może obejrzeć ranę po cesarskim cięciu, zapytać, czy występuje krwawienie z dróg rodnych, jak goi się krocze po porodzie, 
• edukacja w zakresie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych, a także badań profilaktycznych, 
• obserwacja pod kątem depresji poporodowej – zmiany hormonalne, stres związany z nowymi obowiązkami i zmęczenie opieką nad noworodkiem mogą być przyczyną wystąpienia zaburzeń nastroju. Położna może pomóc rozpoznać symptomy depresji i w razie potrzeby skierować Cię do odpowiedniego specjalisty (psychologa lub psychiatry). 

Opieka po operacji ginekologicznej

Położna środowiskowa może udzielić Ci wsparcia także po operacji ginekologicznej lub ginekologiczno-onkologicznej. Podczas domowych zaopiekuje się Twoją raną pooperacyjną aż do zagojenia. 

Czytaj także: Deklaracja wyboru pielęgniarki POZ – jak wypełnić i co warto wiedzieć? 

Deklaracja wyboru położnej środowiskowej – jak wypełnić?

Deklarację wyboru położnej środowiskowej możesz złożyć: 

• w Świecie Zdrowia poprzez formularz e-Deklaracji – uzupełnij swoje dane, wybierz położną oraz placówkę oraz podpisz formularz profilem zaufanym i gotowe!  
• wypełniając formularz w formie papierowej w placówce POZ, w której pracuje położna. W takim przypadku wystarczy udać się do przychodni i zgłosić chęć deklaracji – dalsze instrukcje i formularz uzyskasz od pracownika rejestracji. Możesz także pobrać go ze strony Narodowego Funduszu Zdrowia, wydrukować, wypełnić i zanieść gotowy do placówki. 
• logując się do Internetowego Konta Pacjenta – kliknij w „Moje Konto”, a następnie „Twoja Podstawowa Opieka Zdrowotna (POZ)”.

Wybór położnej środowiskowej – na co zwrócić uwagę?

Oto kilka ważnych wskazówek dotyczących wyboru położnej środowiskowej: 

1. Możesz wybrać dowolną położną środowiskową – nie ma obowiązku wyboru położnej w placówce POZ, z której obecnie korzystasz. Składając deklarację wyboru położnej środowiskowej masz pełną dowolność – zasada rejonizacji nie obowiązuje. 
2. Jeśli planujesz korzystać z opieki przedporodowej warto zwrócić uwagę na to, czy dojazdy do odległych placówek, w której pracuje położna, nie będą zbyt uciążliwe.
3. Przy pierwszym spotkaniu z położną zwróć uwagę m.in. czy podczas rozmowy czujesz się swobodnie, czy możesz zadawać pytania bez skrępowania i uzyskujesz na nie wyczerpujące odpowiedzi.  

Listę placówek Świat Zdrowia, w których przyjmuje położna środowiskowa znajdziesz tutaj.

Kiedy wybrać położną środowiskową?

Wiele kobiet decyduje się na opiekę położnej środowiskowej dopiero po porodzie ze względu na wizyty patronażowe, czyli spotkania, w trakcie których położna odwiedza Cię w domu i udziela wskazówek dotyczących rekonwalescencji w połogu oraz opieki nad dzieckiem. Deklaracja położnej środowiskowej jest więc często odkładana do ostatniego momentu.  

Warto pamiętać, że opieka położnej środowiskowej przysługuje Ci już od 21 tygodnia ciąży. Jej wizyty przed porodem to czas, w którym możesz lepiej poznać położną – pozwoli to sprawdzić, czy współpraca przebiega bez zarzutu. Swobodna atmosfera, przyjazne usposobienie położnej, a także jej kompetencje oraz odpowiednie podejście do maluszka mogą okazać się kluczowe dla Twojego komfortu w wymagającym czasie połogu. W razie potrzeby możesz zdecydować się na wybór innej osoby – możliwe są 2 bezpłatne zmiany wyboru położnej w roku kalendarzowym.   

Autor: Katarzyna Górska, Redakcja