Co to jest śpiączka cukrzycowa?
Śpiączka cukrzycowa to stan zaburzenia świadomości będący efektem zaburzeń metabolicznych. Może dotyczyć zarówno chorych na cukrzycę typu 1., jak i 2. Często bywa konsekwencją źle leczonej cukrzycy.
Rodzaje śpiączek cukrzycowych:
- śpiączka hipoglikemiczna – wynikająca z niedocukrzenia,
- śpiączka hiperglikemiczna (kwasiczna, ketonowa) – wynikająca z przecukrzenia.
Śpiączka hipoglikemiczna – przyczyny
Hipoglikemia występuje, gdy poziom glukozy we krwi wynosi poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l). Taka wartość jest sygnałem ostrzegawczym dla pacjenta. Należy wówczas natychmiast spożyć glukozę, cukier lub słodki napój (węglowodany proste 15 g) bądź dostosować dawki leków obniżających glikemię, by stan ten się nie pogłębił. Gdy stężenie glukozy we krwi wynosi poniżej 54 mg/dl, uznaje się taką hipoglikemię za klinicznie istotną. Najczęściej pacjenci z taką glikemią mają objawy niedocukrzenia, jednak są w stanie przełykać i spożyć węglowodany proste.
Przy jeszcze niższych glikemiach może dojść do utraty przytomności i epizodu ciężkiej hipoglikemii – śpiączki hipoglikemicznej, przy której jest potrzebna pomoc osób trzecich. Wartość glikemii, przy której może dojść do utraty przytomności, jest indywidualna dla każdego pacjenta; najczęściej śpiączka hipoglikemiczna występuje, gdy glikemie są na poziomie ok. 20 mg/dl.
Przyczyny hipoglikemii:
- źle dobrane leki, zbyt duże dawki insuliny,
- źle skomponowany posiłek lub jego pominięcie,
- zbyt duży wysiłek fizyczny,
- spożywanie mocnego alkoholu.
Hipoglikemia – objawy
Jakie są objawy hipoglikemii? Początkowo pacjent odczuwa:
- bóle głowy,
- pobudzenie,
- niepokój,
- uczucie głodu,
- wzmożoną potliwość,
- drżenie rąk.
Gdy glukoza nie zostanie podana (w przypadku hipoglikemii powinno spożyć się 15 g glukozy), mogą pojawić się objawy ze strony układu nerwowego:
- zaburzenia widzenia,
- zawroty głowy,
- zaburzenia orientacji.
Następnie może dojść do śpiączki hipoglikemicznej:
- zaburzeń świadomości,
- utraty przytomności,
- drgawek, a później osłabienia napięcia mięśniowego.
Najczęściej przy obniżającej się glikemii pacjent z cukrzycą uregulowaną odczuwa szereg objawów i jest w stanie samodzielnie w porę zareagować – spożyć węglowodany proste oraz uregulować dawki leków, insuliny. Przy dużych wahaniach glikemii, niewyrównanej cukrzycy, kiedy pacjent często doświadcza niedocukrzenia, objawy hipoglikemii mogą nie występować, a pacjent przy ciężkiej hipoglikemii może nagle stracić przytomność.
Śpiączka hiperglikemiczna (ketonowa, kwasiczna) – przyczyny
Zbyt wysoki poziom cukru może doprowadzić do do śpiączki z powodu:
- kwasicy ketonowej,
- stanu hiperglikemiczno-hipermolalnego,
- kwasicy mleczanowej.
Najbardziej niebezpieczna z tych trzech stanów jest kwasica ketonowa. Dochodzi wówczas do obniżenia pH krwi. W moczu i surowicy krwi pojawiają się ciała ketonowe. Zaburzenia elektrolitowe mogą z kolei doprowadzić do śpiączki.
Śpiączka hiperglikemiczna – objawy
Do śpiączki hiperglikemicznej dochodzi powoli. Charakterystyczny objaw to duże pragnienie i częste oddawanie moczu, które może prowadzić do odwodnienia.
Pojawić się mogą również:
- bóle brzucha,
- nudności i wymioty,
- osłabienie,
- przyspieszony oddech (tzw. „oddech Kussmaula”),
- zapach acetonu z ust,
- przyspieszone tętno z niskim ciśnieniem tętniczym,
- utrata przytomności.
Zapaść „cukrzycowa” (krążeniowa)
Odwodnienie powoduje, że układ krążeniowy i nerki stają się niewydolne, i może doprowadzić do zapaści krążeniowej. To skutkuje upośledzeniem w dotlenieniu mózgu, utratą przytomności i zapadnięciem w śpiączkę.
Śpiączka cukrzycowa – leczenie
Pacjenci ze śpiączką cukrzycową powinni jak najszybciej zostać przewiezieni do szpitala, gdyż ten stan jest zagrożeniem dla ich życia.
Jak nie dopuścić do śpiączki cukrzycowej?
Bardzo ważna jest edukacja. Diabetycy powinni orientować się, jakie objawy mogą świadczyć o tym, że z ich organizmem dzieje się coś niepokojącego, czym jest hipoglikemia i hiperglikemia. Tylko dzięki tej wiedzy będą mogli w porę reagować. Nie mogą też zapominać o regularnym spożywaniu posiłków oraz kontroli stężenia glukozy we krwi.
