Zapalenie okołoustne – co to za dolegliwość?
Zapalenie okołoustne to dolegliwość, której przyczyna nie jest do końca poznana. Stan zapalny skóry zlokalizowany w okolicach ust występuje często. Znane są czynniki ryzyka, które mogą przyczyniać się do rozwoju i powracających zapaleń w tej części twarzy. Duże znaczenie przypisuje się lekom –glikokortykosteroidy mogą zaostrzać i przyczyniać się do powstawania zmian.
Zapalenie okołoustne – 5 najważniejszych informacji
- Zapalenie okołustne zalicza się do dermatoz – nie jest rodzajem trądziku różowatego, jak wcześniej podejrzewano;
- Przyczyny zapalenia okołoustnego to m.in. infekcje, niewłaściwa higiena, niektóre leki, niedobory pokarmowe;
- Zapalenie wokół ust częściej występuje u kobiet i dzieci (u kobiet można zaobserwować zaostrzenia stanu zapalnego w okresie przedmiesiączkowym);
- U mężczyzn przyczyną może być m.in. podrażnienie mieszków włosowych w czasie golenia;
- Leczenie zapalenia okołoustnego polega na stosowaniu kremów i leków dobranych w zależności od czynników wywołujących stan zapalny.
Uwaga! Zapalenie okołoustne występuje pod różnymi nazwami:
- zespół pieluszkowy (liszaje wokół ust u dziecka, objawy mogą przypominać objawy pieluszkowego zapalenia skóry);
- zespół twarzy różowej (zapalenie okołoustne może być objawem choroby Rosacea);
- dermatoza okołoustna (termin medyczny);
- okołowargowe zapalenie skóry (przewlekłe zapalenie bez łuszczenia się skóry);
- krostki okołoustne i wysypka okołoustna (nazwy potoczne, wskazujące na wygląd zmian);
- stan zapalny wokół ust (nazwa stosowana w pierwszej fazie diagnozowania, bardziej ogólna).
Jakie są przyczyny zapalenia okołoustnego?
Możliwe przyczyny zapalenia okołustnego to m.in.:
- stosowanie glikokortykosteroidów,
- stosowanie antykoncepcji hormonalnej,
- brak higieny lub niewłaściwa higiena,
- reakcje uczuleniowe na niektóre kosmetyki,
- częste stosowanie preparatów zawierających kortykosteroidy,
- podrażnienie mieszków włosowych,
- grzybica (drożdżaki Candida),
- infekcje bakteryjne,
- tłusta cera, wrodzone tendencje do zapaleń skórnych.
Zapalenie okołoustne – czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka, które mogą przyczyniać się powstawania stanu zapalnego wokół ust i nawracania tej dolegliwości:
- historia chorób skórnych (np. przebyty trądzik),
- nieprawidłowa dieta,
- niedobór witamin z grupy B,
- anemia, niedobór żelaza,
- uczulenia,
- choroby immunologiczne,
- długotrwałe wystawianie skóry na promieniowanie UV.
Okołowargowe i okołoustne zapalenie skóry – objawy
Jakie objawy mogą wskazywać na zapalenie skóry wokół ust i jak rozpoznać zapalenie?
- krostki wokół ust (zazwyczaj ciemno czerwone),
- wysypka, pęcherzyki,
- zaczerwienienie i przebarwienia,
- czerwona obwódka wokół ust,
- pieczenie i swędzenie skóry w okolicy ust,
- łuszczenie się skóry,
- pęknięcia w kącikach ust,
- wysuszenie skóry, obrzęki.
Uwaga! Jeśli wystąpią te lub inne niepokojące objawy skórne – nie rozdrapuj ich i skonsultuj się z lekarzem. W przypadku zapalenia okołoustnego zmiany skórne mogą występować nawet na brodzie czy w okolicach nosa.
Zapalenie okołoustne – jak leczyć? Jaki lekarz może pomóc?
Jeśli występują wymienione wyżej objawy, to najlepszym lekarzem do dalszej konsultacji będzie dermatolog. Dodatkowo może być wskazana wizyta u lekarza rodzinnego (wywiad ogólny, wykluczenie chorób, skierowanie na badania) oraz alergologa (wątek uczuleń).
W jaki sposób stawia się diagnozę? Najczęściej wystarczy wywiad lekarski i obejrzenie zmian skórnych. W niektórych przypadkach (lub gdy leczenie nie przynosi efektów) lekarz może zlecić biopsję i wykonania badania histopatologicznego zmiany skórnej.
W pierwszej fazie leczenia ustalana jest możliwa przyczyna występowania zmian. Mogą być zalecone:
- leki miejscowe i doustne dobrane do danego przypadku,
- nawilżanie skóry i odpowiednia higiena,
- zmiana kosmetyków,
- ograniczenie ekspozycji na promieniowanie UV (słońce i solarium).
Okołoustne zapalenie skóry – jakie leki stosuje się w leczeniu?
Leki stosowane w leczeniu okołoustnego zapalenia skóry to najczęściej kremy i maści stosowane miejscowo. Mogą być zalecone:
- leki przeciwgrzybicze, kremy i maści (np. ketokonazol lub itrakonazol),
- leki przeciwbakteryjne, antybiotyki, kremy i maści (np. metronidazol lub klindamycyna),
- leki immunosupresyjne (w ciężkich przypadkach, np. azatiopryna lub cyklosporyna).
Czy wysypka wokół ust wskazuje na groźne choroby?
Nie w każdym przypadku wysypka wokół ust jest objawem groźnej lub ogólnoustrojowej choroby. Często jest to objaw zakażenia bakteryjnego lub wirusowego (np. opryszczka wargowa), a więc dolegliwości, które stosunkowo łatwo jest wyleczyć (chociaż mogą mieć charakter nawracający).
U niektórych zapalenie wokół ust może być pierwszym objawem wskazującym na poważne choroby, takie jak:
- toczeń rumieniowaty,
- zespół Stevensa-Johnsona,
- Choroba Behçeta.
Dlatego, jeśli wysypka wokół ust:
- powraca,
- jest bardzo dokuczliwa,
- przenosi się na inne partie ciała,
- skutkuje innymi objawami,
to wskazana jest konsultacja z lekarzem internistą oraz dermatologiem.
Autor: Katarzyna Górska
