Badanie HCV – czym jest
Akronim HCV pochodzi od nazwy Hepatitis C virus, co w tłumaczeniu na język polski oznacza wirusa zapalenia wątroby typu C, czyli WZW C. Ten chorobotwórczy patogen został po raz pierwszy opisany w 1989 roku, za co jego odkrywcy otrzymali Nagrodę Nobla w 2020 roku.
Wirus HCV zbudowany jest z jednej nici RNA i uznawany jest za jeden z najgroźniejszych, silnie mutujących wirusów, które powodują w organizmie liczne zmiany patologiczne. Szacuje się, że większość osób, które kiedykolwiek miały kontakt z tym wirusem, nie zdaje sobie sprawy z zakażenia. Jest to związane z tym, że infekcja przez wiele lat może nie dawać żadnych specyficznych objawów, a uaktywnić się dopiero w momencie dużego spadku odporności organizmu.
Niestety, diagnoza obecności we krwi wirusa HCV nie rokuje pomyślnie. Uważa się, że w większości przypadków na wdrożenie skutecznego leczenia farmakologicznego, może być już za późno.
W Polsce diagnozuje się najczęściej jeden genotyp tego wirusa – 1b. Ma on tendencję do silnej mutacji, przez co ciężko jest przewidzieć, jak za kilka lat wyglądać będzie przebieg choroby, którą wywołuje i dlatego też równie trudno o skuteczne leczenie.
Zgodnie z danymi statystycznymi liczba osób chorujących na wirusowe zapalenie wątroby z roku na rok rośnie, co może stać się ogólnoświatowym problemem.
Do zakażenia wirusem HCV dochodzi poprzez kontakt z zakażoną krwią lub innymi płynami ustrojowymi osoby chorej (nawet, gdy jest ona nosicielem utajonym). Do potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, które zwiększają ryzyko zakażenia zalicza się m.in.:
- operacje,
- zabiegi stomatologiczne,
- transfuzje krwi,
- usuwanie znamion,
- wykonywanie tatuaży,
- dializy,
- zastrzyki,
- akupunkturę,
- zabiegi fryzjerskie i kosmetyczne,
- piercing,
- przygodny stosunek seksualny,
- korzystanie z zakażonych igieł.
Otrzymany wynik informuje pacjenta o tym czy wirus HCV jest aktywny (pozytywny wynik), czy też nieaktywny (negatywny wynik). Jeżeli wynik jest pozytywny należy dodatkowo wykonać badanie, które potwierdzi obecność we krwi RNA wirusa.
Badanie HCV – na czym polegają badania?
Badanie HCV zaliczane jest do badań przesiewowych, które mają na celu sprawdzenie, czy organizm miał kontakt z wirusem HCV. Procedura nie różni się dla pacjenta niczym od zwykłej morfologii. Materiałem biologicznym do wykonania oznaczenia jest krew żylna, którą pobiera się z żyły łokciowej w pozycji siedzącej.
Próbka krwi trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie poddawana jest analizie za pomocą metody jakościowej. Na wynik czeka się średnio od 1 do 2 dni roboczych.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Obecność reaktywnego wirusa HCV w organizmie świadczy o zakażeniu wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Choroba bardzo często przebiega bezobjawowo, dlatego na badania powinny zgłaszać się osoby, które należą do tzw. grupy ryzyka.
Okres inkubacji choroby może trwać nawet kilka miesięcy. W większości przypadków osoba zakażona nie zdaje sobie sprawy z infekcji, ze względu na brak objawów lub skąpoobjawowość. Im później jednak dojdzie do postawienia diagnozy, tym większe ryzyko powikłań, w tym przede wszystkim marskości wątroby.
Do objawów WZW typu C zaliczają się m.in.:
- nudności i wymioty,
- bóle brzucha,
- przewlekłe zmęczenie,
- spadek nastroju,
- bóle mięśni i stawów,
- ciemny kolor moczu,
- jasny kolor stolca,
- żółtaczka.
U pacjenta z WZW typu C lekarz może stwierdzić powiększoną wątrobę.
Fałszywie pozytywny wynik na obecność wirusa HCV może mieć miejsce w przypadku niektórych chorób autoimmunologicznych np. obecności czynnika reumatoidalnego, paraproteinemii, hipergammaglobulinemii, a także guzowatego zapalenia wielostawowego. W nielicznych przypadkach otrzymuje się wynik fałszywie ujemny. Najczęściej jest to spowodowane niewłaściwym przechowywaniem próbki z krwią np. błędami związanymi z ciągłym rozmrażaniem i zamrażaniem materiału.
Badanie HCV – wskazania do wykonania badań
Oznaczenie HCV powinny wykonać wszystkie osoby, u których podejrzewa się wirusowe zapalenie wątroby typu C lub które z różnych przyczyn (np. zawodowych) mogły mieć kontakt z patogenem.
Wskazaniem do wykonania badania HCV są m.in.:
- podwyższony poziom enzymów wątrobowych – ALT i AST,
- ciąża,
- uzależnienie od narkotyków,
- przewlekłe i ostre stany zapalne wątroby,
- dializy,
- marskość wątroby,
- zawodowy kontakt z wirusem HCV np. praca w laboratorium diagnostycznym, salonie kosmetycznym i fryzjerskim, studiu tatuażu czy też gabinecie stomatologicznym,
- stan po zabiegu operacyjnym,
- bycie dawcą krwi.
Wykrycie wirusa HCV na wczesnym etapie rozwoju pozwala zmniejszyć ryzyko rozwoju powikłań, w tym raka wątroby.
Badania HCV – przeciwwskazania
Pobranie krwi w celu wykrycia HCV jest procedurą w pełni bezpieczną i dobrze tolerowaną przez pacjentów. Ze względu na to nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania tego badania.
Badania HCV – przygotowanie do badania
Pobranie materiału biologicznego do wykrycia obecności wirusa HCV nie wymaga bycia na czczo. W związku z tym nie trzeba specjalnie przygotowywać się do wykonania badania.
Badania HCV – przebieg badań
Badanie wykonuje się w laboratorium diagnostycznym i trwa zaledwie maksymalnie kilka minut. Krew pobierana jest z żyły łokciowej w pozycji siedzącej. Jeżeli jednak odczuwasz strach lub masz tendencję do zasłabnięcia podczas pobierania krwi, możesz poprosić pielęgniarkę o wykonanie badania w pozycji leżącej.
Próbka krwi gromadzona jest w specjalnej probówce z EDTA, co zapobiega tworzeniu się skrzepów krwi. Oznaczona probówka trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie jest analizowana za pomocą technik immunologicznych – test ELISA.
Badania HCV – skutki uboczne i powikłania
Pobranie krwi nie wiąże się z żadnymi skutkami ubocznymi i powikłaniami. Jedyną możliwością jest pojawienie się w miejscu wkłucia zaczerwienienia, obrzęku lub niewielkich rozmiarów siniaka. Objawy te ustępują na ogół samoistnie po upływie 24-48 godzin. Aby zmniejszyć ryzyko ich pojawienia się, należy tuż po pobraniu uciskać miejsce wkłucia za pomocą jałowego gazika.
Polecane artykuły:
