Badanie histopatologiczne – co to jest
Badanie histopatologiczne jest standardową procedurą, której celem jest wykrycie patologicznych zmian w żywych tkankach organizmu człowieka. Ma ono szczególne znaczenie w profilaktyce i diagnostyce nowotworów różnego pochodzenia i o różnym stopniu złośliwości. Obserwacja i analiza materiału biologicznego odbywa się pod mikroskopem.
Materiał do badania histopatologicznego jest pobierany najczęściej podczas operacji lub na drodze biopsji. Dzięki nowoczesnym metodom analizy badanie to wyróżnia się wysokim stopniem dokładności. Na podstawie otrzymanych wyników lekarz jest w stanie nie tylko wykryć zmiany o charakterze patologicznym, ale i ocenić ich stopień zaawansowania, prognozowanie i wdrożyć odpowiednie leczenie. Jest to szczególnie ważne w przypadku zmian o charakterze nowotworowym.
Pobranie wycinka do analizy można wykonać z dowolnego miejsca skóry, w tym jamy ustnej, skóry, narządów płciowych itp. Wyróżnia się dwa rodzaje biopsji: wycięciową lub z użyciem sztancy.
Biopsja przy użyciu sztancy – stosuje się w celach diagnostycznych. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Lekarz wycina wybraną zmianę wraz z niewielkim zapasem za pomocą ruchów obrotowych. Bloczek tkanek jest następnie zabezpieczony i przesyłany do dalszej analizy pod mikroskopem.
Biopsja wycięciowa – fragment skóry wycina się metodą chirurgiczną. Jest to procedura inwazyjna i wymaga zastosowania znieczulenia, czasami ogólnoustrojowego (najczęściej u dzieci). Zabieg wykonywany jest na sali operacyjnej z uwzględnieniem zasad aseptyki. Wycinek jest zabezpieczony w utrwalaczu i wysłany do histopatologa do oceny pod mikroskopem.
Wyróżnia się kilka rodzajów utrwalonych preparatów histopatologicznych do analizy, a w tym:
- preparaty mrożone lub barwione,
- rozmazy,
- próbki uzyskane na drodze cytologii złuszczeniowej,
- materiały uzyskane podczas biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej, oligobiopsji, wiertarkowej, śródoperacyjnej lub otwartej.
Badanie histopatologiczne wykonuje się również u kobiet po poronieniu. Fragmenty tkanki płodu pozyskuje się podczas zabiegu łyżeczkowania macicy.
Badanie histopatologiczne – na czym polegają badania?
Badanie histopatologiczne jest kilkuetapowe. Pierwszy z nich polega na przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu z pacjentem, uwzględniając historię medyczną i bieżące wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych. Jest to kluczowe, aby lekarz mógł podjąć decyzję dotyczącą dalszego postępowania.
Drugim krokiem jest biopsja, czyli aspiracja materiału biologicznego. Może ona odbywać się przy pomocy ultrasonografii lub bez niej. Po pobraniu tkanka zmieniona chorobowo musi zostać utrwalona na szkiełku i wybarwiona, aby patolog mógł ocenić jej stan pod mikroskopem. Etap ten nazywa się oceną cytologiczną lub histopatologiczną.
Należy podkreślić, że sposób pobrania tkanki uzależniony jest od konkretnego przypadku, a przede wszystkim rodzaju materiału biologicznego, w tym jego lokalizacji. Inaczej pozyskuje się tkanki położone powierzchniowo, w tym fragmenty skóry, a nieco inaczej fragmenty narządów.
Na wynik badania histopatologicznego oczekuje się nawet kilkanaście dni roboczych.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Zmiany patologiczne w obrębie tkanek mogą świadczyć o wielu chorobach, również złośliwych nowotworach. Ma ono zatem szerokie znaczenie diagnostyczne. Dużą zaletą badania histopatologicznego jest możliwość klasyfikacji, różnicowania zmian chorobowych.
Badanie histopatologiczne umożliwia wykrycie m.in.:
- choroby nowotworowej,
- przyczyny zgonu pacjenta,
- polipów,
- nadżerek,
- guzów o łagodnym przebiegu,
- pieprzyków jako zmian łagodnych lub złośliwych.
Badanie histopatologiczne – wskazania do wykonania badań
Wskazaniem do wykonania badań histopatologicznym jest m.in.:
- rozpoznanie zmian nowotworowych,
- diagnoza zmian zapalnych o różnym stopniu nasilenia,
- śledzenie postępu chorobowego, a także leczenia wielu schorzeń,
- podejrzenie zmian zwyrodnieniowych,
Badanie histopatologiczne może być wykonywane również u dzieci.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Badania histopatologiczne – przeciwwskazania
Nie ma poważniejszych przeciwwskazań do wykonania badań histopatologicznych. W niektórych przypadkach z wykonania biopsji wykluczone są kobiet w ciąży.
Badania histopatologiczne – przygotowanie do badania
Przygotowanie do badania histopatologicznego uzależnione jest od wyboru rodzaju biopsji, o czym decyduje lekarz. Przed zabiegiem należy zgłosić lekarzowi fakt występowania wszystkich chorób przewlekłych, a w szczególności skłonności do występowania krwawień (zaburzenia krzepliwości krwi), a także ilość i częstotliwość przyjmowanych leków, w tym głównie przeciwbólowych i przeciwkrzepliwych.
Badania histopatologiczne – przebieg badań
Przebieg badania uzależniony jest od wyboru techniki wykonania biopsji. W niektórych przypadkach trwa do kilkunastu minut i przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym. Oznacza to, że pacjent po zabiegu może wrócić do wykonywania codziennych czynności.
W niektórych przypadkach badanie histopatologiczne wymaga krótkotrwałej hospitalizacji, najczęściej jednodniowej. Wówczas należy dostosować się do wytycznych personelu medycznego.
Badania histopatologiczne – skutki uboczne i powikłania
W większości przypadków badanie histopatologiczne nie wiąże się z żadnymi powikłaniami ani skutkami ubocznymi, chociaż wywołuje u pacjentów duży niepokój. Możliwe jest pojawienie się niewielkich rozmiarów krwiaka, w miejscu wprowadzenia urządzenia aspiracyjnego. Aby zwiększyć bezpieczeństwo, należy przed zabiegiem poinformować personel medyczny o uczuleniach, problemach z krzepliwością krwi, a także rodzajem przyjmowanych leków, w tym także suplementów diety.
