„

Badanie kału na pasożyty – wskazania, przygotowanie, przebieg badań

Badanie kału na obecność pasożytów jest najczęściej wykonywane u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Analiza próbki kału ma na celu diagnostykę chorób układu pokarmowego. Do najczęściej wykrywanych pasożytów zaliczają się tasiemce, owsiki, glisty i lamblie.

Badanie kału na pasożyty – co to za badanie

Obecność pasożytów w kale najczęściej jest związana z infekcjami żołądkowo-jelitowymi. Badanie kału pod tym kątem ma na celu wykrycie zarówno dorosłych form tych organizmów żywych, ich fragmentów, jak i jaj. Poza wykryciem obecności pasożytów analiza kału uwzględnia również jego kolor, konsystencję, obecność patologicznych komórek i resztek niestrawionego pokarmu.

Próbka kału nanoszona jest na szkiełko i podlega obserwacji pod mikroskopem. Uzupełnieniem badań kału na pasożyty mogą być badania krwi, które na ogół wskazują wówczas na zwiększony poziom przeciwciał klasy IgE i eozynofilii.

Badanie kału na pasożyty pozwala na wykrycie przede wszystkim:

• robaków płaskich, w tym głównie tasiemca i przywr,
• pierwotniaków, w tym wiciowców i ameb,
• robaków obłych, czyli owsików, węgorka, glisty ludzkiej.

Celem badań na obecność pasożytów jest nie tylko samo ich wykrycie, ale i wdrożenie skutecznych form leczenia.

Do zakażenia pasożytami najczęściej dochodzi drogą pokarmową. Mikroskopijne organizmy dostają się do ciała człowieka w wyniku zaniedbań higienicznych, w tym przede wszystkim spożywania nieumytych warzyw i owoców, niemycia rąk, a także kontaktu z odchodami zwierząt. Znacznie rzadziej do zakażenia dochodzi podczas egzotycznych podróży.

U zdrowego człowieka nie powinno stwierdzić się obecności jakiejkolwiek formy pasożytów. Pomimo że choroby układu pokarmowego spowodowane obecnością pasożytów są najczęstsze w najmłodszej grupie wiekowej, nie oznacza to jednak, że nie występują u dorosłych.

Wczesne wykrycie obecności pasożytów w kale ma duże znaczenie diagnostyczne i pozwala uniknąć poważnych powikłań. Nieleczone zakażenie może przyczynić się do rozwoju uszkodzeń wielonarządowych, ropni i guzów. Szczególnie niebezpieczne dla zdrowia jest przedostanie się pasożytów do płuc lub układu sercowo-naczyniowego czy też układu nerwowego.

Badanie kału na pasożyty – na czym polegają badania?

Pobranie kału do analizy odbywa się w warunkach domowych u pacjenta. Próbka tego samego dnia musi trafić do laboratorium diagnostycznego. Materiał biologiczny analizowany jest metodą mikroskopową, jednak pod stosunkowo niewielkim powiększeniem. Czasami, wcześniej przeprowadza się dodatkowo obserwację mikroskopową. Pozwala ona na wstępną ocenę obecności pasożytów.

W zależności od laboratorium, czasami próbka kału jest dodatkowo wybarwiana lub zagęszczana przy użyciu określonych metod.

Należy pamiętać, że jednorazowe badanie kału pod kątem obecności pasożytów nie jest wystarczające. Najczęściej wymagane jest dostarczenie do laboratorium 3 próbek kału w odstępach co 2 dni. Z oddaniem próbki do analizy nie wolno zwlekać i tuż po pobraniu musi być ona przechowywana w lodówce.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Obecność pasożytów w kale wskazuje na konieczność wdrożenia specjalistycznego leczenia. Bagatelizowanie wyników lub zaniechanie leczenia może spowodować nie tylko poważne problemy z wchłanianiem się składników odżywczych z pokarmu, zaburzenia poziomu elektrolitów czy też upośledzenia rozwoju i małych dzieci, ale także być przyczyną chorób wielonarządowych.

Poza wdrożeniem leczenia farmakologicznego należy pamiętać o:

• niejedzeniu nieumytych warzyw i owoców, a także surowego mięsa,
• częstym myciu rąk,
• unikaniu spożywania jedzenia lub picia wody z niewiadomych źródeł,
• okresowym odrobaczaniu psów i kotów (informacja dla ich właścicieli),
• zachowaniu podstawowych zasad higieny osobistej.

Badania kału na pasożyty – wskazania

Lekarz (rodzinny lub pediatra) może skierować na badania kału pod kątem obecności pasożytów w przypadku:

• podejrzenia zakażenia pasożytniczego układu pokarmowego na podstawie badania podmiotowego,
• monitorowania postępów leczenia chorób pasożytniczych.

Na rozwój chorób pasożytniczych narażone są przede wszystkim małe dzieci, ale także osoby starsze, co ma związek z niską odpornością organizmu. W grupie ryzyka znajdują się również osoby, które nie przestrzegają zasad higieny osobistej, spożywają mięso z niesprawdzonych źródeł lub piją zanieczyszczoną wodę np. z jeziora.

Typowymi objawami obecności pasożytów w układzie pokarmowym są:

• nudności i wymioty,
• bóle brzucha,
• biegunka,
• obecność krwi i/lub śluzu w kale,
• odwodnienie,
• wzdęcia,
• bezsenność,
• zmniejszenie masy ciała,
• brak apetytu,
• nadpobudliwość ruchowa,
• nerwowość,
• wysypka,
• świąd w okolicy odbytu.

Szacuje się, że pasożyty, w tym przede wszystkim owsiki, bytują w organizmach 90% dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Wiele z nich nie wykazuje żadnych objawów zakażenia.

Badania kału na pasożyty – przeciwwskazania

Nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania badań na obecność pasożytów w kale.

Badania kału na pasożyty – przygotowanie do badania

Badania na obecność pasożytów w kale nie wymagają specjalnych przygotowań. Próbkę kału należy pobrać, najlepiej w godzinach porannych, do jałowego pojemnika dostępnego w każdej aptece bez recepty. Czynność ułatwi zastosowanie jałowej łopatki. Należy pamiętać, że standardem jest oddanie od 3 do 4 próbek kału co 2 dni. Próbkę kału należy pobrać z kilku miejsc. Pojemnik należy szczelnie zamknąć i zanieść do laboratorium diagnostycznego.

Przed wykonaniem badania warto poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przewlekle lekach, w tym głównie antybiotykach.

Badania kału na pasożyty – przebieg badań

Próbka kału jest poddawana kilkustopniowej obserwacji pod mikroskopem. Warto pamiętać, że jednorazowy wynik nie jest wiarygodny, ponieważ pasożyty dojrzewają w układzie pokarmowym i namnażają się w określonym tempie.

Uzupełnieniem badań kału są badania krwi, treści dwunastnicy, moczu, wykonanie wymazu, badania fragmentów tkanek, a także analiza płynu mózgowo-rdzeniowego.

Badania kału na pasożyty – skutki uboczne i powikłania

Oddanie próbki kału nie wiąże się z żadnymi skutkami ubocznymi ani powikłaniami.