Białko całkowite – wskazania, przygotowanie, przebieg badań

Białko całkowite – co to jest

Białka pełnią w organizmie wiele funkcji, w tym przede wszystkim budulcowe, ale także transportowe, wspomagające procesy krzepliwości krwi itd. Ich produkcja ma miejsce przede wszystkim w wątrobie i plazmocytach (komórkach należących do układu odpornościowego).

Do białek osocza zaliczają się albuminy, globuliny i fibrynogen. Poziom białka całkowitego jest uzależniony przede wszystkim od tego, ile dostarczamy białek z pożywieniem, ile białka syntetyzuje nasz organizm, a także ile tracimy go przez układ pokarmowy i nerki.

Badania białka całkowitego polegają na oznaczeniu jego stężenia w obwodowej surowicy krwi. Jednakże warto podkreślić, że pomiar ten nie uwzględnia fibrynogenu. Dostarcza ono informacji dotyczących ogólnego stanu zdrowia organizmu, stanów niedożywienia, a także zaburzeniach odporności. Warto jednak pamiętać, że każde odchylenie od normy wymaga wykonania pogłębionej diagnostyki.

Dokładne zakresy referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium, w którym wykonywana jest analiza próbek. Różnice dotyczą głównie zastosowanych jednostek. Stężenie białka całkowitego jest uzależnione od wieku pacjenta.

Normy dla białka całkowitego:

• noworodki do 7 dni – 44 g/l-76 g/l,
• noworodki od 7. dnia do miesiąca życia – 46 g/l-70 g/l,
• niemowlęta od 7. m-ca życia do roku – 51 g/l-73 g/l,
• od 1. roku życia do 3 lat – 56 g/l-75g/l,
• od 3 lat do 18. roku życia – 60 g/l-80 g/l,
• powyżej 18 lat – 64 g/l-83 g/l.

Poziom białka całkowitego w organizmie jest wypadkową syntezy i degradacji tej substancji we krwi, czyli anabolizmu i katabolizmu.

Białko całkowite – na czym polegają badania?

Oznaczenie białka całkowitego dokonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej w pozycji siedzącej. Do badania należy zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych (7:00-10:00, na czczo). Analiza przeprowadzana jest za pomocą kolorymetrii (spektrofotometrii). Na wynik na ogół czeka się od 1 do 2 dni roboczych.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Uzyskany wynik należy skonsultować z lekarzem. Jeżeli wartość stężenia białka całkowitego jest zbyt niska, tuż obok wyniku najczęściej znajduje się symbol ↓ lub L (low, niski). Natomiast w przypadku, gdy poziom białka całkowitego jest podwyższony, tuż obok wyników można zauważyć symbol ↑ lub H (high, wysoki).

Podwyższone stężenie białka całkowitego (hiperproteinemia) może świadczyć o:

• odwodnieniu,
• szpiczaku mnogim i innych nowotworach hematologicznych,
• sarkoidozie,
• gammopatiach,
• wirusowym zapaleniu wątroby typu C,
• reumatoidalnym zapaleniu stawów,
• toksycznym uszkodzeniu wątroby,
• niektórych przewlekłych chorobach zapalnych,
• chorobach tkanki łącznej.

Zmniejszenie stężenie białka całkowitego (hipoproteinemia) może świadczyć o:

• marskości wątroby,
• niedoczynności tarczycy,
• chorobie Leśniowskiego-Crohna,
• niewydolności mięśnia sercowego,
• kłębuszkowym zapaleniu nerek,
• zespole nerczycowym,
• zespole złego wchłaniania,
• ciężkim oparzeniu,
• wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego,
• diecie ubogiej w wysoko przyswajalne białko,
• stanie septycznym.

Nieprawidłowe wyniki stężenia białka całkowitego mogą być także wynikiem hiperproteinemii lub hipoproteinemii rzekomej. Najczęściej nie są one związane ze stanem zagrażającym zdrowiu, a powrót do wartości normalnych uzyskuje się poprzez wyrównanie gospodarki wodno-elektrolitowej.

Białko całkowite – wskazania

Lekarz wypisuje skierowanie na badanie oznaczenia białka całkowitego pacjentom, których objawy mogą świadczyć na stany obniżenia lub podwyższenia jego stężenia. Podczas diagnostyki różnicowej wynik białka całkowitego jest pomocnym narzędziem w wykrywaniu chorób nerek, wątroby, szpiku kostnego, a także ogólnego stanu zdrowia organizmu.

Wskazaniami do oznaczenia białka całkowitego są:

• kwasica ketonowa,
• stany zapalne,
• ciężkie wymioty,
• choroba Addisona,
• nawracające biegunki,
• nowotwory o podłożu hematologicznym.

Wynik poziomu białka całkowitego musi zostać uzupełniony o inne parametry, w tym przede wszystkim badania moczu, oznaczenie poziomu enzymów wątrobowym i fibrynogenu.

Białko całkowite – przeciwwskazania

Nie ma przeciwwskazań do oznaczenia poziomu białka całkowitego.

Białko całkowite – przygotowanie do badania

Badania na białko całkowite przeprowadza się u pacjenta będącego na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku). Na dobę przed pobraniem krwi nie zaleca się spożywania ciężkostrawnych, tłustych potraw, picia alkoholu i palenia papierosów. Na zafałszowanie wyników ma wpływ również intensywny wysiłek fizyczny, dlatego należy go unikać.

W dniu badania warto napić się szklanki wody, co nawadnia żyły i ułatwia pobieranie krwi. Na ok. 15 minut przed pobraniem krwi zaleca się odpocząć w pozycji siedzącej. Jeżeli masz skłonność do zasłabnięcia lub utraty przytomności na widok krwi, poproś pielęgniarkę o wykonanie badania w pozycji leżącej.

Białko całkowite – przebieg badań

Materiał biologiczny umieszczany jest w probówce, której ściany powlekane są EDTA, co zapobiega tworzeniu się skrzepów. Następnie, odpowiednio oznaczona próbka trafia do laboratorium diagnostycznego. Wynik jest na ogół dostępny już po 1 dniu roboczym.

Białko całkowite – skutki uboczne i powikłania

Pobranie krwi jest badaniem bardzo dobrze tolerowanym przez większość pacjentów, bezpiecznym i bezinwazyjnym. Jedyne skutki uboczne są krótkotrwałe i wynikają z faktu wprowadzenia igły w żyłę łokciową. W tym miejscu może pojawić się niewielka tkliwość, siniak, krwiak lub zaczerwienienie. Zazwyczaj objawy te ustępują po upływie 24-48 godzin.