CEA (antygen rakowo-płodowy) – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

CEA (antygen rakowo-płodowy) – co to za badanie?

CEA (antygen rakowo-płodowy) produkowany jest podczas rozwoju płodowego przez komórki przewodu pokarmowego oraz trzustki. Jego produkcja zostaje zahamowana po porodzie, jednak jego niewielkie ilości są wciąż wytarzane przez trzustkę, wątrobę i jelita. Nazywany jest również antygenem karcinoembrionalnym.

W diagnostyce laboratoryjnej CEA jest markerem nowotworowym. Jego podwyższony poziom we krwi może świadczyć o zmianach nowotworowych, ale nie tylko. Wzrost CEA towarzyszy również innych chorobom i stanom zapalnym. Najczęściej, badanie CEA wykonuje się w celu diagnostyki niektórych chorób nowotworowych, oceny skuteczności leczenia oraz w sytuacji, kiedy istnieje ryzyko wznowy lub przerzutów. Oznaczenie CEA ma jednak jedynie charakter pomocniczy i jest jednym z elementów diagnostyki onkologicznej. Jednak sam wynik tego badania nie jest wystarczający do postawienia diagnozy i podjęcia decyzji odnośnie leczenia.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – normy, interpretacja wyniku

Normy na stężenie CEA (antygenu rakowo-płodowego) w surowicy krwi wynoszą poniżej 5 pg/ml. Ponieważ jego poziom wzrasta u palaczy, dla osób niepalących normy są nieco niższe i wynoszą poniżej 2,5 pg/ml. Badanie CEA z krwi ma jednak niewielką specyficzność diagnostyczną, dlatego wynik wyłącznie tego jednego badania nie jest wystarczający do postawienia diagnozy i podjęcia decyzji o dalszym leczeniu. Jest to jedynie uzupełnienie innych metod diagnostycznych. Sam wzrost CEA nie przesądza o chorobie nowotworowej, jednocześnie wartości prawidłowe nie wykluczają jej całkowicie.

Wyniki badania CEA dostępne są najczęściej w ciągu 3 dni roboczych od pobrania krwi. Nie dokonuj samodzielnych interpretacji wyniku. Po jego otrzymaniu umów się do lekarza, który przeanalizuje stężenie CEA razem z wynikami pozostałych badań i zaplanuje dalsze postępowanie.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Podwyższony poziom CEA (antygenu rakowo-płodowego) we krwi może świadczyć o chorobie nowotworowej. Wzrost CEA można zaobserwować m.in. w przypadku nowotworów:

• jelita grubego,
• odbytnicy,
• trzustki,
• żołądka,
• jajnika,
• macicy,
• piersi,
• prostaty,
• pęcherza moczowego,
• tarczycy,
• płuc.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Mimo że CEA (antygen rakowo-płodowy) jest markerem nowotworowym i jego podwyższony poziom może świadczyć o nowotworach, istnieje wiele sytuacji, które mogą wpływać na wynik badania. Wzrost CEA może mieć miejsce również w następujących sytuacjach:

• ciąża,
• przewlekłe palenie papierosów,
• zapalenie lub marskość wątroby,
• zapalenie trzustki,
• zapalenie pęcherzyka żółciowego,
• choroba wrzodowa żołądka,
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
• choroba Leśniowskiego Crohna,
• urazy,
• martwica niedokrwienna,
• choroby tkanki łącznej,
• upośledzenie funkcji nerek.

Najczęściej stężenie CEA w przebiegu chorób nowotworowych jest zdecydowanie wyższe niż stężenia obserwowane w wyżej wymienionych sytuacjach. Bardzo ważne jest jednak, aby podczas konsultacji z lekarzem, poinformować go o wszystkich problemach zdrowotnych, objawach i całej historii medycznej. Wtedy interpretacja wyników będzie prawidłowa.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – wskazania do wykonania badania

Oznaczenie poziomu CEA (antygenu rakowo-płodowego) we krwi wykonuje się u pacjentów z podejrzeniem choroby nowotworowej. Dotyczy to w szczególności nowotworów jelita grubego i odbytnicy, jednak zmiany w obrębie trzustki, wątroby, jelit, tarczycy oraz płuc również mogą powodować wzrost tego markera we krwi. Kolejnym wskazaniem do wykonania tego badanie jest ocena skuteczności leczenia onkologicznego. Badanie wykonywane jest w celu sprawdzenia, czy wybrana metoda spełnia swoje cele oraz czy nie doszło do przerzutów. U pacjentów po zakończonym leczeniu również wskazane jest monitorowanie poziomu CEA, aby sprawdzać, czy nie doszło do wznowy.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – przeciwwskazania

Badanie CEA (antygenu rakowo-płodowego) jest badaniem bezpiecznym i nieinwazyjnym, dlatego nie ma większych przeciwwskazań do jego wykonania. Poziom CEA można oznaczyć u osób dorosłych, starczysz, a także dzieci i kobiet w ciąży. Nieliczne sytuacje, które mogą stanowić względne przeciwwskazania do pobrania krwi to:

• przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych,
• skaza krwotoczna,
• problemy dermatologiczne, zakażenia i ropnie skórne.

Mimo to nawet we wspomnianych sytuacjach najczęściej można wykonać badanie CEA przy dobrej współpracy pacjenta z zespołem medycznym.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – przygotowanie do badania

Badanie CEA (antygenu rakowo-płodowego) nie wymaga specjalnego przygotowania. Najlepiej wykonać badanie w godzinach porannych. Nie musisz być na czczo, ale postaraj się nie jeść bezpośrednio przed samym badaniem. Warto wypić natomiast 1-2 szklanki wody. Postaraj się również pozostać w spoczynku przez 10-15 minut przed badaniem. Jeśli palisz papierosy, Twój lekarz może Ci zalecić ich unikanie przed testem. Tytoń może zwiększać stężenie CEA, a to może zaburzać wynik i utrudniać diagnostykę.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – przebieg badania

Aby oznaczyć poziom CEA (antygenu rakowo-płodowego) pobierana jest krew z żyły łokciowej, która jest głównym materiałem do badania. Przebieg tego badania nie różni się od innych badań, do których konieczne jest pobranie krwi np. morfologii. W pierwszej kolejności pielęgniarka zdezynfekuje skórę, założy opaskę uciskową, a następnie pobierze krew do probówki na pomocą cienkiej igły. Po pobraniu musisz jedynie uciskać gazikiem miejsce pobrania przez kilka minut, aby nie powstały siniaki. Możesz następnie wrócić do swoich codziennych czynności. Samo pobranie trwa kilka-kilkanaście sekund.

CEA (antygen rakowo-płodowy) – skutki uboczne i powikłania

Powikłania i skutki uboczne badania CEA (antygenu rakowo-płodowego) występują bardzo rzadko i obejmują te same problemy, które mogą się pojawić po pobraniu krwi do innych badań. W miejscu wkłucia może pojawić się krwiak lub siniak. Bardzo rzadkim powikłaniem po badaniu krwi może być stan zapalny żył lub zakażenie wynikające najczęściej z błędu personelu medycznego i niewystarczającego zachowania zasad aseptyki. Jeśli po badaniu pojawią się u Ciebie jakiekolwiek niepokojące dolegliwości, niezwłocznie skonsultuj się z placówką medyczną.