Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – co to za badanie?

Renina jest jednym z elementów układu hormonalno-enzymatycznego RAA. Pozostałe dwie składowe to angiotensyna i aldosteron. Głównym zadaniem tego układu jest wywieranie wpływu na wysokość ciśnienia tętniczego krwi poprzez regulowanie obkurczania naczyń krwionośnych i retencję wody w organizmie. Renina jest enzymem nerkowym, który pomaga również utrzymać prawidłowe wartości sodu i potasu.

Poziom tego enzymu można określić na dwa sposoby:

• oznaczając bezpośrednio stężenie białka (wykonuje się je znacznie rzadziej niż ARO),
• badając aktywność reninową osocza (ARO).

Aktywność reninowa osocza określa ilość wytworzonej angiotensyny (renina reguluje wydzielanie tego hormonu) w 1ml pobranej krwi, przyjmując, że jest ona przechowywana w odpowiednich warunkach.

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – norma oraz interpretacja wyników

Wartości referencyjne dla aktywności reninowej osocza mogą się nieco różnić w zależności od jednostki wykonującej pomiar. Niemniej przyjmuje się uśrednione normy dla badania, które wynoszą:

• ARO spoczynkowa 0,32 ± 0,05 pmol/l/h (1,46 ± 0,23 ng/ml/h),
• ARO po pionizacji 1,29 ± 0,19 pmol/l/h (6,5 ± 0,87 ng/ml/h).

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

W badaniu mogą pojawiać się odchylenia od normy zarówno w górę, jak i poniżej wskazanych wartości. Zbyt wysoka aktywność reninowa osocza (ARO) w organizmie może świadczyć o:

• nadciśnieniu nerkowo-naczyniowym,
• hipowolemii,
• nadciśnieniu złośliwym,
• marskości wątroby,
• ciąży,
• niedokrwieniu nerek,
• guzie wydzielającym reninę,
• guzie chromochłonnym nadnerczy,
• chorobie Addisona,
• zespole Barttera.

Z kolei zbyt niskie wartości ARO są związane z:

• pierwotnym hiperaldosteronizmem,
• zaburzeniami wydzielania reniny,
• spożywaniem zbyt dużej ilości soli w diecie,
• chorobami niszczącymi aparat przykłębuszkowy nerek (tam jest wydzielana renina),
• stosowaniem preparatów blokujących receptory beta-adrenergiczne.

Czynniki mogące wpływać na wynik badania

Wyniki badania mogą być niemiarodajne, jeżeli przed jego wykonaniem pacjent zażyje niesteroidowe leki przeciwzapalne lub doustne tabletki antykoncepcyjne. W związku z tym należy bezpośrednio przed wykonaniem pomiaru poinformować lekarza o wszystkich lekach i suplementach, które się przyjmuje i na jakiś czas je odstawić. Trzeba także wiedzieć, że wyniki ARO są zależne od pozycji ciała (rozróżniamy ARO spoczynkowe i po pionizacji). Badanie będzie wymagało zastosowania diety o zmiennej zawartości soli, gdyż sód bezpośrednio wpływa na ilość reniny.

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – wskazania do wykonania badania

Lekarz kierujący na badanie z pewnością przeprowadzi szczegółowy wywiad zdrowotny. Na jego podstawie może skierować pacjenta na wykonanie badania aktywności reninowej osocza. Zrobi to, jeżeli zajdzie uzasadnione podejrzenie występowania:

• wtórnego nadciśnienia tętniczego, które jest skutkiem hiperaldosteronizmu,
• zaburzeń elektrolitowych,
• nowotworu produkującego reninę.

W diagnostyce wymienionych chorób pomocne bywa również określenie poziomu aldosteronu we krwi, dlatego pomiary te często wykonuje się w pakiecie.

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – przeciwwskazania

Nie ma większych przeciwwskazań do wykonania badania aktywności reninowej osocza. Przeszkodą może być jedynie strach przed pobraniem krwi, które w tym wypadku będzie wykonywane kilkukrotnie. Ponadto, jeżeli pacjent nie będzie prawidłowo nawodniony, personel medyczny może mieć problem z pobraniem odpowiedniej ilości krwi.

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – przygotowanie do badania

Należy wiedzieć, że do badania należy się odpowiednio przygotować. Czynności, które trzeba wykonać w trakcie przygotowania, warto rozpocząć na kilka tygodni przed planowanym badaniem. Pacjent musi przy tym pamiętać, żeby nie wykonywać ich bez konsultacji z lekarzem specjalistą, zwłaszcza wtedy gdy będzie zmuszony odstawić na jakiś czas przyjmowanie leków.

Na cztery tygodnie przed pomiarem trzeba odstawić wszelkie diuretyki, a na dwa tygodnie przed badaniem przestać przyjmować leki mające wpływ na ARO. Taką decyzję konsultuje się z lekarzem prowadzącym. Do preparatów oddziałujących na ARO należą m.in. inhibitory reniny, inhibitory konwertazy angiotensyny oraz beta-blokery.

Bardzo ważne jest, aby pacjent odpowiednio wcześnie przed wykonaniem badania wyrównał ewentualne niedobory potasu. Pomogą w tym preparaty zalecone przez specjalistę. Na sam pomiar trzeba przyjść wypoczętym, a dzień wcześniej zrezygnować z intensywnego wysiłku fizycznego oraz ogromnego stresu.

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – przebieg badania

Choć badanie aktywności reninowej osocza nie jest bolesne, będzie wymagało pewnych wyrzeczeń. Pobranie krwi wykonuje się dwukrotnie w kilkudniowych odstępach czasu i zastosowaniu odpowiedniej diety.

Pierwsze pobranie (materiałem do badań jest krew żylna uzyskana ze zgięcia w dole łokciowym) zostanie wykonane po uprzednim stosowaniu przez pacjenta diety o normalnej zawartości soli, która zawiera 100–120 mmol jonów sodu na dobę oraz nocnym odpoczynku w pozycji leżącej (jest to ARO spoczynkowe).

Po stosowaniu trzydniowej diety z ograniczeniem soli (o zawartości 20 mmol sodu na dobę) i 3–4-godzinnym przebywaniu w pozycji pionowej zostanie pobrana ponownie krew, która będzie stanowiła wynik ARO popionizacyjne.

Renina oraz aktywność reninowa osocza (ARO) – skutki uboczne i powikłania

Z uwagi na to, że samo pobranie krwi jest proste i szybkie do wykonania, nie powoduje żadnych dolegliwości ani skutków ubocznych. Jedynie osoby szczególnie wrażliwe i nietolerujące igieł oraz pobierania krwi mogą odczuwać pewne dolegliwości wynikające ze strachu.

W miejscu wkłucia sporadycznie mogą występować zaczerwienienia, siniaki, tkliwość i podrażnienie. Ponadto bezpośrednio po pobraniu można również odczuwać zawroty głowy czy osłabienie. Jeżeli pacjent podejrzewa, że takie objawy mogą się u niego pojawić, powinien pozostać na terenie ośrodka laboratoryjnego przez jakiś czas. W razie problemów doświadczony personel udzieli fachowej pomocy.