Anty-HCV – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Anty-HCV – co to jest

Anty-HCV to przeciwciała przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu C. Badanie na ich obecność pozwala na szybką diagnostykę choroby i wdrożenie skutecznego leczenia farmakologicznego.

Zapalenie wątroby typu C to groźne schorzenie, które powstaje w wyniku zakażenia wirusem HCV. Jest dość trudne do wykrycia na początku jego rozwoju, ponieważ przez długi czas nie daje żadnych specyficznych objawów. Wirus przedostaje się do wątroby i stopniowo uszkadza ten organ, doprowadzając do upośledzenia jego funkcji.

Wirus HCV przenosi się za pośrednictwem krwi. Przeciwciała anty-HCV można wykryć już w ciągu ok. 6 tygodni od zakażenia. Uzyskanie pozytywnego wyniku nie oznacza jednak zawsze aktywnego zakażenia. U ok. 40% osób zakażonych wirus zwalczany jest samoistnie. W takich przypadkach lekarz zaleca pogłębioną diagnostykę. Wyróżnia się dwa rodzaje zapalenia wątroby typu C: przewlekłe i ostre.

Do zakażenia wirusem HCV może dojść na skutek:

• transfuzji zakażonej krwi,
• skaleczenia igłą, która wcześniej była użyta przez osobę zakażoną,
• kontaktów seksualnych z zakażonym,
• kontaktu z zakażonym materiałem biologicznym (pracownicy laboratoriów, służby zdrowia),
• użycia niesterylizowanych narzędzi w gabinetach dentystycznych, kosmetycznych lub salach operacyjnych.

Wykrycie choroby na wczesnym jej etapie jest niezwykle ważne. Ta ostra infekcja wirusowa w większości przypadków prowadzi do marskości wątroby. Jednym z powikłań choroby jest rak wątrobowokomórkowy. Poważne skutki zakażenia wirusem pojawią się dopiero po kilku latach.

Uzyskany wynik z badania anty-HCV może być pozytywny, inaczej reaktywny (obecność przeciwciał) lub negatywny, inaczej niereaktywny (brak przeciwciał).

Anty-HCV – na czym polega badanie?

Materiałem biologicznym, z którego wykrywa się obecność przeciwciał anty-HCV, jest krew żylna. Badanie jest wykonywane w sposób rutynowy, jest bardzo dobrze tolerowane przez pacjenta i wykazuje wysoki stopień bezpieczeństwa. Pobieranie krwi następuje z żyły łokciowej w pozycji siedzącej lub leżącej. Nie musisz się do niego specjalnie przygotowywać.

Do oznaczenia poziomu przeciwciał najczęściej stosuje się test immunologiczny – ELISA. Wynik otrzymuje się w ciągu kilku dni roboczych.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Obecność aktywnego wirusa (wynik pozytywny) świadczy o zakażeniu wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Jednakże warto pamiętać, że dodatni wynik nie poinformuje nas czy mamy do czynienia z obecną, czy przeszłą infekcją. W związku z tym, w takich przypadkach, konieczne jest wykonanie dodatkowego badania – HCV-RNA.

Fałszywie dodatni wynik może pojawić się również w przebiegu kilku chorób o podłożu autoimmunologicznym, w tym m.in. guzowatego zapalenia wielostawowego, paraproteinemii czy też obecności czynnika reumatoidalnego.

Możliwe jest również otrzymanie fałszywie ujemnego wyniku. Do takiej sytuacji może dojść na skutek nieprawidłowego przechowywania próbki krwi np. wielokrotnego rozmrażania i zamrażania materiału biologicznego.

Anty-HCV – wskazania do wykonania badania

Wskazaniem do wykonania oznaczenia obecności przeciwciał jest podejrzenie zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (WZW typu C). W grupie ryzyka znajdują się przede wszystkim:

• pracownicy służby zdrowia – lekarze, pielęgniarki, diagności itd.,
• pacjenci po zabiegach operacyjnych/transfuzjach krwi,
• osoby posiadające tatuaże (jak i sami tatuażyści),
• kobiety w ciąży,
• osoby uzależnione od narkotyków,
• dawcy krwi,
• pacjenci, którzy wykazują podwyższony poziom enzymów wątrobowych – ALT i AST,
• osoby HIV-dodatnie,
• pacjenci dializowani.

Wirus HCV początkowo nie daje specyficznych objawów. Dopiero na zaawansowanym etapie rozwoju dochodzi do manifestacji niektórych symptomów. Zaliczają się do nich:

• swędzenie skóry,
• ogólne osłabienie organizmu,
• pogorszenie nastroju,
• bolesność mięśni i stawów,
• suchość błon śluzowych,
• utrata apetytu,
• zmiana rytmu wypróżnień,
• senność,
• powiększenie obwodu w pasie.

Zakażeniu wirusem HCV może towarzyszyć szereg innych zmian, w tym liszaj płaski, błoniaste zapalenie kłębuszków nerkowych czy też chłoniak nieziarniczy.

Anty-HCV – przeciwwskazania

Nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania oznaczenia przeciwciał anty-HCV w surowicy krwi, również u kobiet w ciąży. Badanie jest praktycznie bezbolesne, bezinwazyjne i bezpieczne dla organizmu.

Anty-HCV – przygotowanie do badania

Określenie obecności przeciwciał nie wymaga bycia na czczo. Niemniej jednak większość laboratoriów zaleca spożycie ostatniego posiłku minimum 8 godzin przed pobraniem krwi. Na ok. dobę przed badaniem nie zaleca się spożywania ciężkostrawnych posiłków, picia alkoholu, palenia papierosów, a także intensywnego wysiłku fizycznego.

Przed samym badaniem warto odpocząć w pozycji siedzącej, a także napić się szklanki wody (w celu lepszego nawodnienia żył i ułatwienia pobierania krwi).

Anty-HCV – przebieg badania

Badanie anty-HCV trwa kilka minut. Krew pobierana jest z żyły łokciowej w pozycji siedzącej. Jeśli wykazujesz skłonność do zasłabnięcia podczas morfologii, poinformuj o tym pielęgniarkę. Wówczas wykona ona badanie w pozycji leżącej.

Próbka krwi umieszczana jest w probówce pokrytej EDTA, czyli substancją, która zapobiega tworzeniu się skrzepów. Następnie jest ona transportowana do laboratorium diagnostycznego i poddana analizie. Oznaczenie obecności anty-HCV jest jakościowe. Oznacza to, że podczas badania możliwe jest jedynie wykrycia obecności infekcji wirusowej. Analiza ilościowa wykonywana jest w kolejnym kroku, po uzyskaniu pozytywnego wyniku tego pierwszego oznaczenia.

Anty-HCV – skutki uboczne i powikłania

Badanie anty-HCV jest w pełni bezpieczne i na ogół nie powoduje poważnych powikłań ani skutków ubocznych. Jedyne możliwe powikłania związane są z samym faktem wprowadzenia igły w żyłę łokciową. W tym miejscu może dojść do pojawienia się niewielkich rozmiarów siniaka, zaczerwienienia, podskórnego krwiaka lub tkliwości. W większości przypadków objawy te znikają samoistnie po upływie 24 godzin. Aby zmniejszyć ryzyko ich pojawienia, rekomenduje się, tuż po pobraniu, zacisnąć jałowym gazikiem miejsce pobrania krwi przez kilka minut.