Czym charakteryzuje się liszaj płaski?
Według klasyfikacji ICD-10 liszaj płaski jest oznaczony kodem L43. Liszaj płaski to przewlekła choroba skóry, paznokci i często błon śluzowych, charakteryzująca się pojawianiem się małych czerwonych grudek, które często wywołują intensywne swędzenie. Z biegiem czasu, w niektórych przypadkach, te czerwone plamy mogą stawać się ciemniejsze, przybierając szaro-fioletowy kolor, a samoistnie mogą zanikać po kilku latach. Choroba może mieć okresy wyciszenia, ale również okresy nawrotów, podczas których pojawiają się nowe wykwity.
Czy liszaj płaski jest zaraźliwy?
Nie ma obaw zarażenia liszajem płaskim – nie jest chorobą zaraźliwą. Choroba ta nie jest przenoszona poprzez kontakt bezpośredni z osobą, która ją ma. Liszaj płaski jest schorzeniem autoimmunologicznym, co oznacza, że jest spowodowany przez nieprawidłową reakcję układu odpornościowego organizmu, który zaczyna atakować własne komórki i tkanki.
Czytaj więcej: Liszajec zakaźny – objawy, przyczyny, zdjęcia. Jak leczyć liszajec?
Rodzaje liszaja płaskiego
Liszaj płaski to choroba skóry i błon śluzowych, która może przybierać różne formy i lokalizacje. Istnieją różne rodzaje liszaja płaskiego, w zależności od objawów i lokalizacji zmian:
- Liszaj płaski skóry – jest to najbardziej powszechny rodzaj liszaja płaskiego. Objawia się występowaniem czerwonych, płaskich plam lub grudek na skórze, często z białymi lub srebrzystymi łuskami na powierzchni. Plamy mogą swędzić lub być bolesne.
- Liszaj płaski błon śluzowych – ten rodzaj liszaja płaskiego występuje na błonach śluzowych, takich jak jamy ustnej, język, dziąsła, gardło, genitalia, i inne. Objawy obejmują białe, siatkowate plamy lub wrzody na błonach śluzowych, które mogą być bolesne lub powodować dyskomfort.
- Liszaj płaski paznokci – charakteryzuje się zmianami w paznokciach. Może powodować wykruszanie się paznokci, zmiany kształtu paznokci, wgłębienia lub białe paski na paznokciach.
- Liszaj płaski włosów (mieszkowy)- to rzadszy rodzaj liszaja płaskiego, który wpływa na mieszki włosowe. Może powodować wypadanie włosów i bliznowacenie skóry owłosionej obszaru.
- Liszaj płaski przerostowy – występuje jako grube, brodawkowate zmiany skórne, często na stopach lub kostkach.
- Liszaj płaski wrzodziejący – charakteryzuje się obecnością bolesnych owrzodzeń na skórze lub błonach śluzowych.
- Pęcherzowy liszaj płaski – jest rzadszym rodzajem liszaja płaskiego. Objawia się obecnością pęcherzyków na skórze, które mogą pękać i tworzyć owrzodzenia. Może być bardziej bolesny niż jego zwykła postać.
- Liszaj płaski barwnikowy – w tym przypadku obserwuje się ciemniejsze, brązowe lub szare plamy na skórze. Często występuje u osób o ciemniejszym karnacji.
- Liszaj płaski zanikowy – zmiany w przypadku tego rodzaju liszaja płaskiego są spłaszczone i mogą być bledsze niż otaczająca skóra.
Warto zaznaczyć, że istnieją różne warianty liszaja płaskiego, a dokładna diagnoza i leczenie mogą wymagać konsultacji z dermatologiem.. Z uwagi na to, że jest chorobą przewlekłą, leczenie ma na celu złagodzenie objawów, a niekoniecznie całkowite wyleczenie.
Zobacz: Liszaj płaski u dziecka – objawy i leczenie. Liszaj płaski a liszajec zakaźny
Liszaj płaski błon śluzowych
Najczęściej występuje w jamie ustnej. U około połowy pacjentów obserwuje się pojedyncze zmiany, ale mogą pojawiać się też zmiany wielokrotne. Te zmiany mogą pojawiać się w różnych miejscach w jamie ustnej. Najczęstsze zmiany występują na błonie śluzowej policzków, co stanowi 14,9% przypadków.
W przypadku liszaja płaskiego błon śluzowych istnieje różnorodność w wyglądzie tych zmian. Można wyróżnić sześć różnych odmian morfologicznych liszaja płaskiego błon śluzowych:
- siateczkowatą,
- tarczkowatą,
- zanikową,
- grudkową,
- nadżerkową,
- pęcherzową.
Najczęściej spotykane są formy siateczkowata i nadżerkowa.
Nie znaleziono związku między lokalizacją zmian a ich wyglądem, z wyjątkiem podtypu tarczkowatego, który częściej pojawia się na górnej lub bocznej powierzchni języka.
W niektórych przypadkach zmiany mogą towarzyszyć piekącemu bólowi, który może być nasilany przez spożywanie kwaśnych, ostrych lub gorących pokarmów.
Warto zaznaczyć, że istnieje podejrzenie, że pojawienie się liszaja płaskiego błon śluzowych jamy ustnej może być stanem przednowotworowym.
Liszaj płaski narządów płciowych
Występowanie zmian na błonie śluzowej narządów płciowych u mężczyzn dotyczy głównie obszaru żołędzia. Często te zmiany przybierają formę wykwitów o układzie obrączkowatym. U kobiet, zmiany te mogą objawiać się na sromie, a rzadziej w pochwie. W przypadku kobiet, postać nadżerkowata jest częściej spotykana na sromie.
U kobiet, istnieje także zjawisko współistnienia zmian śluzówkowych w jamie ustnej i narządach płciowych, które nazywa się zespołem sromowo-pochwowo-dziąsłowym. W tej postaci choroby obserwuje się tendencję do tworzenia blizn i przewężeń. Zmiany mogą także dotyczyć cewki moczowej, nosogardła i przełyku.
Liszaj płaski paznokci
W przypadku liszaja płaskiego, kiedy dotyczy on płytek paznokciowych, można zauważyć różne zmiany w ich wyglądzie, ale żadna z tych zmian nie jest jednoznacznie charakterystyczna dla tej choroby. Jednym z pierwszych sygnałów sugerujących, że liszaj płaski wpłynął tylko na paznokcie, jest to, że stają się one cieńsze i mają podłużne bruzdy. Inne charakterystyczne zmiany to pojawienie się tzw. „pterygium”, który powstaje w wyniku połączenia naskórka paznokciowego z macierzą, co prowadzi do rozszczepienia paznokcia i jego stopniowej utraty.
Inną zmianą jest szorstkość paznokci, które stają się bardziej szare i tracą swoją przejrzystość. Zazwyczaj zmiany w paznokciach rozwijają się jednocześnie na kilku z nich, czasem na wszystkich 20 paznokciach. Niekiedy te zmiany mogą pojawić się zanim pojawią się objawy na skórze w innych miejscach lub mogą pojawić się później.
Liszaj płaski – objawy
Diagnoza klasycznej postaci liszaja płaskiego zazwyczaj nie stanowi problemu. Obecność charakterystycznych grudek wielobocznych na charakterystycznych miejscach skóry, towarzyszących zmianom błon śluzowych, pozwala na ustalenie diagnozy. Jednak różnorodność kliniczna i morfologiczna liszaja płaskiego może sprawić, że nie występują typowe objawy kliniczne, co ilustrują przykłady zdjęć pacjentów cierpiących na tę chorobę. W takich przypadkach pomocne jest badanie histopatologiczne, które może wykazać charakterystyczne zmiany.
Typowym pierwotnym objawem jest sinofioletowa grudka o ostro zarysowanych brzegach o średnicy kilku milimetrów. Na jej powierzchni można zauważyć dyskretne linie lub wzorzec przypominający siatkę, zwany siateczką Wickhama. Grudki mogą występować pojedynczo lub grupowo.
Czasami pojawiają się również owalne tarczki o średnicy 1-2 cm z nadmiernym rogowaceniem lub bez niego. Podobnie jak w przypadku łuszczycy, u pacjentów z liszajem płaskim może wystąpić objaw Koebnera, czyli pojawienie się zmian skórnych w miejscu mechanicznego urazu, takiego jak zadrapanie.
Liszaj płaski mieszkowy jest częstym objawem w obrębie owłosionej skóry głowy, a w niektórych przypadkach zmiany mogą być odmiennego typu. Podobnie jak w przypadku łuszczycy, takie zmiany skórne nazywane są liszajem płaskim odwróconym. Liszajowi płaskiemu często towarzyszy uporczywy świąd, zgłaszany przez około 80% pacjentów. Choroba zazwyczaj ma charakter samoograniczający się i trwa przez okres 1-2 lat, ale w niektórych przypadkach może mieć przewlekły i nawrotowy przebieg, co może wpłynąć na rokowanie.
Leczenie liszaja płaskiego
W większości przypadków leczenie różnych postaci liszaja płaskiego jest podobne. W zależności od stopnia zaawansowania choroby istnieją różne opcje leczenia, zarówno miejscowe, jak i ogólne. Leczenie miejscowe polega na:
- stosowaniu leków z grupy glikokortykosteroidów klasy III i IV (według niemieckiej klasyfikacji Niednera), które można nakryć opatrunkiem.
- stosowaniu leków miejscowych zawierające inhibitory kalcyneuryny, takie jak takrolimus czy pimekrolimus.
- zastosowaniu fototerapii, używając promieni UV.
Jeśli leczenie miejscowe nie przynosi efektów, lub choroba jest rozległa czy wrzodziejąca, może być konieczne zastosowanie leczenia ogólnego.
Polecane artykuły:
