Cholesterol HDL – co to za badanie?
Badanie stężenia cholesterolu HDL (ang. high density lipoprotein) we krwi jest elementem tzw. profilu lipidowego (lipidogramu). Profil lipidowy ocenia dodatkowo stężenie we krwi cholesterolu całkowitego (TC) oraz cholesterolu LDL (ang. low density lipoprotein), a także triglicerydów. Lipidogram jest bardzo ważnym badaniem diagnostycznym w kierunku zaburzeń lipidowych i pozwala na ocenę ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Cholesterol HDL nazywany jest „zdrowym cholesterolem”, ponieważ jego rolą jest transport cholesterolu z naczyń krwionośnych do wątroby, poprawia funkcję śródbłonka naczyniowego, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Dzięki temu może mieć działanie ochronne na układ sercowo-naczyniowy i zmniejszać ryzyko zmian miażdżycowych. Zależność między stężeniem cholesterolu HDL a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowym ma charakter odwrotny. Oznacza to, że wysoki poziom cholesterolu HDL może być związany z mniejszym ryzykiem chorób serca, nawet jeśli poziom cholesterolu całkowitego mieści się w granicach normy lub lekko je przekracza.
Sprawdź: Jak obniżyć cholesterol? Skuteczne sposoby na wysoki poziom cholesterolu
Cholesterol HDL – normy, interpretacja wyniku
Normy stężenia cholesterolu HDL dla osób dorosłych wynoszą:
- > 40 mg/dl u mężczyzn,
- > 50 mg/dl u kobiet.
Stężenie cholesterolu HDL we krwi należy zestawić z wynikami innych badań laboratoryjnych, zwłaszcza cholesterolem całkowitym i cholesterolem LDL. Sam wynik oznaczenia stężenia cholesterolu HDL nie jest wystarczający do postawienia diagnozy oraz zaplanowania dalszego postępowania. Podczas interpretacji wyniku trzeba też wciąż pod uwagę całą historię medyczną, obciążenia rodzinne, przyjmowane leki oraz inne, indywidualne uwarunkowania. Dlatego nie analizuj wyników i nie podejmuj żadnych działań na własną rękę. Po otrzymaniu wyników skonsultuj się z lekarzem, który dokona dogłębnej interpretacji i zaleci dalsze postępowanie dopasowane do Twoich potrzeb.
Cholesterol HDL – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Obniżony poziom cholesterolu HDL może świadczyć o dyslipidemii, a także rzadkich chorobach uwarunkowanych genetycznie takich jak:
- hipoalfalipoproteinemia,
- rodzinny niedobór acylotransferazy lecytyny,
- choroba tangierska,
- choroba rybich oczu.
Niski HDL obserwowany jest również u osób palących papierosy, nadużywających alkoholu, stosujących nieprawidłową dietą z dużą ilością węglowodanów prostych i tłuszczów zwierzęcych, prowadzących siedzący tryb życia, borykających się z nadwagą lub otyłością.
Górna norma dla cholesterolu HDL nie została dotychczas ustalona, głównie ze względu na jego przeważający, pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Wyniki przekraczające 100 mg/dl zaleca się jednak skonsultować z lekarzem i zestawić je z wynikami innych badań laboratoryjnych.
Cholesterol HDL – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Na wynik badania cholesterolu HDL może wpływać stosowana przez Ciebie farmakoterapia, a także dieta. Aby uzyskane wyniki badań były jak najbardziej wiarygodne, przed badaniem nie wprowadzaj żadnych zmian w sposobie żywienia. Odżywiaj się tak, jak odżywiasz się na co dzień. Poinformuj też lekarza o wszystkich stosowanych przez Ciebie lekach i suplementach, ponieważ czasem zaleca się ich odstawienie na kilka dni przed badaniem.
Cholesterol HDL – wskazania do wykonania badania
Oznaczenie stężenia cholesterolu HDL w ramach pełnego lipidogramu jest jednym z najważniejszych badań laboratoryjnych. Osoby po 25. roku życia powinny wykonywać to badanie raz na 3-5 lat, a po ukończeniu 50. roku życia, raz na 1-2 lata. W niektórych sytuacjach badanie zaleca się wykonywać częściej. Takimi wskazaniami są m.in.:
- cukrzyca i stan przedcukrzycowy,
- przebyty zawał serca lub udar mózgu,
- palenie papierosów,
- nadciśnienie tętnicze,
- występowanie miażdżycy lub choroby niedokrwiennej serca w rodzinie,
- nadczynność lub niedoczynność tarczycy,
- przyjmowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej.
Badanie często jest zlecane również po rozpoczęciu leczenia ukierunkowanego na wyrównanie parametrów lipidowych w celu oceny jego skuteczności.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Cholesterol HDL – przeciwwskazania
Oznaczenie stężenia cholesterolu HDL we krwi jest badaniem bezpiecznym, bezinwazyjnym i nie ma przeciwwskazań do jego wykonania. Poinformuj jednak lekarza, jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe lub rozpoznano u Ciebie skazę krwotoczną. Najprawdopodobniej wprowadzone zostaną pewne środki ostrożności (np. odstawienie leków kilka dni przed badaniem), aby zapewnić Ci maksymalne bezpieczeństwo.
Cholesterol HDL – przygotowanie do badania
Jeśli masz zaplanowane badanie stężenia cholesterolu HDL, nie musisz się specjalnie do niego przygotowywać. Na badanie przyjdź w godzinach porannych, najlepiej między 7:00 a 10:00. Powinieneś być na czczo, czyli ok. 13-14 godzin po spożyciu ostatniego posiłku. Kolację zaleca się zjeść najpóźniej o godzinie 18 dnia poprzedniego. Tydzień przed badaniem powinieneś stosować swoja stałą, regularną dietę bez wprowadzania żadnych nowych modyfikacji. Przed badaniem możesz wypić 1-2 szklanki wody, aby ułatwić pobranie krwi.
Cholesterol HDL – przebieg badania
Badanie stężenia cholesterolu LDL polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej do probówki i przesłaniu jej do laboratorium, gdzie próbka zostanie poddana analizie. Jak to wygląda krok po kroku? W pierwszej kolejności pielęgniarka zdezynfekuje skórę w miejscu planowanego wkłucia i założy opaskę uciskową. Pomoże to uwidocznić żyły i ułatwi pobranie. Następnie za pomocą cienkiej igły, z żyły łokciowej pobierana jest niewielka ilość krwi do specjalnej probówki. Samo pobranie krwi trwa dosłownie kilka sekund i po badaniu możesz wrócić do swoich codziennych aktywności. Przez kilka minut po badaniu powinieneś jedynie uciskać miejsce wkłucia jałowym gazikiem, aby nie powstały siniaki. Czas oczekiwania na wynik badania to zazwyczaj od 1 do 3 dni roboczych.
Cholesterol HDL – skutki uboczne i powikłania
Badanie cholesterolu HDL nie niesie za sobą ryzyka poważnych powikłań ani skutków ubocznych. Może pojawić się niewielki krwiak lub siniak w miejscu wkłucia, jednak powinien zniknąć w ciągu kilku dni po badaniu. Możesz też odczuwać niewielki dyskomfort w miejscu wkłucia. Jeśli zauważysz obrzęk żył, pojawi się silny ból lub gorączka, koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Zdarza się to niezwykle rzadko, ale może świadczyć o zapaleniu żył i nie należy tego bagatelizować.
Polecane artykuły:
