Fosfor (P) – co to za badanie?
Fosfor to bardzo ważny składnik mineralny. Wpływa m.in. na budowę i funkcjonowanie kości, zębów oraz mięśni, a także utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej. Zarówno niedobór, jak i nadmiar może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia, dlatego oznaczenie stężenia fosforanów we krwi u pacjentów ze wskazaniami medycznymi jest wartościowym elementem diagnostycznym.
Badanie fosforu (P), a dokładnie fosforanów nieorganicznych, wykonywane jest z próbki krwi pobranej z żyły łokciowej. Wynik badania powinien być zinterpretowany przez lekarza. Badanie fosforu ma charakter pomocniczy, a sama znajomość stężenia fosforanów we krwi nie jest wystarczająca do postawienia jednoznacznej diagnozy i zaplanowania leczenia.
Fosfor (P) – normy, interpretacja wyniku
Prawidłowe stężenie fosforu (P), a dokładnie fosforanów nieorganicznych powinno mieścić się w zakresie od 0,9 do 1,6 mmol/L lub od 2,8 do 5,0 mg/dL. Warto zwracać uwagę na jednostki oraz wartości referencyjne obowiązujące w danym laboratorium diagnostycznym, ponieważ mogą między nimi występować niewielkie różnice.
Fosfor (P) – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Obniżenie fosforu (P), czyli spadek stężenia fosforanów we krwi poniżej 0,9 mmol/L (hipofosfatemia) można zaobserwować m.in. w następujących sytuacjach:
- silne, długotrwałe wymioty,
- biegunki,
- krzywica u dzieci,
- osteomalacja i osteoporoza u dorosłych i osób starszych,
- zwiększona podatność na infekcje,
- zaburzenia hormonalne,
- zaburzenia elektrolitowe,
- rozległe oparzenia,
- leczenie kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy,
- nadczynność przytarczyc,
- zasadowica oddechowa,
- niedożywienie,
- zespół Fanconiego.
Hipofosfatemii nie należy lekceważyć, ponieważ silne obniżenie fosforu może doprowadzić do zaburzenia pracy mięśni szkieletowych, drgawek, a nawet rozpadu mięśni, uszkodzenia wątroby, zaburzeń świadomości i śpiączki. Problemy z niedoborem fosforu stwierdza się jednak rzadko, ponieważ jest on powszechnie obecny w tradycyjnie spożywanej żywności. Hipofosfatemia częściej występuje u osób przewlekle chorych i w ciężkich stanach klinicznych.
Natomiast hiperfosfatemia, czyli poziom fosforanów we krwi przekraczający 1,6 mmol/L może świadczyć o:
- hemolizie,
- nadmiernym spożyciu witaminy D,
- ciężkim uszkodzeniu tkanek,
- ciężkich zakażeniach,
- zespole rozpadu nowotworu,
- kwasicy,
- niedywodolności nerek,
- niedoborze parathormonu,
- niedoczynności przytarczyc,
- niedoborze magnezu.
Hiperfosfatemia wymaga znalezienia przyczyny i unormowania, ponieważ może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, a także powodować wtórną nadczynność przytarczyc.
Fosfor (P) – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Na wynik badania może mieć wpływ dieta, styl życia, a także stosowane leki. Produkty bogate w fosforany to m.in. produkty mleczne, mięso, ryby, jaja, a także orzechy, nasiona i zboża. Intensywny wysiłek przed badaniem stężenia fosforanów we krwi również może wpływać na wynik. Pamiętaj też, aby poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Ciebie lekach. Niektóre z nich, zwłaszcza leki zobojętniające kwas żołądkowy oraz glikortykosteroidy mogą wpływać na wynik badania. Wiedza na temat przyjmowanych preparatów i ich dawek umożliwi prawidłową i rzetelną interpretację wyniki oraz zaplanowanie dalszego postępowania.
Fosfor (P) – wskazania do wykonania badania
Oznaczenie stężenia fosforu (P), a dokładnie fosforanów nieorganicznych we krwi, jest zalecane w następujących sytuacjach:
- podejrzenie chorób przytarczyc – są to niewielkie narządy endokrynne, w których produkowany jest parathormon. Zaburzenia w obrębie tego hormonu negatywnie wpływają na metabolizm fosforu i wapnia, mogą osłabiać tkankę kostną,
- diagnostyka chorób nerek,
- monitorowanie stanu pacjentów poddawanych dializom,
- trudne do wyrównania zaburzenia poziomu witaminy D we krwi,
- pacjenci poddawani intensywnej opiece medycznej,
- monitorowanie pacjentów żywionych pozajelitowo,
- występowanie zaburzeń elektrolitowych,
- nadużywanie alkoholu,
- bóle kostne, stawowe i mięśniowe,
- osłabienie siły mięśni.
Warto pamiętać, że badanie fosforu (P) we krwi jest jednym z wielu badań wykonywanych w diagnostyce wymienionych problemów zdrowotnych. Ma jedynie charakter pomocniczy i sam wynik nie jest wystarczający do postawienia diagnozy. Wraz z oznaczeniem stężenia fosforu często wykonywane są również badania wapnia, magnezu, potasu, kreatyniny, metabolitów witaminy D oraz parathormonu.
Fosfor (P) – przeciwwskazania
Badanie fosforu (P) wymaga jedynie pobrania niewielkiej próbki krwi. Z tego względu jest to badanie bezpieczne i nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do jego wykonania. Jeśli źle znosisz pobrania krwi lub rozpoznano u Ciebie problemy z krzepliwością, poinformuj o tym lekarza i personel medyczny, dzięki temu będą w stanie zapewnić Ci komfort i bezpieczeństwo.
Fosfor (P) – przygotowanie do badania
Do badania fosforu (P) we krwi nie musisz specjalnie się przygotowywać. Na badanie powinieneś zgłosić się na czczo, czyli co najmniej 8 godzin od zjedzenia ostatniego posiłku. W praktyce kolację w dniu poprzedzającym pobranie krwi zaleca się zjeść około godziny 18.
Fosfor (P) – przebieg badania
Badanie stężenia fosforu (P) we krwi nie różni się niczym od pobrania krwi do innych celów. Po wejściu do gabinetu zabiegowego zostaniesz poproszony o zajęcie miejsca na fotelu i odsłonięcie ramienia. Pielęgniarka zdezynfekuje skórę i założy opaskę uciskową, a następnie za pomocą cienkiej igły pobierze próbkę krwi do probówki. Probówka jest następnie przekazywana do laboratorium w celu analizy, a wyniki powinny być dostępne w ciągu kilku dni roboczych. Po badaniu możesz wrócić do swoich codziennych czynności, wystarczy, że przez kilka minut będziesz uciskać gazikiem miejsce wkłucia, aby nie powstały siniaki.
Fosfor (P) – skutki uboczne i powikłania
Oznaczenie stężenia fosforu (P), a dokładnie fosforanów nieorganicznych, jest badaniem bezpiecznym, niestwarzającym ryzyka dla zdrowia ani życia. Powikłania w postaci np. zapalenia czy obrzęku żył występują niezwykle rzadko, a ewentualne skutki uboczne mają charakter łagodny i obejmują niewielką tkliwości, siniaki lub krwiaki w miejscu wkłucia.
Polecane artykuły:
