Glukoza we krwi – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Glukoza we krwi – na czym polega badanie?

Badanie z oznaczeniem stężenia glukozy we krwi wykonywane jest w ramach klasycznej morfologii. To jeden z kluczowych parametrów, który zawsze zostaje przeanalizowany w badaniu ogólnym.

Analiza polega na określeniu, czy stężenie cukru we krwi mieści się w normach (może ulegać niewielkim wahaniom, np. w wyniku spożycia większej ilości węglowodanów), czy znacząco spada poniżej normy lub utrzymuje się powyżej.

Każda z tych sytuacji jest sygnałem dla lekarza, aby kontynuować diagnostykę pogłębiającą. Jeśli pomiar cukru wykonywany jest w ramach kontroli leczonej cukrzycy, wówczas takie parametry świadczą o skuteczności dobranej metody leczenia.

Glukoza we krwi – normy, interpretacja wyników

Norma dla stężenia glukozy we krwi na czczo mieści się w granicach 60-100 mg/dl.

Można zaobserwować drobne odchylenia, które zwykle nie są powodem do niepokoju i mogą wynikać z czynników prowadzonego trybu życia, np. diety lub aktywności fizycznej. Jednak zauważalne odchylenia są podstawą do podjęcia leczenia lub modyfikacji aktualnej terapii.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Odchylenia od normy w przypadku stężenia glukozy we krwi najczęściej wynikają z różnych zaburzeń związanych z gospodarką cukrową lub wpływających na jej funkcjonowanie. Przede wszystkim analiza wyników badań informuje o hipoglikemii (zbyt niski poziom cukru) lub hiperglikemii (za wysoki poziom cukru).

• Zjawiska te najczęściej obserwuje się w przypadku osób chorujących na cukrzycę. Zbyt niski poziom cukru we krwi może być powiązany z cukrzycą typu 1, z kolei za wysoki – z cukrzycą typu 2.
• Oprócz tego odchylenia od normy mogą występować w przypadku stosowania leków na cukrzycę, dlatego tak istotny jest regularny pomiar cukru. Diabetycy mierzą go kilkukrotnie w ciągu dnia, za pomocą glukometru.

Urządzenie to pomaga mniej więcej kontrolować poziom cukru na co dzień i zdecydowanie ułatwia funkcjonowanie, jednak nie daje wyników w pełni rzetelnych diagnostycznie. Glukometr może podawać wartości z niewielkim błędem. Dlatego kontrola poprzez badania laboratoryjne jest równie konieczna.

Wyższe stężenie glukozy we krwi może występować przy:

• nadczynności tarczycy,
• obecności guza nadnerczy lub nadczynności nadnerczy,
• ciąży (powiązane jest to z wahaniami hormonalnymi w tym okresie),
• otyłości,
• nadciśnieniu tętniczym,
• częstomoczu, szczególnie w porze nocnej,
• mukowiscydozie,
• stresie (przewlekły stres może sprzyjać wystąpieniu cukrzycy m.in. ze względu na utrzymywanie wysokiego poziomu glukozy we krwi),
• zbyt małej aktywności fizycznej.

Objawy hiperglikemii to m.in. suchość w jamie ustnej, nasilone pragnienie, częste oddawanie moczu, uczucie zmęczenia, suchość skóry, nieprzyjemny zapach z ust, problemy z koncentracją.

Zbyt niskie stężeniu glukozy we krwi najczęściej występuje u osób chorujących na cukrzycę. Może również pojawiać się w przypadku:

• niewydolności niektórych narządów, np. nerek,
• niedoczynności przysadki,
• niedożywienia organizmu, spożywania posiłków o zbyt niskiej kaloryczności czy stosowania głodówek,
• nadmiernego wysiłku fizycznego,
• spożywania dużej ilości alkoholu,
• zaburzeń związanych z niewłaściwym wchłanianiem glukozy,
• nieskutecznej terapii leczenia cukrzycy w wyniku np. źle dopasowanych leków.

Objawy hipoglikemii to m.in. osłabienie, nerwowość, większa drażliwość, bladość skóry, nudności, poszerzone źrenice. Może wystąpić również drżenie rąk, kołatanie serca czy potliwość.

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania

Na ostateczny wynik badania wpływ może mieć m.in.:

• spożycie węglowodanów,
• aktywność fizyczna,
• stres,
• niektóre leki i suplementy.

Aby uzyskać jak najbardziej rzetelne wyniki, próbkę krwi należy oddać na czczo.

Glukoza we krwi a ciąża

Analiza stężenia glukozy we krwi należy do obowiązkowej diagnostyki w czasie ciąży. Regularna kontrola poziomu cukru umożliwia wczesne wykrycie m.in. cukrzycy ciążowej lub innych zaburzeń metabolicznych.

Warto jednak wiedzieć, że parametry u kobiet ciężarnych wyglądają nieco inaczej ze względu na zmiany, jakie zachodzą w gospodarce hormonalnej. Pewne odchylenia od standardowych wartości uznawanych za normę są w tym przypadku dopuszczalne.

U kobiet ciężarnych norma wynosi 90-92 mg/dl.

Standardem jest również wykonywanie testu obciążenia glukozą, który polega na kilkukrotnym pobraniu próbki krwi – przed i po spożyciu wskazanej dawki glukozy.

Glukoza we krwi – wskazania do wykonania badania

Analizę stężenia glukozy we krwi należy wykonać wówczas, gdy występują objawy typowe dla hipoglikemii lub hiperglikemii.

Oprócz tego wskazaniem jest:

• diagnostyka w kierunku cukrzycy,
• badania profilaktyczne,
• występowanie cukrzycy w rodzinie lub chorób predysponujących do jej rozwoju,
• mała aktywność fizyczna,
• dieta bogata w żywność przetworzoną i wysokowęglowodanową,
• ciąża lub wystąpienie cukrzycy ciążowej przy wcześniejszych porodach,
• regularna kontrola poziomu cukru u diabetyków oraz ocena skuteczności przyjmowanych leków,
• nietolerancja glukozy,
• diagnostyka lub występowanie chorób układu krążenia, np. nadciśnienia tętniczego,
• diagnostyka w kierunku chorób trzustki lub nadnerczy,
• występowanie zespołu policystycznych jajników.

Poziom glukozy we krwi powinny również kontrolować osoby po przebytych operacjach żołądka.

Glukoza we krwi – przeciwwskazania

Nie ma przeciwwskazań do wykonania badania.

Glukoza we krwi – przygotowanie do badania

Do badania nie trzeba się szczególnie przygotowywać, jednak trzeba pamiętać, że wpływ na wiarygodność wyników badań ma m.in. dieta oraz aktywność fizyczna. Dlatego należy zwrócić uwagę na swój tryb życia kilka dni przed badaniem.

1. Na badanie udaj się na czczo – to bardzo ważne w przypadku analizy poziomu glukozy we krwi, gdyż jakikolwiek posiłek może zaburzyć gospodarkę cukrową i zafałszować wynik.
2. Ostatni posiłek zjedz ok. 10-12 godzin przed badaniem (wyjątkiem jest badanie glukozy poposiłkowej, ale o tym, jaką formę badania masz zaleconą, poinformuje Cię wcześniej lekarz). Staraj się unikać nadmiaru węglowodanów, ale nie rezygnuj z nich celowo.
3. Unikaj aktywności fizycznej minimum 24 godziny przed badaniem.
4. Postaraj się zrelaksować i ograniczyć stres na 2-3 dni przed badaniem.

Glukoza we krwi – przebieg badania

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej, w ramach ogólnego badania morfologicznego. Wyjątkiem jest sytuacja, w której np. przeprowadza się test obciążenia glukozą. Wówczas diagnosta pobiera próbkę krwi na czczo, a także po podaniu odpowiedniej dawki glukozy.

Glukoza we krwi – skutki uboczne i powikłania

Badanie nie powoduje skutków ubocznych i powikłań. Może wystąpić niewielki siniak w miejscu nakłucia skóry. Analizę glukozy we krwi wykonuje się również u dzieci.