Hematokryt (HCT) – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Hematokryt (HCT) – na czym polega badanie?

Hematokryt to wskaźnik informujący o tym, jaki jest stosunek krwinek czerwonych, czyli erytrocytów, do pełnej objętościowo krwi. To informacja o tym, jak duży % krwi pełnej stanowią erytrocyty.

Badanie jest jedynie wskaźnikiem sugerującym stan utrzymania normy lub odchyleń, jednak ustalenie konkretnej przyczyny zbyt dużej lub zbyt małej produkcji erytrocytów należy już do diagnostyki pogłębiającej.

Oznaczanie hematokrytu to tzw. diagnoza wstępna. Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej i wykonuje się je w ogólnym badaniu morfologicznym.

Hematokryt (HCT) – normy, interpretacja wyników

Normy dla hematokrytu u osób dorosłych oraz dzieci w wieku 13-18 lat:

Norma HCT dla dorosłej kobiety	37-47%
Norma HCT dla dziewczynki 13-18 lat	35-45%
Norma HCT dla chłopca 13-18 lat	37-50%
Norma HCT dla dorosłego mężczyzny	40-50%

Jeśli analiza wyników badań wskazuje na odchylania od normy, zarówno powyżej, jak i poniżej, to sygnał, że należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który na podstawie wywiadu zaleci diagnostykę pogłębiającą. Każda z tych sytuacji wskazuje na zaburzenia w procesach związanych z układem krwionośnym.

Jedyną sytuacją, w której dopuszczalny jest spadek procentowego udziału erytrocytów poniżej normy o ok. 5-7%, to ciąża.

Wówczas mniejsza wartość nie jest powodem do niepokoju, o ile wskaźnik nie jest zbyt niski. Warto pamiętać również, że każde laboratorium może mieć nieco inne widełki określające normę, dlatego należy zawsze zapoznać się z wytycznymi danej placówki.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Możliwych przyczyn odchyleń od normy w przypadku oznaczenia wskaźnika hematokrytu jest wiele.

Za zbyt niski poziom może odpowiadać:

• występowanie krwawień wewnętrznych w różnych obszarach, np. drogach moczowych, przewodzie pokarmowym (np. jelita);
• krwawienia na skutek urazów;
• niedokrwistość.

Przyczyną może być również niedożywienie, a także bardzo obfite krwawienia miesiączkowe, które prowadzą do zbyt dużej utraty krwi.

Z kolei za wysoki poziom hematokrytu może sugerować problemy na tle:

• schorzeń i zaburzeń w obrębie płuc lub serca,
• stanów nowotworowych, szczególnie dotyczących nerek,
• odwodnienia organizmu – jeśli w organizmie znajduje się zbyt mała ilość płynu, to dochodzi do zjawiska polegającego na zmniejszeniu się ilości osocza, co z kolei prowadzi do większego “zagęszczenia” krwi ilością erytrocytów, stąd też ich znacznie wyższy wskaźnik w badaniach.

Wskaźnik hematokrytu wyższy od normy może wskazywać również na tzw. czerwienicę prawdziwą. To poważna i nieuleczalna choroba nowotworowa, atakująca szpik kostny, w przebiegu której organizm produkuje zbyt dużą ilość krwinek czerwonych.

Zwykle dodatkowo obserwuje się wzmożoną produkcję krwinek białych, czyli leukocytów oraz płytek krwi. Choroba przez wiele lat potrafi rozwijać się bezobjawowo i zazwyczaj jest diagnozowana przypadkowo, podczas ogólnych badań morfologicznych. Dlatego też profilaktyczne badanie krwi średnio raz w roku jest sposobem na to,aby stosunkowo wcześnie wykryć chorobę.

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania:

• spożywanie alkoholu,
• wysiłek fizyczny, szczególnie intensywny,
• palenie papierosów.

Na wynik badania hematokrytu u kobiet wpływ ma również cykl miesiączkowy. Nie powinno się oznaczać tego wskaźnika podczas miesiączki, gdyż wówczas utrata krwi z organizmu jest większa, co może niesłusznie wskazać np. na zbyt niski poziom erytrocytów w stosunku do pełnej objętości krwi.

Hematokryt (HCT) – wskazania do wykonania badania

Hematokryt to wskaźnik oznaczony w ogólnym badaniu krwi, a więc ogólnym wskazaniem są badania profilaktyczne raz w roku.

Morfologia to jedno z badań podstawowych do tego, aby lekarz mógł rozpocząć jakąkolwiek diagnostykę pogłębiającą, dlatego zalecana jest podczas zgłaszania wszelkich dolegliwości zdrowotnych.

Oprócz tego wskazaniem są takie objawy, jak:

• ciągłe osłabienie i zmęczenie,
• zwiększona tendencja do wypadania włosów, łamliwości paznokci czy gorsza kondycja skóry,
• problemy ze snem,
• szybkie męczenie się, brak sił i energii,
• blada skóra.

Objawy te mogą wskazywać na anemię lub stany niedożywienia organizmu, dlatego konieczne jest wykonanie pełnej morfologii, w tym oznaczanie hematokrytu. Wskazaniem do badania u kobiet są również bardzo obfite miesiączki.

Hematokryt (HCT) – przeciwwskazania

Badanie HCT wykonywane jest w ramach ogólnej morfologii, w związku z czym należy do diagnostyki w pełni bezpiecznej i nie ma przeciwwskazań do jego wykonania.

Hematokryt (HCT) – przygotowanie do badania

Do badania nie musisz specjalnie się przygotowywać, jednak jest kilka aspektów, o których warto pamiętać na kilka dni przed badaniem.

Przede wszystkim minimum 2 dni przed planowanym pobraniem krwi zrezygnuj z picia alkoholu i palenia papierosów. Substancje zawarte w tych produktach mogą zafałszować wynik, np. alkohol rozrzedza krew, przez co stężenie erytrocytów może wyjść fałszywie niskie.

Zadbaj również o to, aby na badane stawić się na czczo, najlepiej do godziny 9. Ostatni posiłek powinien pojawić się ok. godziny 18-19 dnia poprzedniego. Postaw na lekkostrawną kolację. W przypadku kobiet kluczowe jest, aby nie wykonywać badania podczas miesiączki.

Hematokryt (HCT) – przebieg badania

Badanie HCT odbywa się w laboratorium. Diagnosta pobiera odpowiednią ilość krwi żylnej do próbki i przekazuje ją do dalszej analizy. Całość trwa kilka minut, a wszystko przebiega tak, jak klasyczna morfologia.

Po pobraniu krwi specjalista poprosi o przytrzymanie wacika w miejscu nakłucia. Wyniki zwykle dostępne są w ciągu 1-2 dni, choć czas ten zależy od konkretnej placówki.

Hematokryt (HCT) – skutki uboczne i powikłania

Badanie HCT jest nieinwazyjne, w związku z czym nie powoduje żadnych skutków ubocznych (z wyjątkiem niewielkiego zasinienia, które może pojawić się standardowo przy pobieraniu krwi). Analizę krwi z oznaczeniem hematokrytu można wykonać u każdej osoby, w tym u dzieci i kobiet w ciąży.