Krzywa insulinowa – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Krzywa insulinowa – na czym polega badanie?

Badanie krzywej insulinowej (tzw. insulina po obciążeniu) zwykle łączy się z doustnym testem obciążenia glukozą, a więc cała procedura polega na pobraniu krwi na czczo, a następnie spożyciu roztworu glukozy i ponownych pomiarach.

Oznaczając krzywą insulinową, diagności skupiają się na tym, w jakim stężeniu insulina jest wydzielana przez organizm 60 minut oraz 120 minut po dopływie glukozy.

Pozwala to ocenić procesy wydzielnicze tego hormonu, co ma ogromną wartość diagnostyczną m.in. w cukrzycy oraz rozpoznawaniu zaburzeń wchłaniania węglowodanów (insulina pobudza metabolizm glukozy).

Krzywa insulinowa – normy, interpretacja wyników

Badanie krzywej insulinowej przebiega w kilku etapach, a dla każdego z nich przewidziane są nieco inne wartości.

W przypadku insuliny pobranej na czczo jej wartość nie powinna przekraczać 10 mU/ml. Nieco inaczej wygląda to w przypadku analizy stężenia próbki krwi pobranej po 60 minutach od spożycia roztworu z glukozy, wówczas poziom insuliny we krwi nie powinien przekraczać 50 mU/ml, a po 120 minutach jej maksymalne stężenie powinno wynosić nie więcej niż 30 mU/ml. Wyniki powyżej tych norm mogą świadczyć o cukrzycy lub zaburzeniach wchłaniania węglowodanów.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wysoki poziom insuliny w surowicy krwi może oznaczać:

• cukrzycę typu II,
• insulinooporność,
• zespół Cushinga,
• nietolerancję fruktozy,
• zespół policystycznych jajników,
• akromegalię (przewlekła choroba, w przebiegu której dochodzi do nadprodukcji hormonu wzrostu),
• wyspiak trzustki, tzw. guz insulinowy – to pewnego rodzaju narośl, która nadmiernie produkuje insulinę, prowadząc tym samym do hipoglikemii, czyli znacznego obniżenia stężenia glukozy we krwi.

Wyższe stężenie insuliny we krwi można zaobserwować również u osób otyłych. Z kolei zbyt niskie stężenie insuliny jest charakterystyczne dla otyłości typu I, a także niedoczynności przysadki mózgowej.

Insulina to hormon wydzielany przez trzustkę, dlatego jej zbyt małe stężenie może również sugerować zmiany chorobowe w obrębie trzustki, np. jej stany zapalne lub nowotworowe. Stężenie insuliny we krwi mogą obniżać niektóre leki, a także stres.

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania

Insulina jako hormon jest ściśle powiązana z rytmem dobowym, dlatego zaleca się, aby badanie wykonać rano w godzinach 7-10. Próbki krwi pobrane w późniejszych godzinach mogą nie być tak samo wiarygodne.

Oprócz tego należy pamiętać, że insulina to hormon, a więc na jej stężenie będą wpływać czynniki, takie jak sen, stres, aktywność fizyczna oraz wszelkiego rodzaju leki hormonalne i antykoncepcja.

O przyjmowaniu takich farmaceutyków należy wcześniej poinformować lekarza, gdyż w niektórych sytuacjach konieczne będzie chwilowe odstawienie leków lub zmniejszenie dawek. Informacja ta jest także istotna przy właściwej interpretacji wyników.

Krzywa insulinowa – wskazania do wykonania badania

Krzywą insulinową wykonuje się przede wszystkim w kierunku diagnostyki cukrzycy i insulinooporności – są to główne wskazania do przeprowadzenia tego badania.

Analizę insuliny po obciążeniu glukozą lekarz może zalecić wtedy, gdy u pacjenta występują objawy sugerujące pierwsze symptomy cukrzycy, m.in.:

• nasilone oddawanie moczu,
• tendencja do infekcji układu moczowego,
• odczuwanie silnego pragnienia,
• objawy spadku glukozy po spożyciu posiłku, m.in. ospałość, zmęczenie (tzw. hipoglikemia poposiłkowa).

Wskazaniem do wykonania tego badania jest również profilaktyka u osób obarczonych większym ryzykiem cukrzycy, m.in. obciążonych rodzinną historią choroby, otyłych czy zmagających się z nadciśnieniem tętniczym.

Lekarz zaleca krzywą insulinową także w przypadku wykrycia glukozy w moczu. Insulina obciążenia glukozą to badanie, które wykonuje się również u kobiet ciężarnych, w kierunku tzw. cukrzycy ciążowej.

Wykonywane jest to w ramach jednego testu, gdzie bada się próbki krwi pod kątem stężenia glukozy oraz insuliny na czczo oraz w reakcji na spożycie roztworu glukozy.

Krzywa insulinowa – przeciwwskazania

Krzywa cukrowa to badanie, którego zdecydowanie nie zaleca się u osób ze zdiagnozowaną cukrzycą.

Oprócz tego przeciwwskazaniem są wszelkie stany zapalne w organizmie, przeziębienie, a także antybiotykoterapia i zdiagnozowane zaburzenia wchłaniania węglowodanów.

Jeśli występują choroby układu pokarmowego, to również należy o nich poinformować lekarza, aby podjął właściwą decyzję w zakresie badania z zastosowaniem roztworu glukozy.

Krzywa insulinowa – przygotowanie do badania

Minimum 3 dni przed badaniem należy ograniczyć spożycie wysokowęglowodanowych produktów, szczególnie słodyczy. Nie należy jednak restrykcyjnie ograniczać lub eliminować węglowodanów, gdyż to z kolei może wpłynąć na fałszywy wynik.

• Istotne jest to, aby ostatni posiłek spożyć ok. 10 godzin przed badaniem, a pierwszą próbkę krwi oddać na czczo.
• Na 2 dni przed badaniem należy również zadbać o redukcję stresu oraz dobry sen. Warto również zrezygnować z intensywnej aktywności fizycznej oraz całkowicie wyeliminować alkohol i papierosy.

Na badanie weź ze sobą kubek, butelkę wody mineralnej oraz saszetkę glukozy, zawierającą 75 g tej substancji. Taką saszetkę kupisz w aptece. Pamiętaj, że badanie to może potrwać ok. 2-2,5 godziny, dlatego zaplanuj odpowiednio czas.

Krzywa insulinowa – przebieg badania

Badanie polega na dwukrotnym lub trzykrotnym pobraniu próbki krwi do analizy laboratoryjnej. Pierwszą próbkę krwi pobiera się na czczo. Następnie trzeba wypić roztwór z glukozy, który przygotuje diagnosta. Ważne jest, aby roztwór pić powoli, małymi łykami.

• W kolejnym kroku należy odczekać 60 minut w poczekalni na kolejne pobranie próbki krwi. W tym czasie nie wolno opuszczać placówki ani jeść. Nie zaleca się również picia, nawet wody mineralnej. W trakcie picia roztworu może pojawić się odruch wymiotny, co jest spowodowane bardzo słodkim smakiem glukozy.
• Po upływie 60 minut diagnosta ponownie pobiera próbkę krwi i jeśli jest to badanie z trzykrotnym pomiarem, to poprosi o poczekanie przez kolejne 60 minut, a następnie pobierze ostatnią próbkę do analizy.

Wyniki dostępne są zazwyczaj kolejnego dnia, choć czas ten zależy od konkretnej placówki.

Krzywa insulinowa – skutki uboczne i powikłania

Badanie krzywej insulinowej jest bezpieczne i nie powoduje żadnych powikłań, pod warunkiem że zostały wcześniej zgłoszone lekarzowi wszelkie możliwe przeciwwskazania.