Kwas acetooctowy – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Kwas acetooctowy – na czym polega badanie?

Kwas acetooctowy należy do tzw. ciał ketonowych, czyli związków powstających w trakcie metabolizowania tłuszczy. Miejscem syntezy tego kwasu jest przede wszystkim wątroba.

W przypadku zdrowego organizmu obecność ciał ketonowych, w tym kwasu acetooctowego we krwi lub moczu, jest tak niewielka, iż zwykle nie obserwuje się jej w trakcie badań. W związku z tym badanie polega na ocenie, czy w krwi lub moczu widoczne jest wyższe stężenie kwasu acetooctowego – jeśli tak, to wówczas sygnalizuje to problemy metaboliczne.

Co istotne, badanie z oznaczeniem stężenia kwasu acetooctowego wykonuje się zazwyczaj u osób z cukrzycą typu 1, przy podejrzeniu kwasicy ketonowej. Jest to stan bezpośrednio zagrażający życiu.

Kwas acetooctowy – normy, interpretacja wyników

Stężenie ciał ketonowych w surowicy krwi na poziomie 0,03 do 0,22 mmol/l uznaje się za normę. Jeśli jednak wartość ta przekracza podany próg, wówczas konieczne są dalsze badania, gdyż świadczy to o zaburzeniach metabolicznych. Wysoki poziom kwasu acetooctowego może wiązać się z kwasicą ketonową.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wzrost stężenia ciał ketonowych we krwi, w tym kwasu acetooctowego, może wiązać się z kwasicą ketonową, której bezpośrednią przyczyną jest długotrwały niedobór insuliny. Z tego też powodu do kwasicy ketonowej najczęściej dochodzi u osób zmagających się z cukrzycą typu 1. Stan ten bezpośrednio zagraża życiu, gdyż może skutkować śpiączką lub zgonem.

Kwasica ketonowa może występować również u osób na diecie nisko węglowodanowej lub diecie ketogenicznej (wówczas zamiast glukozy to ciała ketonowe wykorzystywane są do produkcji energii).

Przypadłość ta może pojawić się także u osób z niedoczynnością tarczycy czy nadużywających alkoholu.

Symptomy typowe dla kwasicy ketonowej, to m.in.:

• wielomocz,
• nasilone pragnienie,
• senność i uczucie ogólnego osłabienia.

Charakterystycznym objawem kwasicy ketonowej jest jabłkowy zapach wydobywający się z ust. Pacjentom dotkniętym kwasicą ketonową mogą towarzyszyć również nudności, wymioty, a także bóle brzucha i głowy.

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania

Na poziom kwasu acetooctowego we krwi wpływ może mieć m.in. dieta oraz aktywność fizyczna, dlatego warto pamiętać o tym, aby ostatni posiłek zjeść minimum 8 godzin przed badaniem oraz na minimum 24 godziny przed diagnostyką zrezygnować z wysiłku fizycznego.

Kwas acetooctowy – wskazania do wykonania badania

Głównym wskazaniem do wykonania badania jest podejrzenie kwasicy ketonowej oraz występowanie charakterystycznych dla niej objawów. Co istotne, badanie wykonuje się zwykle wtedy, gdy pacjenci trafiają w stanie nagłym do szpitala, np. po utracie przytomności lub obserwacji bardzo nasilonych objawów. Wówczas wykonanie badania z oznaczeniem kwasu acetooctowego, szczególnie u osób narażonych na kwasicę ketonową, pozwala potwierdzić lub wykluczyć ten stan oraz podjąć w związku z tym odpowiednie kroki.

Kwas acetooctowy w ciąży

Lekarz może zalecić badanie z oznaczeniem kwasu acetooctowego również kobietom w ciąży. Ze względu na ogromne zmiany hormonalne w organizmie kobiety nieco podwyższony stan ciał ketonowych można uznać za zupełnie naturalny.

Może on wynikać m.in. z pewnych błędów żywieniowych lub wysiłku fizycznego. Należy jednak stan ten obserwować, gdyż wyższy poziom ciał ketonowych może również sugerować cukrzycę u przyszłej mamy, co wymaga odpowiedniej interwencji medycznej.

Kwas acetooctowy – przeciwwskazania

Badanie polega na pobraniu próbki krwi do diagnostyki laboratoryjnej, dlatego nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania.

Kwas acetooctowy – przygotowanie do badania

Badanie z oznaczeniem kwasu acetooctowego zazwyczaj wykonuje się, gdy pacjent trafia w stanie nagłym do szpitala. W tej sytuacji nie ma możliwości, aby wcześniej przygotować się do badania. Jeśli jednak na etapie diagnostyki ogólnej lekarz uzna, że pacjent powinien wykonać badanie z oznaczeniem kwasu acetooctowego, to do takiego badania należy podejść tak samo, jak do klasycznej morfologii.

• Trzeba pamiętać o tym, aby na badanie przybyć na czczo. Ostatni posiłek zjedz najlepiej minimum 8-10 godzin przed badaniem, aby procesy metaboliczne nie były w trakcie intensywniejszej pracy.
• Pamiętaj, że aktywność fizyczna przyspiesza krążenie krwi i rozszerza nieco naczynia krwionośne, dlatego zrezygnuj z wysiłku fizycznego minimum 24 godziny przed badaniem. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, poinformuj o tym lekarza – fakt ten może mieć znaczenie przy interpretacji wyników badań.

Kwas acetooctowy – przebieg badania

Badanie z oznaczeniem kwasu acetooctowego trwa bardzo krótko i ma prosty przebieg. Na początku diagnosta dezynfekuje miejsce potencjalnego nakłucia, a następnie delikatnie wkłuwa się w żyłę i pobiera próbkę krwi do badań. Po zakończonym badaniu pamiętaj, aby delikatnie uciskać miejsce nakłucia – dzięki temu ograniczysz ryzyko wystąpienia siniaka.

Wyniki badań zwykle dostępne są w ciągu 1-3 dni, w zależności od placówki.

Kwas acetooctowy – skutki uboczne i powikłania

Badanie z oznaczeniem stężenia kwasu acetooctowego jest w pełni bezpieczne i nieinwazyjne, w związku z czym nie ma ryzyka wystąpienia powikłań lub skutków ubocznych, z wyjątkiem zasinienia w miejscu nakłucia. Badanie to można wykonać zarówno u dzieci, jak i u kobiet w ciąży.