Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – co to za badanie?

Każdego dnia nasz organizm produkuje wiele różnych białek. Ich stężenie ulega zmianie w zależności od stanu zdrowia. Proteinogram jest prostym, szybkim i bezinwazyjnym badaniem, dzięki któremu możliwa jest podstawowa ocena sześciu grup białek i stwierdzenie, w obrębie której z nich występują ewentualne zaburzenia. Te grupy to:

• albuminy,
• alfa-1 globuliny,
• alfa-2 globuliny,
• beta-1 globuliny,
• beta-2 globuliny,
• gamma-globuliny.

Proteinogram polega na pobraniu próbki krwi a następnie rozdzieleniu białek surowicy na poszczególne frakcje za pomocą elektoforezy. Znajomość stężenia poszczególnych frakcji białek w surowicy krwi jest pomocna w diagnostyce m.in.: chorób onkologicznych, hepatologicznych i nefrologicznych. Warto pamiętać, że proteinogram jest badaniem pomocniczym i jednym z wielu etapów diagnostyki. Sam wynik proteinogramu nie jest wystarczający do postawienia diagnozy.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – normy, interpretacja wyniku

Normy referencyjne dla poszczególnych frakcji białkowych dla osób dorosłych wynoszą:

• albuminy: 52,1-65,1% (31,2-52,1 g/l),
• alfa1-globuliny: 1-3% (0,6-2,4 g/l),
• alfa2-globuliny: 9,5-14,4% (5,7-11,5g/l),
• beta1-globliny: 6-10% (3,6-7,8 g/l),
• beta2-globuliny: 2,6-5,8% (1,6-4,6 g/l),
• gamma-globuliny: 10,7-20,3% (6,4-16,2 g/l).

Warto zwracać uwagę na zakresy norm obowiązujące w danym laboratorium, ponieważ możliwe są nieznaczne różnice.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Nieprawidłowości w wyniku proteinogramu mogą mieć bardzo wiele przyczyn. Dlatego ich interpretacji należy dokonywać uwzględniając prezentowane objawy, wyniki innych badań i całą historię medyczną. Odchylenia od normy w zakresie poszczególnych frakcji mogą nakierować interpretację w różnym kierunku:

• obniżenie poziomu albumin może świadczyć o niedożywieniu, zespole nerczycowym, zaburzeniom trawienia i wchłaniania, uszkodzeniach wątroby, nadczynności tarczycy, przewlekłych infekcjach,
• obniżenie poziomu alfa1- globulin może świadczyć o ostrych stanach zapalnym i wrodzonym niedoborze alfa1-antytrypsyny. Fizjologiczne spadek alfa-1 globulin występuje w ciąży,
• obniżenie poziomu alfa2-globulin może występować w niedożywieniu, przewlekłych stanach zapalnych jelit, niewydolności wątroby i niedokrwistości hemolitycznej. Z kolei wzrost tej frakcji można zaobserwować podczas leczenia sterydoterapii i w zespole nerczycowym,
• spadek poziomu beta-globulin może świadczyć o chorobach autoimmunologicznych, niedożywieniu, stanach zapalnych. Wzrost beta-globulin obserwuje się m.in. w niedoborze żelaza i marskości wątroby,
• niski poziom gamma-globulin obserwowany jest u osób leczonych onkologicznie oraz przyjmujących sterydy. Z kolei wzrost stężenia tej frakcji może oznaczać infekcje, nowotwory, AIDS i choroby autoimmunologiczne.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Na wynik badania może mieć wpływ wiele leków. Dlatego przed badaniem poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach. Dzięki temu wynik proteinogramu będzie wiarygodny, a jego interpretacja rzetelna.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – wskazania do wykonania badania

Głównym wskazaniem do wykonania proteinogramu (elektroforezy białek surowicy krwi) jest podejrzenie lub monitorowanie leczenia chorób przebiegających z upośledzeniem produkcji białek. Są to przede wszystkim choroby nowotworowe (zwłaszcza szpiczak mnogi, gammapatie monoklonalne), stany zapalne, choroby wątroby oraz nerek. Objawy, które mogą stanowić wskazanie do wykonania proteinogramu to m.in.:

• niedokrwistość o niewyjaśnionej przyczynie,
• niewydolność nerek,
• bóle kostne,
• nawracające infekcje,
• wzrost stężenia wapnia w surowicy krwi (hiperkalcemia)
• rulonizacja erytrocytów w rozmazie mikroskopowym krwi,
• białkomocz (wzrost poziomu białek w wydalanym moczu),
• neuropatia obwodowa,
• Wysoki poziom białka całkowitego.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – przeciwwskazania

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) jest badaniem bezpiecznym i nie ma przeciwwskazań do jego wykonywania. Jeśli cierpisz na zaburzenia krzepliwości lub źle znosisz pobrania krwi, poinformuj o tym lekarza i osobę wykonującą badanie. Dzięki temu będą w stanie zapewnić Ci bezpieczeństwo i komfort podczas badania.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – przygotowanie do badania

Na badanie powinieneś zgłosić się na czczo, czyli przynajmniej 8 godzin od przyjęcia ostatniego posiłku. Dzień przed badaniem unikaj alkoholu, palenia papierosów i intensywnego wysiłku fizycznego. Decyzja o ewentualnym odstawieniu lub zmniejszeniu dawek leków przed badaniem powinna być podjęta wspólnie z lekarzem.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – przebieg badania

Proteinogram polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej, a następnie oddzieleniu surowicy i jej umieszczeniu na specjalnym nośniku umożliwiającym migrację białek. Rozdział białek na poszczególne frakcje odbywa się w specjalnym analizatorze. Następnie dodawany jest specjalny środek wybarwiający. Ostatni krok to odczyt intensywności zabarwienia i przeliczenie na udział procentowy poszczególnych frakcji białek. Analiza odbywa się w placówce diagnostycznej i przeprowadza ją doświadczony diagnosta.

Samo pobranie krwi trwa kilka sekund i jest bezbolesne, możliwe jest jedynie uczucie delikatnego ukłucia podczas wprowadzania igły do żyły łokciowej. Przed pobraniem krwi pielęgniarka dezynfekuje miejsce wkłucia i zakłada opaskę uciskową, która pomoże uwidocznić żyły. Po badaniu powinieneś uciskać gazikiem miejsce wkłucia przez kilka minut, a następnie możesz wrócić do codziennych czynności.

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) – skutki uboczne i powikłania

Proteinogram (elektroforeza białek surowicy krwi) polega wyłącznie na pobraniu niewielkiej próbki krwi z żyły łokciowej, co powoduje, że ryzyko powikłań i skutków ubocznych jest bardzo niskie. W miejscu wkłucia może pojawić się niewielka tkliwość, siniak lub krwiak, które ustępują samoistnie w ciągu kilku dni po badaniu.