Tomografia komputerowa klatki piersiowej – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Tomografia komputerowa klatki piersiowej – co to za badanie?

Tomografia komputerowa klatki piersiowej to badanie obrazowe z użyciem promieniowania jonizującego, które przenika przez wszystkie tkanki organizmu. Dzięki tym właściwościom można uzyskać dokładny obraz narządów wewnętrznych oraz innych struktur. W przypadku klatki piersiowej są to serce, płuca, oskrzela, opłucna, przełyk, przepona, duże naczynia i mięśnie. Na badaniu uwidaczniają się również kości, węzły chłonne i tkanka tłuszczowa.

Promienie X, przechodząc przez różne tkanki organizmu, zostają częściowo pochłonięte. Pozostała część pada na światłoczuły detektor, dzięki czemu powstaje charakterystyczny obraz. W trakcie badania tomograficznego, w przeciwieństwie do zwykłego rentgena, zostaje się poddanym działaniu promieni X o większym natężeniu. Wynika to z faktu, że w trakcie TK wykonuje się serię zdjęć, które oprogramowanie nakłada na siebie, dając efekt w postaci trójwymiarowego obrazu Twojej klatki piersiowej.

Nowoczesne tomografy mogą pracować w wielu trybach, co znacznie skraca czas badania. Daje to również możliwość wykonania bardziej szczegółowej diagnostyki, np. tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości (służy m.in. do badania płuc) lub angiografii tomografii komputerowej (obrazuje m.in. tętnice wieńcowe i aortę). W zależności od kondycji pacjenta i celu badania tomografię komputerową klatki piersiowej można wykonać z podaniem środka cieniującego lub bez niego. Niezależnie od rodzaju wykonywanego badania każdorazowo należy posiadać na nie skierowanie.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

W zależności od tego, jaki narząd lub obszar jest badany, obraz z tomografii może wykazywać różne odchylenia od normy. Do najczęstszych wykrywanych anomalii należą:

• nowotwory – w postaci nacieków, guzów, przerzutów o charakterze łagodnym lub złośliwym,
• stany zapalne – przewlekłe, ostre, o nietypowym przebiegu, utajone,
• wady rozwojowe oskrzeli, płuc, tchawicy,
• powikłania po COVID-19,
• zmiany w obrębie płuc – marskość, rozedma, niedodma, zwłóknienia, zwapnienia,
• ciała obce,
• płyn w jamach ciała np. płucach,
• zmiany pourazowe,
• zmiany w węzłach chłonnych,
• wady i choroby serca oraz naczyń takie jak tętniak aorty, kardiomiopatia,
• zatory w płucach.

Obraz z tomografii komputerowej klatki piersiowej pomaga również ocenić wielkość nieprawidłowości, stopień ich zaawansowania oraz kierunek zmian.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

W trakcie badania trzeba pozostać w jednej pozycji przez dłuższy czas. Wszelki ruch może wpłynąć na wynik badania i spowodować powstanie tzw. artefaktów, które utrudniają prawidłową interpretację wyniku.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej – wskazania do wykonania badania

Tomografia klatki piersiowej charakteryzuje się wysoką wartością diagnostyczną. Jest to metoda bardzo czuła, która znajduje zastosowanie w wykrywaniu wielu chorób. Najważniejszymi wskazaniami do wykonania TK klatki piersiowej są:

• przewlekły i uporczywy kaszel,
• dolegliwości bólowe,
• podejrzenie zmian nowotworowych w obrębie płuc,
• nałogowe palenie papierosów.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej zostanie zlecona po poważnych urazach czy wypadkach, w konsekwencji których ucierpiały żebra oraz narządy wewnętrzne. Badanie jest wykonywane przed planowaną operacją oraz w trakcie podjętego leczenia, aby ocenić jego efektywność. Pacjent może być proszony o wykonanie TK również wtedy, kiedy lekarz będzie podejrzewał u niego schorzenie wymagające szczegółowej diagnostyki – TK stanowi alternatywę np. dla koronarografii.

TK klatki piersiowej z kontrastem wykonuje się głównie w podejrzeniu zmian nowotworowych. Z kolei w zatorowości płucnej zleca się bardziej szczegółowe badanie – TK tętnic płucnych z kontrastem. W każdym innym przypadku co do zasady nie stosuje się środka cieniującego.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej – przeciwwskazania

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania TK klatki piersiowej jest ciąża. W trakcie badania stężenie promieniowania X jest tak duże, że mogłoby uszkodzić rozwijający się płód. Jedynie w przypadku zagrożenia życia matki lekarz może dopuścić wykonanie tomografii.

Względnymi przeciwwskazaniami do tomografii komputerowej klatki piersiowej jest wiek badanego – małe dzieci i osoby starsze, które są szczególnie podatne na promieniowanie jonizujące powinny unikać tego badania.

Natomiast TK z użyciem kontrastu nie przeprowadza się u osób uczulonych na tę substancję, chorych z nadczynnością tarczycy (kontrast zawiera jod) oraz z niewydolnością nerek (środek jest wydalany z moczem) – chyba że uprzednio zostanie uregulowany stan ich narządów (w przypadku alergii lekarz zaleci lek antyhistaminowy).

Tomografia komputerowa klatki piersiowej – przygotowanie do badania

To, czy pacjent będzie się musiał przygotować do badania, zależy od tego, czy zostanie podany mu środek cieniujący. Do TK bez kontrastu należy jedynie przyjść na czczo (min. 6 godzin bez posiłku), w wygodnym ubraniu bez metalowych elementów. Trzeba pamiętać również o zabraniu skierowania i wynikach ostatnich badań tomograficznych.

Jeżeli zostanie podany kontrast, dodatkowo należy sprawdzić wydolność nerek. Można zrobić to dzięki badaniu kreatyniny we krwi. Pacjent może być poproszony również o czasowe odstawienie niektórych leków, np. metforminy. O tym decyduje jednak lekarz, zawsze warto zapytać go o taką ewentualność. W celu podania środka cieniującego pacjentowi zostanie założony wenflon.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej – przebieg badania

TK klatki piersiowej jest bezbolesna i trwa od kilkunastu minut do ok. pół godziny (choć faktyczny czas ekspozycji na promieniowanie wynosi kilkadziesiąt sekund). W trakcie badania pacjent będzie leżał na stole, który wsunie się automatycznie w cylindryczny obszar, gdzie zlokalizowane są lampy rentgenowskie oraz detektory zbierające wiązki tego promieniowania i poddające je analizie.

W trakcie procedury jest się w kontakcie z lekarzem radiologiem, który od czasu do czasu poprosi badanego o wstrzymanie oddechu. Wyniki, czyli tomogramy, są dostępne niemal od ręki. Trzeba jednak poczekać 2–3 dni na specjalistyczny opis.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej – skutki uboczne i powikłania

Największym zagrożeniem wynikającym z zastosowania TK jest ekspozycja na promieniowanie jonizujące. Pojedyncze badanie nie jest szkodliwe dla organizmu, jednak wielokrotne powtarzanie procedury wiąże się z negatywnym wpływem promieni X na ludzkie DNA.

TK klatki piersiowej z kontrastem może wywołać reakcję alergiczną, która objawia się nudnościami, wymiotami, uczuciem duszności oraz zaczerwienieniem w miejscu wkłucia.