Czas trombinowy (TT) – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Czas trombinowy (TT) – co to za badanie?

Czas trombinowy (TT) to parametr diagnostyczny, który ocenia aktywność fibrynogenu i prawidłowość oraz sprawność przebiegu ostatniego etapu krzepnięcia krwi. Co ważne, dotyczy on wyłącznie fibrynogenu i końcowego procesu krzepnięcia, na podstawie tego badania nie można więc wysnuwać wniosków o innych czynnikach krzepnięcia.

Fibrynogen jest jednym z kluczowych białek zaangażowanych w krzepliwość krwi. Oznaczenie czasu trombinowego pozwala ocenić proces, w wyniku którego rozpuszczalny fibrynogen jest przekształcany w nierozpuszczalne nici pod wpływem enzymu trombiny, co skutkuje powstaniem skrzepu i zahamowaniem krwawienia. Badanie mierzy więc czas niezbędny do powstania skrzepu w próbce krwi po dodaniu trombiny do osocza w warunkach laboratoryjnych.

Jeśli struktura fibrynogenu, działanie trombiny lub którykolwiek z etapów powstawania skrzepu zostanie zaburzony, może dojść do problemów jak nadmierne krwawienia lub nadmierne powstawanie skrzepów. Obie te sytuacje są dużym zagrożeniem dla zdrowia. W pierwszym przypadku, nawet niewielkie zranienie może okazać się sporym problemem i powodować trudne do zatrzymania krwawienia. Z kolei zwiększona skłonność do powstawania skrzepów, może powodować zatory naczyń krwionośnych i niedokrwienia narządów.

Dlatego oznaczenie czasu trombinowego jest bardzo ważnym badaniem u osób z podejrzeniem zaburzeń krzepliwości. Pomaga postawić prawidłową diagnozę i zaplanować jak najskuteczniejsze leczenie.

Czas trombinowy (TT) – normy, interpretacja wyniku

Prawidłowy czas trombinowy powinien wynosić od 10,3 do 16,6 sekund. Warto jednak zwrócić uwagę na wartości referencyjne obowiązujące w danym laboratorium, ponieważ możliwe są nieznaczne różnice.

Czas trombinowy (TT) – potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Wydłużony czas trombinowy (TT) może świadczyć o:

• niedoborze fibrynogenu (hipofibrynogemii),
• wrodzonych zaburzeniach struktury fibrynogenu (dysfibrynogemii),
• amyloidozie,
• mocznicy,
• obecności inhibitorów trombiny (np. u chorych leczonych heparyną),
• obecności inhibitorów polimeryzacji fibryny,
• szpiczaku mnogim,
• ciężkim niedożywieniu.

Niedobory fibrynogenu często występują u chorych z marskością wątroby lub zespołem rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego.

Natomiast zbyt krótki czas trombinowy nie ma wartości diagnostycznej. Oznacza to, że na jego podstawie nie stawia się żadnych diagnoz, ani nie planuje leczenia.

Czas trombinowy (TT) – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Niektóre leki mogą mieć wpływ na wynik badania czasu trombinowego. Koniecznie poinformuj więc lekarza o wszystkich lekach i suplementach diety, jakie przyjmujesz. W niektórych sytuacjach konieczne będzie ich odstawienie lub zmniejszenie dawek. Wiedza na temat przyjmowanych przez Ciebie leków pomoże też lekarzowi dokonać właściwej interpretacji wyniku.

Czas trombinowy (TT) – wskazania do wykonania badania

Głównym wskazaniem do oznaczenia czasu trombinowego jest podejrzenie zaburzeń krzepliwości krwi. Mogą o nich świadczyć objawy takie jak:

• skłonność do powstawania siniaków i wybroczyn, często niewiadomego pochodzenia lub po niewielkich urazach,
• silne, przedłużające się krwawienia po zranieniach i skaleczeniach, które w prawidłowych warunkach nie powinny powodować takich reakcji,
• bardzo obfite, przedłużające się miesiączki,
• częste krwawienia z nosa,
• krwawienia dziąseł podczas szczotkowania zębów,
• anemia,
• krwawienia z przewodu pokarmowego (obecność krwi w stolcu).

Oznaczenie czasu trombinowego warto też wykonać w przypadku występowania chorób wątroby, ponieważ jest ona miejscem produkcji wielu białek biorących udział w krzepnięciu krwi. Wskazaniem do badania jest nie tylko diagnostyka, ale również monitorowanie skuteczności leczenia pacjentów już zdiagnozowanych.

Czas trombinowy (TT) – przeciwwskazania

Oznaczenie czasu trombinowego jest badaniem bezpiecznym i bezinwazyjnym, nie ma więc przeciwwskazań do jego wykonania.

Czas trombinowy (TT) – przygotowanie do badania

Jak przygotować się do oznaczenia czasu trombinowego? Na badanie należy zgłosić się w godzinach porannych, będąc na czczo. Oznacza to, że czas od ostatniego posiłku powinien wynosić co najmniej 8 godzin, a nawet 12-13 godzin. Ostatni posiłek, czyli kolacja dnia poprzedniego, nie powinien być posiłkiem bogatotłuszczowym. Dobę przed badaniem unikaj intensywnej aktywności fizycznej i alkoholu. W dniu badania, przed udaniem się do placówki medycznej, przyjmij leki wedle zaleceń lekarza.

Czas trombinowy (TT) – przebieg badania

Oznaczenie czasu trombinowego polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej do specjalnej probówki. Materiał ten jest następnie przekazywany do laboratorium, gdzie podlega analizie. Badanie niczym nie różni się od innych badań krwi, wykonywanych w innym celu. Samo pobranie trwa kilka sekund i jest bezbolesne. Przed pobraniem, pielęgniarka dezynfekuje skórę i zakłada opaskę uciskową, aby uwidocznić żyły i ułatwić pobranie próbki krwi. Po badaniu możesz wrócić do codziennych aktywności, przez kilka minut po pobraniu powinieneś jedynie uciskać miejsce wkłucia gazikiem, aby nie powstały siniaki i krwiaki. Jeśli źle znosisz pobrania i widok krwi lub masz tendencję do stanów przedomdleniowych lub omdleń, poinformuj o tym personel medyczny, aby mogli zapewnić Ci maksymalne bezpieczeństwo i komfort.

Czas trombinowy (TT) – skutki uboczne i powikłania

Oznaczenie czasu trombinowego nie stwarza ryzyka powikłań, a ewentualne skutki uboczne mają łagodny charakter i ustępują w ciągu kilku dni. Po badaniu możesz odczuwać niewielką tkliwość w miejscu wkłucia lub zaobserwować niewielkie siniaki. Nie musi to jednak wzbudzać Twojego niepokoju. Poważne powikłania w postaci zakażeń lub stanów zapalnych żył zdarzają się bardzo rzadko. Jednak jeśli pojawi się pogorszenie samopoczucia, podwyższona temperaturę ciała lub obrzęk naczyń krwionośnych, skonsultuj się z lekarzem.