Badanie poziomu wazopresyny (hormonu antydiuretycznego)
Głównym zadaniem hormonu antydiuretycznego jest regulacja gęstości moczu i wpływanie na ciśnienie tętnicze krwi. Na skutek jego wydzielania dochodzi do zmniejszenia filtracji kłębuszkowej w nerkach, przez co ilość moczu wydalanego jest znacznie mniejsza i jest on bardziej gęsty. Odzyskana woda trafia z powrotem do krwi, podnosi jej objętość, a w konsekwencji również ciśnienie krwi. Hormon antydiuretyczny dodatkowo obkurcza ściany naczyń krwionośnych, wpływa na agregację płytek krwi, reguluje proces termoregulacji, bierze udział w produkcji parathormonu i hormonu wzrostu. Jego stężenie zależy od hormonów – płciowych, kortyzolu, adrenaliny.
Do wydzielania hormonu antydiuretycznego dochodzi na skutek spadku ciśnienia krwi lub zmniejszenia ilości krążącej krwi (np. na skutek poważnego urazu), jak również w konsekwencji wzrostu osmolarności osocza. Produkcja wazopresyny rośnie w nocy, kiedy ciśnienie krwi się obniża.
Zarówno niedobór, jak i nadmiar omawianego hormonu może być szkodliwy dla zdrowia. Wartości referencyjne dla wazopresyny zależą od laboratorium wykonującego analizę, przy czym dla obydwu płci oraz wszystkich grup wiekowych są takie same. Wynoszą średnio 1,85–7,4 pmol/l. Musisz wiedzieć, że wartości te lekarz będzie interpretował na podstawie aktualnej osmolarności osocza.
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Odchylenia od normy zarówno powyżej, jak i poniżej wymienionych wartości mogą wskazywać na poważne schorzenia. Nadmierne wydzielanie hormonu antydiuretycznego do krwi skutkuje Zespołem SIADH (Schwartza-Barttera), który objawia się m.in. uczuciem zmęczenia, zaburzeniami świadomości, drgawkami, śpiączką, bólami i zawrotami głowy, a w konsekwencji nawet obrzękiem mózgu i zatrzymaniem oddechu. Zespół SIADH, czyli nadmiar hormonu antydiuretycznego, może być konsekwencją:
- nowotworu, który wydziela ten hormon (rakowiak, grasiczak),
- urazu mózgu,
- guza mózgu,
- chorób płuc,
- zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
Niedobór hormonu antydiuretycznego skutkuje nadmiernym pragnieniem i dużą ilością oddawanego moczu, który jest mocno rozcieńczony. Wyróżnia się dwa rodzaje moczówki:
- prosta ośrodkowa – niedobór wazopresyny na skutek guzów mózgu, uszkodzenia struktur mózgu na skutek poważnych urazów,
- prosta nerkowa – ilość wazopresyny jest odpowiednia, jednak nerki na nią nie reagują (jest to skutek przebytych chorób nerek lub przypadłość jest wrodzona).
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Zbyt wysoki poziom hormonu antydiuretycznego bywa również skutkiem przyjmowania niektórych leków:
- przeciwdepresyjnych,
- przeciwpsychotycznych,
- karbamazepiny,
- przeciwpadaczkowych,
- niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
Jeżeli przyjmujesz którekolwiek z wymienionych leków, poinformuj o tym swojego lekarza. Dzięki temu będzie mógł odpowiednio zinterpretować Twoje wyniki.
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny) – wskazania do wykonania badania
Lekarz może zalecić Ci badanie poziomu hormonu antydiuretycznego w kilku przypadkach:
- gdy podejrzewa moczówkę prostą,
- uskarżasz się na objawy typowe dla zespołu Schwartza-Barttera,
- masz oznaki zaburzeń elektrolitowych, a zwłaszcza niedoboru sodu, czyli hiponatrenii,
- cierpisz na niezdiagnozowane zaburzenia neurologiczne (wazopresyna wpływa również na niektóre zachowania behawioralne, np. nawiązywanie relacji międzyludzkich).
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny) – przeciwwskazania do badania
Badanie poziomu wazopresyny nie różni się niczym od innych pobrań krwi. Materiałem jest niewielka ilość krwi żylnej pozyskanej z żyły łokciowej. Do pobrania takiej ilości wystarczy proste wkłucie, które nie wymaga zastosowania znieczulenia. Z tego względu badanie może być wykonywane i powtarzane tyle razy, ile wymagają wskazania medyczne.
Jedyne ograniczenia wiążą się ze strachem przed igłą oraz pobraniem krwi. Jeżeli odczuwasz dyskomfort związany z takim badaniem, poinformuj o tym personel medyczny. Doświadczona pielęgniarka pobierze próbkę w najszybszy i możliwie najdelikatniejszy sposób.
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny) – przygotowanie do badania
Z uwagi na to, że badanie nie wymaga znieczulenia ani stosowania specjalnych procedur, nie musisz się do niego w specjalny sposób przygotowywać. Pamiętaj jedynie o tym, żeby stawić się na pobranie krwi na czczo, czyli przynajmniej 8 godzin po ostatnim posiłku. Również bardzo ważne jest odpowiednie nawodnienie. Żeby pobrać wystarczającą ilość krwi żylnej, odpowiednia ilość musi znajdować się w Twoich naczyniach krwionośnych. Zadbaj o to dzień wcześniej, pijąc przynajmniej 2 litry wody niegazowanej.
Przed samym badaniem wskazane jest również wypicie przynajmniej 1 szklanki wody, ograniczenie palenia papierosów oraz żucia gumy. Na pobranie najlepiej umów się w godzinach porannych i ubierz się w wygodną bluzkę, która umożliwi personelowi medycznemu łatwe dostanie się do żyły łokciowej.
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny) – przebieg badania
Pobranie krwi w celu oznaczenia poziomu hormonu antydiuretycznego nie różni się niczym od innych pobrań. Procedura jest krótka i praktycznie bezbolesna. Krew żylna pobierana jest przy pomocy jednorazowej igły i strzykawki. Miejsce wkłucia należy uciskać przez kilka minut po wyjęciu igły i zabezpieczyć jałowym gazikiem. Bezpośrednio po zakończeniu procedury możesz powrócić do normalnej aktywności, o ile nie obserwujesz u siebie niepokojących objawów.
Wynik badania hormonu antydiuretycznego jest dostępny zazwyczaj w ciągu od 3 do 9 dni. Z gotowym wynikiem musisz udać się na konsultację do specjalisty.
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny) – skutki uboczne i powikłania
Pobranie krwi w kierunku oznaczenia poziomu wazopresyny nie wiąże się z poważnymi skutkami ubocznymi. Jeżeli masz skłonności do podrażnień, wokół miejsca wkłucia może dokuczać Ci niewielki obrzęk, podrażnienie lub stan zapalny. Objawy te ustępują samoistnie po kilku dniach i nie wymagają interwencji lekarza.
Innym rodzajem powikłań po pobraniu krwi są objawy związane z odczuwanym strachem. Mogą one skutkować osłabieniem, zawrotami głowy, a nawet omdleniami. Jeżeli takie symptomy mogą dotyczyć również Ciebie, wskazane jest, abyś po oddaniu krwi został w punkcie pobrań kilka minut dłużej.
