Adrenalina – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Adrenalina – co to jest

Adrenalina jest hormonem, który większości z nas kojarzy się ze stresem lub ekstremalnymi przeżyciami. Faktem jest, że związek ten wydzielany jest z rdzenia nadnerczy w odpowiedzi na silne przeżycia stresowe lub emocjonalne. Jest to wówczas sytuacja fizjologiczna, która – jeśli trwa zbyt długo – nie powoduje żadnego zagrożenia dla zdrowia.

Podwyższony poziom hormonu adrenaliny w sytuacjach patologicznych może wskazywać na obecność guza chromochłonnego nadnerczy, nowotworów, a także nadciśnienia tętniczego o nieznanym pochodzeniu.

Adrenalina odgrywa w organizmie człowieka wiele kluczowych funkcji. Jej wyrzut powoduje przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia krwi, zwiększenie poziomu glukozy we krwi, a także progu bólu. Ponadto, pod wpływem wyrzutu tego hormonu dochodzi do rozszerzenia źrenic i oskrzeli, a także lepszego ukrwienia mięśni szkieletowych.

Warto zaznaczyć, że nie istnieje w medycynie zjawisko niedoboru adrenaliny, a badania służą jedynie wykryciu jej podwyższonej ilości. Jedyna możliwość niedoboru może wynikać z usunięcia lub zniszczenia nadnerczy, co wymaga wdrożenia odpowiedniej suplementacji. Adrenalina zazwyczaj podawana jest w postaci dożylnej, domięśniowej lub podskórnej (jako iniekcje). Hormon jest wykorzystywany również w sytuacjach wstrząsu anafilaktycznego np. po ugryzieniu owada, spożyciu pokarmu, na które ma się alergię lub po szczepieniu. Wówczas adrenalina pobudza akcję skurczową serca, co zwiększa ciśnienie tętnicze i rozluźnia mięśnie gładkie oskrzeli i gardła.

Normy referencyjne dla adrenaliny mogą różnić się w zależności od metody oznaczenia, a nawet miejsca, w którym dokonuje się analizy próbki. Na ogół mieszczą się one w granicach od 240 pmol/L do 480 pmol/L. Warto jednak mieć na uwadze fakt, że dla wielu ludzi już samo pobranie krwi podnosi nieco poziom adrenaliny, co często jest związane z zjawiskiem tzw. białego fartucha.

Adrenalina – na czym polega badanie?

Poziom adrenaliny najczęściej określa się na podstawie próbki krwi żylnej. Znacznie rzadziej materiałem biologicznym jest mocz pochodzący z dobowej zbiórki. Badanie jest całkowicie bezpieczne, bezbolesne i bezinwazyjne. Przebiega jak rutynowo wykonywana morfologia. Należy jednak pamiętać, że do oznaczenia stężenia adrenaliny we krwi należy się odpowiednio przygotować.

Próbka z krwią trafia do laboratorium analitycznego, gdzie podlega odwirowaniu i szczegółowym badaniu. Wynik standardowo można otrzymać w ciągu 1 dnia roboczego.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Podwyższony poziom adrenaliny we krwi może mieć kilka przyczyn. Lekarze najczęściej korzystają z tego narzędzia diagnostycznego, aby wykluczyć lub potwierdzić:

• nadciśnienie tętnicze niewiadomego pochodzenia – po ustaleniu zbyt wysokiego poziomu adrenaliny, lekarz kieruje swojego pacjenta na bardziej szczegółowe badania,
• obecność guza chromochłonnego – rozwija się z rdzenia nadnerczy i pobudza wydzielanie adrenaliny. W zdecydowanej większości przypadków (ok. 90%) zaliczany jest do nowotworów niezłośliwym o dobrym rokowaniu.

Na podstawie wyniku samej adrenaliny bardzo trudno jest ustalić miarodajną diagnozę. Często konieczne jest uzupełnienie badań o obrazowanie, w tym rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. W przypadku podejrzenia guza chromochłonnego, konieczne jest wykonanie dodatkowego oznaczenia poziomu metoksyadrenaliny i metoksynoradrenaliny. Są to bezpośrednie metabolity tego hormonu. Taki pakiet badań charakteryzuje się większą czułością, co zwiększa szansę na postawienie prawidłowej diagnozy.

Adrenalina – wskazania do wykonania badania

Podwyższony poziom katecholamin we krwi powoduje szereg objawów somatycznych. Są one dość specyficzne, dlatego nie sposób ich przeoczyć. W przypadku adrenaliny, dochodzi do tzw. rzutów jej wydzielania, co powoduje, że objawy nie występują cały czas, a pojawiają się w postaci napadowej.

Wskazaniem do oznaczenia poziomu adrenaliny są m.in.:

• nagłe kołatanie serca,
• skok ciśnienia tętniczego krwi,
• napadowa potliwość,
• drżenie nerwowo-mięśniowe,
• bóle głowy,
• blady kolor powłok skórnych,
• uczucie niepokoju.

Adrenalina – przeciwwskazania

Nie ma wyraźnych przeciwwskazań do wykonania oznaczenia stężenia poziomu adrenaliny we krwi i moczu. Należy jednak poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przewlekle lekach. Niektóre substancje aktywne wykorzystywane w lekach mogą wpływać na poziom adrenaliny.

Adrenalina – przygotowanie do badania

Oznaczenie poziomu adrenaliny wymaga specjalnego przygotowania. Przede wszystkim konieczne jest bycie na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po spożyciu ostatniego posiłku. Na dobę przed pobraniem krwi nie wolno palić papierosów, uprawiać sportów, pić alkoholu ani spożywać ciężkostrawnych potraw.

Dieta, którą stosuje się na kilka dni przed badaniem poziomu adrenaliny, ma duże znaczenie i może zafałszować wynik. Liczne badania naukowe wykazały, że zwiększony poziom tego hormonu we krwi obserwuje się po zjedzeniu takich produktów spożywczych jak banany, cytrusy, czekolada, orzechy, a także wypiciu kawy i herbaty. Dodatkowo należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza tych o działaniu przeciwdepresyjnym, benzodiazepin, inhibitorów MAO, antybiotyków (zwłaszcza z grupy tetracyklin), a także paracetamolu.

Przed samym pobraniem zaleca się wypić szklankę wody, co ułatwi pobranie krwi. Warto także odpocząć 15 minut w pozycji siedzącej. Jeżeli masz tendencję do utraty przytomności lub zasłabnięcia podczas pobrania krwi, poproś pielęgniarkę, aby wykonać tę czynność, gdy będziesz znajdować się w pozycji leżącej. Zmniejsza to poziom stresu, co zwiększy szansę na uzyskanie rzetelnego wyniku.

Adrenalina – przebieg badania

Pobranie krwi wykonuje się w sposób rutynowy z żyły łokciowej. Materiał biologiczny trafia do probówki, na ściankach której znajduje się EDTA, czyli substancja zapobiegająca tworzeniu się skrzepów. Odpowiednio oznaczona próbka trafia do laboratorium analitycznego, a sam wynik w większości przypadków uzyskuje się w ciągu 1 dnia roboczego.

Adrenalina – skutki uboczne i powikłania

Ze względu na fakt, że pobranie krwi jest bardzo dobrze tolerowane przez pacjentów. Jedyne możliwe skutki uboczne wynikają z wkłucia się igły w żyłę. W tym miejscu może pojawić się niewielki siniak, zaczerwienienie i obrzęk. Objawy te ustępują same, na ogół po upływie ok. 24 godzin. Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się takich powikłań, pielęgniarka często prosi o uciśnięcia miejsca wkłucia za pomocą jałowego gazika.