Pedicetamol (100 mg/ml, but. 60 ml, roztw. doustny)
Skład
1 ml roztworu doustnego zawiera 100 mg paracetamolu. Preparat zawiera azorubinę (karmoizynę; E122) – 0,050 mg/ml.
Forma leku
roztw. doustny
Działanie
Lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Lek może działać poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn w OUN i w mniejszym stopniu poprzez blokowanie sygnałów bólu w obwodowym układzie nerwowym. Działanie obwodowe może być również związane z hamowaniem syntezy prostaglandyn lub hamowaniem syntezy lub działania innych substancji uwrażliwiających receptory bólu na mechaniczną lub chemiczną stymulację. Działanie przeciwgorączkowe jest prawdopodobnie związane z bezpośrednim oddziaływaniem na podwzgórzowy ośrodek termoregulacji powodując rozszerzenie naczyń obwodowych, co skutkuje zwiększonym poceniem, zwiększonym przepływem krwi przez skórę i utratą ciepła. Działanie ośrodkowe prawdopodobnie wiąże się z hamowaniem syntezy prostaglandyn w podwzgórzu. Biodostępność leku po podawaniu doustnym wynosi 75-85%. Lek jest szybko i w znacznym stopniu wchłaniany, osiągając Cmax w osoczu w ciągu 0,5-2 h. Stopień wiązania się paracetamolu z białkami osocza wynosi ok. 10%. Czas potrzebny do uzyskania maksymalnego działania wynosi 1-3 h, a działanie utrzymuje się przez 3-4 h. Paracetamol jest głównie metabolizowany w wątrobie – w 90-95% (głównie w efekcie pierwszego przejścia, zgodnie z kinetyką liniową) i wydalany głównie z moczem, jako pochodna glukuronidowa, lub w mniejszym stopniu, sprzęgany z kwasem siarkowym i cysteiną. Mniej niż 5% leku zostaje wydalone w postaci niezmienionej. T0,5 paracetamolu wynosi 1,5-3 h (wartość ta wzrasta w przypadku przedawkowania oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, osób starszych i dzieci). Duże dawki mogą wysycić normalny mechanizm metabolizmu w wątrobie, co może prowadzić do wykorzystywania innych szlaków metabolicznych i w konsekwencji do produkcji hepatotoksycznych, a prawdopodobnie również nefrotoksycznych metabolitów, w związku z niedoborem glutationu.
Wskazania
Leczenie objawowe gorączki trwającej nie dłużej niż 3 dni oraz bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą.
Środki ostrożności
Ze względu na ryzyko nieprzemijającego uszkodzenia wątroby, w przypadku przedawkowania należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza, nawet jeśli pacjent czuje się dobrze. Długotrwałe lub częste stosowanie leku nie jest zalecane. Należy poinformować pacjenta, aby nie przyjmował jednocześnie innych leków zawierających paracetamol. Przyjęcie na raz wielokrotności dawki dobowej może spowodować ciężkie uszkodzenie wątroby. Paracetamol powinien być stosowany z zachowaniem ostrożności w przypadku: przewlekłego niedożywienia (niewielkie zapasy glutationu wątrobowego); masy ciała 9 wg skali Child-Pugh); ostrej niewydolności wątroby; równoczesnego stosowania leków wpływających na czynność wątroby; przewlekłej choroby alkoholowej; ciężkiej niewydolności nerek (CCr ≤30 ml/min); zaburzeń czynności nerek; ciężkiej niewydolności serca; chorób płuc; niedokrwistości; niedoboru G-6-PD; odwodnienia. U dzieci leczonych paracetamolem w dawce 60 mg/kg mc. na dobę, jednoczesne podawanie innych leków przeciwgorączkowych jest nieuzasadnione, poza przypadkami, w których dotychczasowa terapia nie przynosi rezultatów. W przypadku nawracającej gorączki, wysokiej gorączki (>39st.C), objawów infekcji wtórnej lub utrzymywania się objawów przez ponad 3 dni, lekarz powinien ponownie dokonać klinicznej oceny zastosowanego leczenia. Jeżeli ból utrzymuje się dłużej niż 3 dni u dzieci lub dłużej niż 5 dni u dorosłych (2 dni w przypadku bólu gardła), gorączka trwa ponad 3 dni, nastąpi pogorszenie lub pojawiają się inne objawy, należy przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem. Należy zachować ostrożność u astmatyków z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, gdyż opisywano u tych pacjentów reakcje typu bronchospastycznego o łagodnym nasileniu przy stosowaniu paracetamolu (reakcja krzyżowa). Opisane objawy występowały jedynie u 5% badanych osób. Notowano przypadki kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową (HAGMA) spowodowanej przez kwasicę piroglutaminową u pacjentów z ciężką chorobą, taką jak ciężkie zaburzenie czynności nerek i posocznica, lub u pacjentów z niedożywieniem lub z innymi źródłami niedoboru glutationu (np. alkoholizm w fazie przewlekłej), leczonych paracetamolem w dawce terapeutycznej stosowanym przez dłuższy czas lub skojarzeniem paracetamolu i flukloksacyliny. Jeśli podejrzewa się występowanie HAGMA spowodowanej przez kwasicę piroglutaminową, zaleca się natychmiastowe przerwanie przyjmowania paracetamolu i ścisłą obserwację pacjenta. Pomiar 5-oksoproliny moczowej może być przydatny do identyfikacji kwasicy piroglutaminowej jako głównej przyczyny HAGMA u pacjentów z wieloma czynnikami ryzyka. Preparat może wywoływać reakcje alergiczne. Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 1 ml, to znaczy uznaje się go za „wolny od sodu”.
Ciąża i laktacja
Paracetamol można stosować w okresie ciąży, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione. Jednak należy wówczas podawać najmniejszą skuteczną dawkę przez jak najkrótszy czas i możliwie najrzadziej. Duża liczba danych dotyczących kobiet w ciąży wskazuje na to, że lek nie wywołuje wad rozwojowych ani nie jest toksyczny dla płodów lub noworodków. Wnioski z badań epidemiologicznych dotyczących rozwoju układu nerwowego u dzieci narażonych na działanie paracetamolu in utero, są niejednoznaczne. Paracetamol przenika w małych ilościach do mleka matki. Nie stwierdzono występowania działań niepożądanych u noworodków karmionych piersią. W czasie karmienia piersią można stosować dawki lecznicze leku.
Działania niepożądane
Rzadko: niedociśnienie, zwiększona aktywność aminotransferaz wątrobowych, ogólne złe samopoczucie. Bardzo rzadko: małopłytkowość, agranulocytoza, leukopenia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, hipoglikemia, hepatotoksyczność (żółtaczka), poważne zaburzenia skórne, ropomocz jałowy (mętny mocz), działania niepożądane ze strony nerek, objawy nadwrażliwości począwszy od zwykłej wysypki skórnej lub pokrzywki do wstrząsu anafilaktycznego (pojawianie się tych objawów wymaga przerwania leczenia). Częstość nieznana: kwasica metaboliczna z dużą luką anionową. U pacjentów z czynnikami ryzyka, u których stosowano paracetamol, obserwowano przypadki kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową, spowodowanej przez kwasicę piroglutaminową. Kwasica piroglutaminowa może wystąpić w wyniku niskiego stężenia glutationu u tych pacjentów.
Interakcje
Paracetamol jest metabolizowany głównie w wątrobie i w związku z tym może oddziaływać z innymi lekami, które wykorzystują te same szlaki metaboliczne lub które są zdolne do hamowania lub indukcji tych szlaków. Niektóre z metabolitów wykazują właściwości hepatotoksyczne i w związku z tym, równoczesne podawanie silnych induktorów enzymów (ryfampicyna, niektóre leki przeciwdrgawkowe, itp.) mogą wywoływać reakcje hepatotoksyczne, szczególnie w przypadku stosowania dużych dawek paracetamolu. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania paracetamolu i flukloksacyliny, ponieważ może to się wiązać z rozwojem kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka. Alkohol etylowy zwiększa toksyczność paracetamolu, prawdopodobnie poprzez indukcję wytwarzania hepatotoksycznych pochodnych paracetamolu w wątrobie. Doustne leki przeciwzakrzepowe (acenokumarol, warfaryna) prawdopodobnie nasilają działanie przeciwzakrzepowe, poprzez hamowanie wytwarzania czynników krzepnięcia w wątrobie. Pomimo, że interakcje te wydają się mieć małe znaczenie kliniczne, paracetamol może być alternatywą dla salicylanów, u pacjentów stosujących leki przeciwzakrzepowe. Niezależnie od tego, dawka powinna być tak mała, a czas trwania leczenia tak krótki jak to możliwe, wraz z okresowymi badaniami poziomu INR. Leki przeciwcholinergiczne (glikopironium, propantelina) zmniejszają wchłanianie paracetamolu, z możliwym hamowaniem jego działania poprzez zmniejszenie szybkości opróżniania żołądka. Hormonalne środki antykoncepcyjne/estrogeny zmniejszają stężenie paracetamolu w osoczu, z możliwym hamowaniem jego działania, prawdopodobnie poprzez indukcję jego metabolizmu. Leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, metylofenobarbital, prymidon) zmniejszają biodostępność paracetamolu, jak również podwyższają hepatotoksyczność przy przedawkowaniu, poprzez indukcję metabolizmu w wątrobie. Węgiel aktywowany zmniejsza wchłanianie paracetamolu, jeżeli zostanie podany w krótkim czasie po przedawkowaniu. Przy jednoczesnym stosowaniu paracetamolu z chloramfenikolem występuje zwiększenie toksyczności chloramfenikolu, prawdopodobnie poprzez hamowanie jego metabolizmu w wątrobie. Należy zachować ostrożność podczas stosowania paracetamolu równocześnie z flukloksacyliną, ponieważ jednoczesne ich stosowanie jest powiązanie z występowaniem kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową, spowodowanej przez kwasicę piroglutaminową, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka. Izoniazyd powoduje zmniejszenie klirensu paracetamolu, z możliwym nasileniem jego działania i (lub) toksyczności, poprzez hamowanie jego metabolizmu w wątrobie. Paracetamol zmniejsza biodostępność lamotryginy, z możliwym zmniejszeniem skuteczności jej działania, w związku z możliwą indukcją jej metabolizmu w wątrobie. Metoklopramid i domperydon powodują wzmożone wchłanianie paracetamolu w jelicie cienkim, w związku z wpływem wyżej wymienionych leków na proces opróżniania żołądka. Probenecyd wydłuża T0,5 paracetamolu w osoczu, poprzez zmniejszenie szybkości rozpadu oraz wydzielania z moczem jego metabolitów. Propranolol zwiększa stężenie paracetamolu w osoczu, prawdopodobnie poprzez hamowanie jego metabolizmu w wątrobie. Żywice jonowymienne (cholestyramina) zmniejszają wchłanianie paracetamolu, z możliwym hamowaniem jego skuteczności w związku z wchłanianiem paracetamolu w jelicie. Ryfampicyna zwiększa klirens paracetamolu i tworzenie jego metabolitów o właściwościach hepatotoksycznych w związku z prawdopodobną indukcją jego metabolizmu w wątrobie. Zydowudyna – pomimo opisanego, w pojedynczych przypadkach, wzrostu toksyczności zydowudyny (neutropenia, hepatotoksyczność), wydaje się, że nie występuje żadna interakcja typu kinetycznego pomiędzy tymi lekami.
Dawkowanie
Doustnie. Preparat jest przeznaczony dla dzieci o mc. do 32 kg (w przybliżeniu 0 mies. – 10 lat). Dawkę ustala się wg masy ciała dziecka. Zalecana dawka dobowa 60 mg/kg mc. podawana jest w 4 lub 6 dawkach na dobę, np.: 15 mg/kg mc. co 6 h lub 10 mg/kg mc. co 4 h. Instrukcja dotycząca dawkowania 15 mg/kg mc. co 6 h u dzieci. Dzieci o mc. do 4 kg (0-3 mies.): 0,6 ml (60 mg), co odpowiada 15 kroplom; dzieci o mc. do 7 kg (4-8 mies.): 1,0 ml (100 mg), co odpowiada 25 kroplom; dzieci o mc. do 8 kg (9-11 mies.): 1,2 ml (120 mg), co odpowiada 30 kroplom; dzieci o mc. do 10,5 kg (12-23 mies.): 1,6 ml (160 mg), co odpowiada 40 kroplom; dzieci o mc. do 13 kg (2-3 lata): 2,0 ml (200 mg); dzieci o mc. do 18,5 kg (4-5 lat): 2,8 ml (280 mg); dzieci o mc. do 24 kg (6-8 lat): 3,6 ml (360 mg); dzieci o mc. do 32 kg (9-10 lat): 4,8 ml (480 mg). Dawka może być powtarzana co 6 h. Jeżeli pożądane działanie nie zostanie osiągnięte w ciągu 3-4 h, lek może być podawany co 4 h – w takim przypadku należy podawać dawkę 10 mg/kg mc. U niemowląt o mc. poniżej 7 kg (6 mies.) zaleca się stosowanie czopków (jeżeli są dostępne), poza przypadkami, w których podanie tej postaci farmaceutycznej jest niemożliwe z przyczyn klinicznych (np. biegunka). U dzieci w wieku poniżej 3 lat paracetamol powinien być stosowany wyłącznie z zalecenia lekarza. Dawka całkowita paracetamolu nie powinna być większa niż 80 mg/kg mc. na dobę u dzieci o mc. poniżej 40 kg i 3 g na dobę dla dorosłych oraz dzieci o mc. 41-50 kg. Częstość podawania. Systematyczne podawanie leku pozwala uniknąć bólu lub wahań temperatury. U dzieci, podawanie leku powinno odbywać się w stałych odstępach czasu, włączając w to godziny nocne, najlepiej co 6 h, ale zachowując przerwy pomiędzy dawkami nie krótsze niż 4 h. Szczególne grupy pacjentów. W przypadku ostrej niewydolności nerek (CCr poniżej 10 ml/min), należy zwiększyć minimalną przerwę pomiędzy 2 kolejnymi dawkami, która powinna wynosić 8 h. W przypadku niewydolności wątroby zalecane jest zmniejszenie dawki i wydłużenie przerw pomiędzy kolejnymi dawkami. Sposób podania. U dzieci poniżej 3 lat, zaleca się podawanie roztworu doustnego z wykorzystaniem zakraplacza dołączonego do opakowania 30 ml. U dzieci powyżej 3 lat, zaleca się podawanie roztworu doustnego z wykorzystaniem strzykawki doustnej dołączonej do opakowania 60 ml.
Uwagi
Lek nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Paracetamol może wpływać na wartości następujących badań diagnostycznych: krew – zwiększenie (biologiczne) aktywności AlAT i AspAT, alkalicznej fosfatazy, amoniaku, bilirubiny, kreatyniny, LDH i mocznika, wzrost (interferencja z testem) poziomu glukozy, teofiliny i kwasu moczowego, wzrost czasu protrombinowego (u pacjentów na terapii podtrzymującej z wykorzystaniem warfaryny, ale jest to nieistotne z klinicznego punktu widzenia), obniżenie (interferencja z testem) stężenia glukozy przy wykorzystaniu metody oksydazy-peroksydazy; mocz – może pojawić się fałszywe zwiększenie stężenia metadrenaliny i kwasu moczowego; test z wykorzystaniem bentyromidu stosowany w ocenie niewydolności trzustki – w związku z tym, iż paracetamol, podobnie jak bentyromid, jest metabolizowany do aryloaminy, obserwuje się podwyższoną ilość odzyskanego kwasu p-aminobenzoesowego (PABA); zaleca się, przerwanie stosowania paracetamolu przynajmniej 3 dni przed podaniem bentyromidu; oznaczanie kwasu 5-hydroksyindolooctowego w moczu – paracetamol może być przyczyną uzyskiwania fałszywie pozytywnych wyników w jakościowym badaniu z wykorzystaniem odczynnika nitrozonaftolu, lek nie wpływa na wyniki testu ilościowego.
Dane o lekach i suplementach diety dostarcza
