USG piersi – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG piersi – czym jest to badanie?

Rak piersi stanowi w Polsce aż 23% przypadków nowotworów. Niestety, ok. 14% z nich kończy się zgonem pacjentki. Na skuteczność leczenia wpływa wiele czynników, jednak jednym z najważniejszych jest wczesna diagnostyka, która zwiększa szansę na wdrożenie efektywnego leczenia. USG piersi jest podstawowym badaniem, które rozszerzone o mammografię, pozwala wykryć nawet niewielkie zmiany w gruczole piersiowym. Umożliwia ono także na monitorowanie postępów leczenia onkologicznego oraz ocenę stanu zdrowia po operacjach chirurgicznych np. wycięciu torbieli.

USG piersi jest badaniem wykonywanym rutynowo, całkowicie bezbolesnym i bezinwazyjnym. Nie jest szkodliwe dla zdrowia i można je wykonywać również u kobiet w ciąży. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut, a lekarz na bieżąco omawia z pacjentką to, co widzi na ekranie.

Na badanie USG piersi najlepiej jest zgłosić się w połowie cyklu, wówczas uzyskany obraz będzie najdokładniejszy. Jak często zaleca się badać gruczoł piersiowy? Polskie Towarzystwo Ultrasonograficzne rekomenduje, aby wszystkie kobiety po ukończeniu 30. roku życia wykonywały obrazowanie raz w roku. Jeżeli w rodzinie (szczególnie tej bliskiej) pojawiły się przypadki nowotworu, USG piersi należy wykonywać co pół roku.

USG piersi – na czym polega badanie?

Badanie ultrasonograficzne piersi wykorzystuje proste, fizyczne zjawisko rozchodzenia się fal ultradźwiękowych o wysokich częstotliwościach. Są one emitowane przez specjalną głowicę, przechodzą przez powłoki skórne i odbijają się od struktur wewnętrznych. Informacja o lokalizacji, strukturze i unaczynieniu jest widoczna w postaci obrazu na ekranie monitora lekarza w czasie rzeczywistym.

Pacjentki bardzo często kierowane są na badanie USG piersi, gdy podczas samodzielnego badania palpacyjnego wyczują pod skórą zgrubienie lub guzek. Na badanie może skierować również ginekolog, który na podstawie wywiadu lub badania przedmiotowego wysunie podejrzenie istnienia zmiany o charakterze patologicznym.

U zdrowej kobiety nie powinno się stwierdzić obecności zmian patologicznych. USG piersi jest pomocne w diagnostyce nie tylko guzów o charakterze nowotworowym, ale także włókniaków, gruczolaków, torbieli i gruczolakowłókniaków.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Interpretacja wyniku USG piersi leży w gestii lekarza i uzależniona jest od wielu czynników, w tym: wieku pacjentki, obciążenia genetycznego, liczby ciąż i chorób endokrynologicznych. Doświadczony specjalista na obrazie USG jest w stanie ocenić, czy struktura gruczołu piersiowego jest prawidłowa, czy też znajdują się w niej niepokojąco wyglądające zmiany np. wypełnione płynem.

Niestety, często samo USG piersi nie jest wystarczające, aby lekarz mógł postawić miarodajną diagnozę. Jeżeli pojawią się wątpliwości, kobieta najczęściej kierowana jest na bardziej szczegółowe badania, w tym np. rezonans magnetyczny. Czasami koniecznością jest także wykonanie badań krwi w kierunku wykrycia markerów nowotworowych np. mutacji w genie BRCA1. Komplet badań pozwala nie tylko na szybkie wykrycie zmiany patologicznej, ale także ocenę charakteru tej zmiany, dobranie sposobów leczenia i określenie jego rokowania.

USG piersi ułatwia diagnostykę m.in.:

• nowotworów,
• brodawczaków,
• torbieli,
• dysplazji sutka,
• mastopatii,
• gruczolakowłókniaków.

USG piersi – wskazania do wykonania badania

Wraz z wiekiem zmienia się struktura gruczołu piersiowego u kobiet. Staje się ona mniej gruczołowa, a bardziej tłuszczowa. USG piersi znacznie lepiej obrazuje narząd o utkaniu gruczołowym i dlatego jest rekomendowany głównie kobietom między 20. a 45. rokiem życia. Po 50. roku życia z kolei rekomendowaną metodą obrazowania piersi jest mammografia.

Istnieje wiele wskazań do wykonania USG piersi i są nimi:

• obciążenie genetyczne rakiem piersi i/lub jajnika,
• tkliwość lub ból piersi, szczególnie gdy mają charakter stały i nie zależą od cyklu,
• zauważalne zmiany w kształcie lub wielkości piersi,
• pojawienie się zmian skórnych, w tym zaczerwienienia, obrzęku, wciągnięcia brodawki sutkowej itp.,
• powiększenie się węzła chłonnego pod pachą,
• wydzielina z piersi.

USG piersi powinna wykonać także każda kobieta w ciąży, najlepiej w 1 trymestrze.

USG piersi – przeciwwskazania

Badanie USG jest rutynowe, bezinwazyjne i bezpieczne. Nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, w przeciwieństwie do badań rentgenowskich. Dlatego też można wykonywać je bez ograniczeń.

USG piersi – przygotowanie do badania

Do badań ultrasonograficznych piersi nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Najlepiej jednak będzie jeżeli zgłosisz się na nie w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego, wówczas piersi są w najmniejszym stopniu wypełnione wodą, co ułatwia diagnostykę.

Lekarz nakłada na skórę specjalny żel medyczny, który zmniejsza tarcie między głowicą USG a skórą. W związku z tym warto wziąć ze sobą odzież na zmianę, aby uniknąć zabrudzenia ulubionej części garderoby. Abyś mogła poczuć się komfortowo podczas badania, wybierz strój, który nie krępuje ruchów i który będzie można łatwo zmienić.

USG piersi – przebieg badania

Badanie ultrasonograficzne piersi jest szybkie i całkowicie bezbolesne. Zazwyczaj wykonuje się je w pozycji leżącej. Jednakże, jeżeli pojawią się trudności w wychwyceniu wyraźnego obrazu, lekarz może poprosić o zmianę pozycji na stojącą lub w leżeniu na boku.

Na skórę nakładany jest specjalny żel, który ułatwia rozchodzenie się fal o wysokiej częstotliwości, co może powodować chwilowy dyskomfort związany z odczuwaniem chłodu. Po skończonym badaniu można łatwo usunąć go za pomocą ręcznika papierowego lub chusteczki.

Całość badania trwa ok. 10 minut. Lekarz omawia wyniki z pacjentką na bieżąco, gdy jeździ głowicą po gruczole piersiowym. W większości przypadków opis wraz z wydrukiem badania otrzymuje się podczas tej samej wizyty.

USG piersi – skutki uboczne i powikłania

Badanie USG piersi nie powoduje znacznego dyskomfortu pacjentki, bólu ani innych, nieprzyjemnych dolegliwości. Jest bezpieczny dla zdrowia i nie niesie za sobą żadnych powikłań ani skutków ubocznych. USG piersi można wykonywać tak często, jak istnieje taka konieczność bez obaw o zagrożenie zdrowia.