Czym jest bielactwo?

Za bielactwo odpowiada brak melaniny, czyli barwnika skóry stanowiącego o odcieniu naszej karnacji i oczu. Im więcej melaniny, tym ciemniejsza skóra oraz tęczówka oka. Melanina jest produkowana w skórze, w komórkach zwanych melanocytami. Wytwarzają one eumelaninę (czarny barwnik) oraz reomelaninę (barwnik czerwony). Uszkodzenie komórek barwnikowych prowadzi do zahamowania produkcji melaniny oraz bielactwa.

Białe, odbarwione plamy na skórze są jedynym objawem bielactwa. Skóra nie jest podrażniona, nie łuszczy się ani nie swędzi. Plamy najczęściej pojawiają się na grzbietach rąk i stóp, w okolicach genitalnych, na szyi, w dołach pachwowych oraz na brodawkach sutkowych. Wczesne zmiany lokalizują się wokół naturalnych otworów ciała.

Rodzaje bielactwa

Wyróżnia się dwa główne typy bielactwa, które dzielą się na podtypy w zależności od przyczyny oraz zasięgu zmian.

Bielactwo wrodzone (albinizm)

Jest uwarunkowane genetycznie i pojawia się tuż po urodzeniu. Zmiany w genach powodują niedobór enzymu tyrozynazy, co prowadzi do niedoboru melaniny. Brak barwnika objawia się nie tylko bardzo bladą skórą, ale również jasnymi oczami i włosami. Albinizm jest rzadką chorobą, występuje raz na 10 000 narodzin i może dotyczyć wszystkich grup etnicznych.

Wyróżniamy:

• bielactwo wrodzone uogólnione – obejmuje zazwyczaj ponad 80 proc. skóry, często pojawia się też światłowstręt;
• bielactwo wrodzone częściowe – plamy nie występują na dłoniach i stopach, zasięg objawów jest ograniczony.

Bielactwo nabyte 

Pojawia się najczęściej przed 20. rokiem życia, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Jest chorobą autoimmunologiczną, w której dochodzi do uszkodzenia melanocytów, czyli komórek wydzielających melaninę. Przeciwciała naszego organizmu są błędnie kierowane w stronę melanocytów, które w efekcie zostają zniszczone.

Wyróżniamy:

• bielactwo nabyte uogólnione – obejmuje ponad 80 proc. skóry;
• bielactwo nabyte częściowe – cechuje się ograniczonym zasięgiem objawów, mogą pojawić się tylko pojedyncze plamy.

Objawy bielactwa

Objawy bielactwa różnią się w zależności od tego, czy mamy do czynienia z bielactwem wrodzonym, czy nabytym. W przypadku bielactwa nabytego na skórze występują charakterystyczne, odbarwione plamy otoczone ciemniejszą obwódką. Kształt tych plam jest nieregularny, mogą mieć one różną wielkość – od kilku do kilkunastu centymetrów. Najbardziej charakterystyczne jest bielactwo na twarzy i dłoniach, rzadziej występują inne objawy, takie jak świąd skóry. Białe plamy mogą się również pojawiać w miejscu urazów. Oprócz tego u osób chorych na bielactwo zachodzi większe ryzyko wystąpienia innych chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto czy cukrzyca typu 1, a także przedwczesnego siwienia.

W przypadku bielactwa wrodzonego brak pigmentu dotyczy skóry, włosów oraz tęczówki oka. Osoby z albinizmem mają niemal całkowicie białe włosy, brwi i rzęsy, błękitne oczy oraz bardzo bladą skórę. Powszechne są również inne objawy, takie jak:

• wady wzroku – krótkowzroczność,
• ślepota całkowita lub częściowa,
• oczopląs,
• wady narządu słuchu,
• rogowacenie skóry,
• nadwrażliwość na światło słoneczne.

Leczenie bielactwa

Niestety nie istnieje skuteczny lek na bielactwo i nie są znane przypadki jego wyleczenia, ponieważ jest to choroba autoimmunologiczna bądź, jak w przypadku albinizmu, genetyczna. Można jednak skutecznie łagodzić objawy. Przede wszystkim należy pamiętać o ochronie skóry przed promieniowaniem słonecznym. W przypadku bielactwa wrodzonego lekarz powinien zlecić jak najszybszą konsultację okulistyczną, aby dobrać odpowiednie okulary lub soczewki korygujące wadę wzroku. W niektórych przypadkach konieczna jest też operacja okulistyczna.

Najczęściej do leczenia bielactwa nabytego stosuje się fototerapię, a także preparaty witaminy D3 oraz glikokortykosteroidy. Jeśli plamy nie zajmują więcej niż 20 proc. powierzchni ciała, zazwyczaj można je naświetlać w celu częściowego przywrócenia pigmentu skóry. Może to jednak zająć wiele miesięcy. Alternatywnym leczeniem są miejscowe inhibitory kalcyneuryny, również w połączeniu z naświetlaniami.

Nowością w leczeniu bielactwa jest autoprzeszczep naskórka. Polega on na przeszczepianiu kawałków normalnie wybarwionej skóry w miejsca dotknięte chorobą. Jest to skuteczna, ale niestety bardzo kosztowna metoda łagodzenia objawów tej choroby.

Bielactwo ma charakter przewlekły i często pacjenci wstydzą się swoich dolegliwości, co prowadzi do frustracji i problemów emocjonalnych. Rzadko widuje się samoistną regresję zmian, a odpowiedź na leczenie jest znikoma. Przy zmianach ograniczonych można stosować kosmetyki do makijażu korygującego oraz samoopalacze.