Wady wzroku, czyli zaburzenia widzenia to nieprawidłowości spowodowane niewłaściwym działaniem mechanizmu refrakcji (załamania światła) oka. Mogą one wystąpić w każdym wieku – na skutek chorób, czynników genetycznych lub w wyniku procesów starzenia. Jeśli światło załamuje się w oku w nieprawidłowy sposób obraz staje się niewyraźny. Wady wzroku występujące w wyniku niewłaściwej refrakcji to krótkowzroczność, dalekowzroczność i astygmatyzm. Wyróżnia się także inne wady wzroku – starowzroczność, daltonizm, zez oraz oczopląs i achromatopsję.
Krótkowzroczność
To najczęściej występująca wada wzroku. Promienie światła skupiają się przed siatkówką, przez co niewyraźne są obiekty w oddali, natomiast te znajdujące się blisko są dobrze widoczne.
Ta wada wzroku może wystąpić na skutek czynników genetycznych (zwykle objawia się już w dzieciństwie) lub na skutek czynników środowiskowych – np. stresu, w wyniku czytania z bliska, może także pogłębiać się na skutek niewłaściwej korekcji wzroku.
Krótkowzroczność leczy się stosując soczewki korekcyjne. W leczeniu krótkowzroczności czasem stosuje się też różne metody laserowej korekcji wzroku. Wyróżnia się trzy stopnie krótkowzroczności: małą – do 3 dioptrii, średnią – mniej niż 6 dioptrii oraz wysoką – więcej niż 6 dioptrii na minusie.
Nadwzroczność
Nadwzroczność, czy też dalekowzroczność, cechuje zbyt krótka gałka oczna lub zbyt płaska soczewka oka. Wyróżniamy nadwzroczność małą (do +2,5 dioptrii), średnią (+2,5D do +6,0 dioptrii) lub dużą (ponad 6 dioptrii na plusie). Co ważne u małych dzieci dalekowzroczność jest stanem fizjologicznym.
Nadwzroczność leczy się soczewkami plusowymi lub zabiegiem laserowej korekcji wzroku.
Astygmatyzm
W wyniku astygmatyzmu zaburzona jest symetria obrotowa oka. Soczewka i rogówka nie skupia światła w obszarze siatkówki, przez co obraz jest rozmazany w jednym z kierunków. Obraz jest rozmyty w niektórych obszarach. Wyróżniamy astygmatyzm regularny, który leczy się okularami ze szkłami cylindrycznymi i astygmatyzm nieregularny – rogówka oka jest zdefektowana na skutek urazu, a osi optycznych jest więcej niż dwie. Wadę można modyfikować żelami na rogówkę lub szkłami kontaktowymi.
Starczowzroczność
Starowzroczność, inaczej nazywana presbiopią, powstaje na skutek zmniejszenia zdolności akomodacji oka. Proces jest nieodwracalny i wynika z procesu starzenia organizmu. Wada wzroku rozwija się wraz z wiekiem (dotyczy osób po 40. roku życia) i leczy się ją stosując odpowiednie okulary, najczęściej do czytania. Starowzroczność objawia się w pierwszej kolejności problemami z czytaniem z bliska – pacjent widzi nieostry obraz.
Daltonizm
Daltonizm jest wadą wzroku, która polega na zaburzonej percepcji kolorów. Wynika ona ze zmiany wrażliwości czopków siatkówki oka na fale świetlne o różnej długości. Bardzo często wada jest dziedziczona genetycznie. Znacznie częściej występuje u mężczyzn niż kobiet. Daltoniści mają problem z rozróżnieniem barwy zielonej, czerwonej lub – w przypadku achromatopsji w ogóle nie rozróżniają barw.
Oczopląs
To wada wzroku objawiająca się niekontrolowanymi, mimowolnymi ruchami gałek ocznych. Wyróżniamy oczopląs wahadłowy (ruch oczu wykonywany jest w jednakowym tempie) i oczopląs skaczący (ruch jednego oka jest szybszy). Oczopląs pogarsza jakość i ostrość widzenia, często wymaga interwencji chirurgicznej.
Zez
Zez jest nie tylko defektem kosmetycznym, ale i wadą wzroku. Mięśnie oczne są osłabione, w konsekwencji zmienia się kąt patrzenia jednego oka względem drugiego. Zez powoduje podwójne widzenie, a mózg dąży do zminimalizowania tego efektu – w wyniku tego u dzieci z zezem może chore oko nie rozwijać się prawidłowo, a więc dojdzie do niedowidzenia w nim. U dorosłych zez jest często kompensowany ustawieniem głowy, w którym efekty podwójnego widzenia są zminimalizowane (przechylenie głowy).
Zeza koryguje się ćwiczeniami, okularami lub chirurgicznie.
