Zapalenie rogówki – objawy, przyczyny, leczenie 

Zapalenie rogówki oka – czym jest?

Rogówka jest przezroczystą strukturą znajdującą się w przedniej części oka. Pokrywa ona tęczówkę, źrenicę oraz przednią komorę oka.  

Ze względu na swoje położenie, pełni funkcje ochronne w stosunku do głębszych struktur. Uczestniczy również w prawidłowym widzeniu – jej przezroczysty charakter pozwala na wpuszczanie światła, a jej kształt umożliwia skupianie promieni. 

Podczas zapalenia rogówki dochodzi do nacieków zapalnych w jej obrębie. Rogówka traci swoją przezroczystość, występuje ból, a wzrok się pogarsza. 

Rodzaje zapalenia rogówki

Wyróżniamy dwie postacie zapalenia rogówki: wrzodziejącą i niewrzodziejącą. W pierwszym przypadku dochodzi do uszkodzenia nabłonka rogówki oka – jednej z warstw komórek ją tworzących. Jest to postać trudniejsza w wyleczeniu i powodująca silniejsze objawy. 

Co wywołuje zapalenie rogówki oka?

Zapalenie rogówki może mieć dwie główne kategorie powstawania:  

• pierwsza związana jest z występowaniem drobnoustrojów, np. bakterii, wirusów i grzybów, 
• druga obejmuje kontakt z alergenem bądź uszkodzenia unerwienia rogówki. 

 Ze szczegółowych danych wynika, że częstotliwość występowania określonych typów choroby rozkłada się następująco: 

• bakteryjne zapalenie rogówki (85% przypadków), 
• wirusowe zapalenie rogówki (10% przypadków), 
• grzybicze zapalenie rogówki (2%), 
• alergiczne zapalenie rogówki (2%), 
• neurotroficzne i pierwotniakowe zapalenie rogówki (1%).  

Czytaj także: Opryszczka oka – objawy, zdjęcia, przyczyny i leczenie. Ile trwa opryszczka na oku?

Czynniki ryzyka zapalenia rogówki

Kiedy może dojść do zapalenia rogówki? Najczęściej wśród przyczyn wymieniane są: 

• przerwanie ciągłości nabłonka rogówki, 
• noszenie soczewek,  
• zaburzenia w składzie i wydzielaniu filmu łzowego, 
• stosowanie zakażonych leków okulistycznych, 
• niedomykalność powiek, 
• niedobory odpornościowe organizmu.   

Zapalenie rogówki – objawy

Zapaleniu rogówki towarzyszą objawy takie jak: 

• ból oka, 
• światłowstręt i obniżenie ostrości wzroku, 
• zaczerwienienie i tkliwość oka, 
• obrzęk na powiekach, 
• pojawienie się wydzieliny śluzowo-ropnej w worku spojówkowym, 
• uczucie ciała obcego pod powieką. 

Na rogówce można też zauważyć białą lub szarą plamę oraz zmatowienie całej powierzchni.  

Zapalenie rogówki zwykle trwa od dwóch do trzech tygodni od wystąpienia pierwszych objawów. 

Zapalenie rogówki a spojówki

Czasem ciężko jest rozpoznać, czy masz do czynienia z zapaleniem rogówki, czy spojówki. Dzieje się tak dlatego, że część objawów nie jest specyficzna wyłącznie dla jednego schorzenia.  

Jednak jednym z podstawowych elementów, dzięki którym łatwiej odróżnić zapalenie rogówki od spojówki, są cechy przekrwienia oka: w przypadku tego pierwszego, czerwone oko jest widoczne bardziej centralnie (wokółrogówkowo), a w przypadku zapalenia spojówki najsilniej poszerzone naczynia widoczne są na obwodzie worka spojówkowego.  

Ponadto przy zapaleniu spojówek naczynia przesuwają się przy ruchach powieką (ruszają się razem ze spojówką), co nie następuje w przypadku zapalenia rogówki. Prawidłową ocenę warto jednak zachować dla lekarza. 

Czytaj także: Bakteryjne zapalenie spojówek – objawy, przyczyny, leczenie. Ile trwa i czy jest zaraźliwe?

Powikłania zapalenia rogówki

Nie lekceważ sygnałów choroby, ponieważ zapalenie rogówki może doprowadzić do jej zmętnienia nieodwracalnego zniszczenia tkanek oka, ścieńczenia, i powstania przepukliny. Konsekwencją tego może być pęknięcie rogówki! 

Powikłania mogą być szczególnie niebezpieczne w przypadku wirusowego zapalenia rogówki. 

Zapalenie rogówki a pogorszenie wzroku

Przebyte zapalenie rogówki może prowadzić do pogorszenia wzroku. 

Co więcej, z badań wynika, że jest to jedna z najczęstszych przyczyn ślepoty na świecie (zaraz po jaskrze i zaćmie). Szczególnie w przypadku opóźnienia w zaimplementowaniu odpowiedniego leczenia. Niestety, prawidłowe leczenie często utrudniają problemy diagnostyczne, co zwiększa ryzyko ciężkich powikłań. Dlatego to tak istotne, by w przypadkach opornych na leczenie lub nietypowych objawach klinicznych uwzględniać choroby nieinfekcyjne.  

Zapalenie rogówki – leczenie

Jeśli dotknęły Cię objawy zapalenia rogówki, niezwłocznie udaj się do okulisty. Aby przynieść sobie ulgę do czasu wizyty, możesz założyć opatrunek na powieki i nosić ciemne okulary ochronne.  

Leczenie polega zwykle na zastosowaniu miejscowo chemioterapeutyków. W niektórych przypadkach, konieczne jest leczenie ogólne lub stosowanie kropli rozszerzających źrenicę, np z atropiną. Jeżeli dodatkowo zaistniał proces immunologiczny, podaje się kortykosteroidy.

Leczenie stosowane w konkretnych przypadkach można przedstawić następująco: 

• przy bakteryjnym zapaleniu spojówki podaje się w pierwszej fazie chemioterapeutyk (np. cyprofloksacynę), a w przypadku braku poprawy wykonuje się wymaz i stosuje się antybiotyk zgodny z antybiogramem, 
• w wirusowym zapaleniu rogówki dobór leczenia zależy od rodzaju wirusa atakującego oko. W przypadku adenowirusów – stosuje się leczenie objawowe, natomiast w przypadku wirusów z grupy Herpes, wykorzystuje się maść na oko lub preparaty doustne np. z acyklowirem. 
• w grzybiczym zapaleniu rogówki lekarz przepisuje leki przeciwgrzybicze w postaci kropli, maści lub leków do podawania ogólnego, takich jak natamycyna, amfoterycyna B lub flucytozyna, 
• w pierwotniakowym zapaleniu rogówki sprawdzają się maści z propamidyny i krople biguanidu poliheksametylenowego. 

W ciężkich postaciach zapalenia charakteryzujących się zajęciem miąższu rogówki, może dojść nawet do jej pęknięcia. Istnieje wtedy konieczność natychmiastowego przeszczepienia rogówki. Takiej interwencji mogą też wymagać centralne blizny rogówki.

Czytaj także: Badanie wzroku – na czym polega? Kiedy warto iść do okulisty?

Czy można całkowicie wyleczyć zapalenie rogówki?

W przypadku powierzchownego, czyli niewrzodziejącego zapalenia rogówki i zastosowaniu prawidłowego leczenia, nie powstają blizny i dochodzi do całkowitego wyleczenia.  

Inaczej sytuacja wygląda przy postaci wrzodziejącej – zmiany goją się, pozostawiając po sobie blizny. Jeśli będą one umiejscowione w centrum rogówki, mogą upośledzać ostrość wzroku. Lekarz z pewnością zrobi wszystko, by takie ślady nie pozostały i nie pociągnęły za sobą konieczności przeszczepu rogówki.  

Postępowanie po zakończeniu leczenia

Po zakończeniu leczenia, zgłoś się na badanie kontrolne do okulisty co najmniej raz na kwartał. Podwyższone ryzyko ponownego zapalenia rogówki ma miejsce również w stanach osłabienia organizmu – wtedy szczególnie uważnie należy obserwować swoje gałki oczne. 

Zapalenie rogówki – leczenie domowe

Możesz uzupełnić leczenie zapalenia rogówki domowymi sposobami. Zrób to jednak po konsultacji z lekarzem.  

Przede wszystkim, upewnij się, że stosujesz się do zasad higieny oczu i rąk. Nie dotykaj oczu brudnymi rękami, używaj czystych ręczników. Jeżeli korzystasz z soczewek, zrezygnuj z nich na okres choroby i wybierz okulary. 

W celu złagodzenia bólu, możesz zapytać w aptece o krople i maści. Dodatkowo możesz stosować kompresy – namocz wacik i nakładaj na zamknięte oczy. Możesz do tego wykorzystać: 

• nagietek, 
• rumianek, 
• czarną herbatę, 
• sok z aloesu. 

Jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia zapalenia rogówki? 

Chcąc uniknąć choroby, warto powziąć pewne środki zapobiegawcze. W celu zminimalizowania ryzyka choroby u Ciebie i u Twoich bliskich, stosuj się do poniższych wytycznych: 

• noś okulary ochronne przy pracach mogących spowodować uraz rogówki, 
• w przypadku noszenia soczewek: używaj płynów pielęgnujących zgodnie z zaleceniami lekarza, unikaj snu w soczewkach i zachowaj zasad prawidłowej higieny, 
• przy wystąpieniu wirusowego zapalenia rogówki i spojówek: unikaj kontaktu z osobami narażonymi, stosuj osobne ręczników kąpielowych, 
• gdy upośledzona jest funkcja wydzielania łez: nawilżaj oczy sztucznymi łzami i noś ochronnych okularów. 

Krople do oczu, maści i żele do oczu

Często zadawane pytania

Czy zapalenie rogówki jest zaraźliwe?

Tak, zapaleniem rogówki możesz zarazić się od innych osób w przypadku postaci wywołanej przez drobnoustroje. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z osłabioną odpornością, kobiet w ciąży i dzieci.  

Zapalenie rogówki – ile trwa?

Ile trwa wirusowe lub bakteryjne zapalenie rogówki? Przeważnie jest to od dwóch do trzech tygodniu od chwili wystąpienia pierwszych objawów.  

Zapalenie rogówki a zwolnienie lekarskie

Jeżeli dolegliwości uniemożliwiają wykonywanie pracy, konieczne będzie wypisanie przez lekarza zwolnienia na okres rekonwalescencji. Czas tzw. L4 jest uzależniony od Twojego stanu zdrowia.  

Zapalenie rogówki u dziecka

Zapalenie rogówki u dziecka wygląda podobnie jak u osoby dorosłej. 

W tym przypadku najczęściej podłożem jest flora grzybowa, wiąże się najczęściej z osłabieniem całego organizmu lub obecnością współistniejących chorób narządu wzroku. Mowa tu między innymi o dzieciach osłabionych, które otrzymują całkowitą terapię steroidami, pacjentów z niegojącymi się ranami i uszkodzeniami oka bądź też takich, którzy cierpią na zespół suchego oka.  

Zapalenie rogówki w ciąży

Zapalenie rogówki może dotknąć także kobiety w ciąży. Co wtedy, gdy lekarz przepisze pacjentce spodziewającej się dziecka lek zawierający sterydy? Czy należy się czegoś obawiać?  

W okresie ciąży należy skonsultować stosowanie danego preparatu zarówno z lekarzem okulistą, jak i lekarzem prowadzącym ciąże. 

Bibliografia
Kieran S O’Brien, Thomas M Lietman, Jeremy D Keenan, John P Whitcher. Microbial keratitis: a community eye health approach. Community Eye Health Journal. 2015; 28(89): 1–2.