Biopsja tarczycy – co to za badanie?
Tarczyca to niewielki narząd umiejscowiony w okolicy podstawy szyi. Mimo małych rozmiarów wpływa na większość aspektów funkcjonowania całego organizmu. Wydzielane przez nią hormony oddziałują m.in. na: płodność, pracę jelit, funkcjonowanie układu nerwowego, metabolizm kości, zdolność organizmu do termoregulacji, kondycję włosów, skóry i paznokci.
Najczęstszą chorobą tarczycy jest jej niedoczynność. Główną przyczyną niedoczynności jest natomiast choroba Hashimoto, zaliczana do schorzeń autoimmunologicznych. Innym stanem patologicznym jest nadczynność, która może pojawić się wskutek innej choroby autoimmunologicznej – Gravesa Basedowa. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność diagnozuje się na podstawie badań krwi.
Zdarza się jednak, że na tarczycy pojawiają się guzki lub wole. Najczęściej zauważa się je podczas badania USG. Niektóre guzki mogą przekształcać się w zmiany nowotworowe. W przypadku takiego ryzyka zalecane jest wykonanie biopsji.
Biopsja tarczycy to jedno z najważniejszych i najczęściej wykonywanych badań diagnostycznych u pacjentów ze zmianami patologicznymi w obrębie tarczycy. Jest badaniem inwazyjnym, dlatego wykonuje się ją wyłącznie w przypadku wyraźnych wskazań medycznych. Polega na nakłuciu określonej zmiany i pobraniu komórek tarczycowych. Pobrany materiał jest następnie oceniany w kontroli histopatologicznej. Interpretacji wyniku dokonuje lekarz endokrynolog lub onkolog i na jego podstawie ustala dalszy plan leczenia lub ścieżkę diagnostyczną.
Biopsja tarczycy – wskazania do wykonania badania
Głównym wskazaniem do biopsji tarczycy jest obecność guzków lub woli tarczycowych. Najczęściej rozpoznaje się je podczas badania USG. Biopsja umożliwia rozpoznanie, czy mamy do czynienia ze zmianami łagodnymi, czy złośliwymi wymagającymi dalszej terapii. Szczegółowy spis wskazania do wykonania biopsji tarczycy przedstawiamy poniżej.
- Obecność przynajmniej jednego guzka tarczycy. Do biopsji kwalifikowane są w szczególności guzki przekraczające 1 cm lub mniejsze, jeśli ich kształt lub tempo wzrastania mogą świadczyć o charakterze złośliwym,
- Powiększenie tarczycy i jej bolesność podczas dotyku,
- Wieloguzkowe wole tarczycy,
- Wysokie ryzyko nowotworów tarczycy wynikające z obciążenia rodzinnego,
- Niedobory jodu,
- Narażenie na promieniowanie jonizujące w przeszłości,
- Podejrzenie zmian zapalnych tarczycy.
O wykonaniu badania każdorazowo powinien zadecydować lekarz ze względu na to, że jest to badanie inwazyjne, obarczone ryzykiem pewnych powikłań.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Biopsja tarczycy – przeciwwskazania
Tak jak w przypadku wielu inwazyjnych procedur, również w przypadku biopsji tarczycy, zdarza się, że pewne przeciwwskazania mogą być przeszkodą w jej wykonaniu. Przeciwskazaniami do biopsji tarczy najczęściej są:
- Stosowanie leków przeciwzakrzepowych,
- Skaza krwotoczna (choroba polegająca na silnych zaburzeniach krzepnięcia krwi),
- Obecność zmian ropnych w okolicy szyi,
- Silny kaszel,
- Brak współpracy pacjenta z lekarzem.
O wszystkich przeciwwskazaniach szczegółowo poinformuje Cię lekarz podczas kwalifikacji do biopsji. Ze swojej strony pamiętaj, aby poinformować go o wszystkich swoich problemach zdrowotnych, przyjmowanych lekach i suplementach.
Biopsja tarczycy – przygotowanie do badania
Biopsja tarczycy nie wymaga szczególnego przygotowania z Twojej strony. Biopsja może być wykonana o każdej porze dnia, nie musisz być na czczo, ani stosować wcześniej żadnej specjalnej diety. Ubierz się wygodnie. Najlepiej, aby Twoje ubrania nie ograniczały dostępu do szyi i dekoltu. Na badanie zabierz ze sobą skierowanie oraz dotychczasową dokumentację medyczną, w szczególności badania USG lub opisy wcześniejszych biopsji, jeśli były one wykonywane.
Pamiętaj, aby przed badaniem poinformować lekarza o wszystkich problemach zdrowotnych i objawach (nie tylko tych dotyczących tarczycy), przyjmowanych lekach, suplementach. Jeśli przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe, konieczne może być ich odstawienie na kilka dni przed biopsją, jednak ostateczną decyzję w tej kwestii powinien podjąć lekarz.
Biopsja tarczycy – przebieg badania
Biopsja tarczycy polega na nakłuciu guzka tarczycowego pod kontrolą USG. Oznacza to, że podczas badania lekarz cały czas kontroluje głębokość i miejsce wkłucia za pomocą ultrasonografii, dzięki czemu ma pewność, że trafia w odpowiedni obszar. Nakłucie wykonywane jest przy pomocy cienkiej igły. Igła wkłuta w chorobową zmianę powoduje, że do jej wnętrza przedostają się drobne fragmenty tkanek. Materiał jest następnie utrwalany na szkiełku mikroskopowym i przekazywany do laboratorium do badania histopatologicznego.
Biopsja tarczycy nie jest bolesna, choć moment wkłucia może być wyczuwalny i powodować lekki dyskomfort. Nie powinno to być jednak silniejsze odczucie niż podczas pobierania krwi. Czas trwania biopsji tarczycy uzależniony jest od ilości zmian poddawanych badaniu, jednak najczęściej nie przekracza 15 minut. Podczas badania powinieneś pozostawać w pozycji leżącej, w maksymalnym bezruchu, unikać mówienia, poruszania głową i szyją.
Biopsja tarczycy – wyniki
Niestety, wyniki biopsji tarczycy nie są dostępne od ręki. Będziesz musiał na nie poczekać ok. 2-3 tygodniu w zależności od placówki i laboratorium. Z wynikiem powinieneś udać się na kolejną wizytę do lekarza endokrynologa, który odpowiednio zinterpretuje wyniki, omówi z Tobą dalsze działanie, leczenie lub skieruje na kolejne badania diagnostyczne. Pamiętaj, aby nie interpretować wyników samodzielnie. W opisie biopsji możesz natknąć się na wiele specjalistycznych, medycznych stwierdzeń i określeń, które z pozoru mogą brzmieć poważnie, a w rzeczywistości nie oznaczają nic niepokojącego.
Biopsja tarczycy – skutki uboczne i powikłania
Biopsja tarczycy jest badaniem dość bezpiecznym, a powikłania i skutki uboczne po jej wykonaniu zdarzają się niezwykle rzadko. Po biopsji tarczycy przez kilka dni możesz odczuwać niewielki dyskomfort w obrębie szyi, skóra może być lekko zaczerwieniona i bolesna podczas dotyku. Nie powinno to jednak wzbudzać Twojego niepokoju, ponieważ jest to naturalna konsekwencja naruszenia struktury tkanek. Szczegółowych informacji na temat możliwych powikłań i skutków ubocznych oraz tego, co powinno wzbudzić Twoją ostrożność, udzieli Ci Twój lekarz wykonujący badanie.
Możliwymi, ale bardzo rzadkimi powikłaniami biopsji tarczycy są krwiaki, zakażenia bakteryjne lub wirusowe. Szczególnie są narażone na nie osoby zakażone wirusem HIV, chorujące na gruźlicę lub choroby dermatologiczne np. atopowe zapalenie skóry, jednak nawet w tych przypadkach, powikłania zdarzają się bardzo rzadko.
Wiele osób zastanawia się, czy biopsja zmiany nowotworowej nie spowoduje rozsiewu nowotworowego. To mit. Brakuje dowodów, aby uznać tę hipotezę za wiarygodną, dlatego biopsja wciąż pozostaje jednym z najważniejszych badań w diagnostyce onkologicznej, a wykonana odpowiednio wcześnie, może wykryć zmiany na wczesnym etapie i zwiększyć szanse na powrót do zdrowia.
