Przyczyny choroby lokomocyjnej
Choroba lokomocyjna może wystąpić podczas podróży środkami transportu lądowego, wodnego, lotniczego, a także – choć rzadziej – kolejowego. Przykre dolegliwości pojawiają się w wyniku braku zgodności między odbieranymi przez nas bodźcami. Kiedy przemieszczamy się określonym środkiem transportu, narząd wzroku rejestruje zmianę otoczenia i wysyła sygnał do mózgu, który interpretuje ją jako ruch. Błędnik – narząd równowagi – nie odbiera jednak bodźców świadczących o zmianie położenia ciała. Reaguje za to np. na hamowanie czy przyspieszanie pojazdu.U kogo występuje choroba lokomocyjna?
Szacuje się, że ok. 30% populacji ogólnej odczuwa niektóre objawy choroby lokomocyjnej podczas przemieszczania się różnymi środkami transportu. U ok. 5% dolegliwości są na tyle nasilone, że osoby te ciężko znoszą podróż. Nie udało się jeszcze dokładnie ustalić, dlaczego niektórzy ludzie cierpią na chorobę lokomocyjną, a inni nie. Wpływ na wystąpienie choroby mają m.in. indywidualne predyspozycje, stan zdrowia, czynniki psychiczne oraz odruchy nerwowe ze strony przewodu pokarmowego.Choroba lokomocyjna u dzieci
Małe dzieci, które podróżują w pozycji leżącej, są odporne na chorobę lokomocyjną, ponieważ nie dostrzegają zmian otoczenia, a więc nie doświadczają braku zgodności między odbieranymi bodźcami. Na chorobę lokomocyjną cierpią głównie dzieci w wieku 2–12 lat; największa podatność występuje między 10. a 12. rokiem życia. Dziewczynki chorują częściej niż chłopcy.Choroba lokomocyjna u dorosłych
Wśród dorosłych najbardziej narażone na chorobę lokomocyjną są kobiety, zwłaszcza w czasie miesiączki i ciąży. Ponadto ryzyko wystąpienia kinetozy jest większe w przypadku osób młodych. Częściej niż kierowca pojazdu lub załoga chorują pasażerowie.Objawy choroby lokomocyjnej
Pierwsze objawy choroby lokomocyjnej to zwykle brak apetytu, uczucie zmęczenia i dyskomfortu. W późniejszym czasie mogą pojawić się:- znużenie, senność;
- zwolnienie rytmu serca;
- trudności z oddychaniem, uczucie ucisku w klatce piersiowej;
- zawroty głowy;
- wzmożona potliwość;
- bladość w okolicy nosa i ust;
- nadwrażliwość na zapachy;
- ślinotok;
- nudności i wymioty.
Sposoby na chorobę lokomocyjną
Z nieprzyjemnymi dolegliwościami podczas podróży można skutecznie walczyć. Jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby lokomocyjnej lub ograniczyć nasilenie jej objawów?Przygotowanie do podróży
W dniu podróży zrezygnujmy z ciężkostrawnych posiłków, słodkich i gazowanych napojów. Nie unikajmy jednak jedzenia całkowicie – podróżowanie z pustym żołądkiem nie będzie dobrym pomysłem. Najlepiej postawić na lekkie potrawy i nieduże porcje. Przed podróżą wypocznijmy i przygotujmy sobie chłodną wodę mineralną do popijania, suche przekąski bez dodatku soli, świeże owoce i warzywa. Na wypadek wymiotów warto mieć przy sobie plastikową torebkę i wilgotny ręcznik, a w przypadku dziecka również ubranko na zmianę.W trakcie podróży
Duże znaczenie w zapobieganiu chorobie lokomocyjnej ma wybór miejsca w środku transportu, którym podróżujemy. Najodpowiedniejsze będą:- w autobusie – miejsca z przodu, jak najdalej od osi kół;
- w pociągu – miejsca przodem do kierunku jazdy;
- na statku lub promie – miejsca w środkowej części pokładu;
- w samolocie – miejsca przy oknie, na wysokości skrzydła.
Podróż samochodem
W przypadku podróży samochodem zajmij przednie siedzenie, a w czasie jazdy unikaj patrzenia za okno na mijane obiekty, utrzymuj wzrok nad linią horyzontu lub na wyraźnie oddalonym obiekcie. Poproś kierowcę, by unikał szybkiej jazdy, gwałtownego przyspieszania i hamowania. Zapewnij też sobie stały dopływ świeżego powietrza poprzez uchylenie okna lub włączenie klimatyzacji. Na Twoje samopoczucie w trakcie podróży pozytywnie wpłyną regularne przerwy, podczas których opuścisz pojazd i chwilę się przespacerujesz.Preparaty ziołowe i leki na chorobę lokomocyjną
Przed sięgnięciem po leki warto wypróbować preparaty ziołowe łagodzące nudności. W aptece dostępne są różne suplementy diety z imbirem oraz miętą, które pomagają lepiej znieść podróż – do wyboru mamy m.in. pastylki do ssania, drażetki, syropy i krople. Można postawić też na inne niefarmakologiczne rozwiązanie: specjalne opaski, które uciskają punkty akupresurowe na nadgarstkach.Jedyny lek na chorobę lokomocyjną dostępny bez recepty zawiera dimenhydrynat. Przyjmuje się go 30 minut przed podróżą, a efekt działania utrzymuje się przez 3–6 godzin. Należy jednak pamiętać, że lek bardzo często powoduje niepożądane skutki uboczne, takie jak senność, zaburzenia koncentracji i zawroty głowy.
Inne leki na chorobę lokomocyjną wydaje się wyłącznie z przepisu lekarza. Najczęściej wykorzystywanymi substancjami czynnymi są: prometazyna, metoklopramid i hioscyna.
Bibliografia:
1. Kimszal E., Van Damme-ostapowicz K., Kinetoza – problem podróżników?, „Pielęgniarstwo Polskie” 2016, nr 3 (61), s. 426–430.
2. Korzeniewski K., Profilaktyka zdrowotna w podróży, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2018, t. 12, nr 3, s. 79–88.
