Celem diety cukrzycowej jest poprawa glikemii, zmniejszenie wartości ciśnienia tętniczego oraz ograniczenie masy ciała. Chorzy na cukrzycę są zwykle osobami z nadwagą – zmniejszenie masy ciała choćby o 10 proc. znacznie poprawia tolerancję glukozy i obniża insulinooporność. Redukcja masy o 15–20 proc. u otyłych cukrzyków przyniesie jeszcze lepsze efekty i zmniejszy ryzyko wystąpienia powikłań.
Jakich produktów unikać w diecie cukrzycowej?
Unikanie spożycia cukrów prostych, np. słodyczy – oprócz ochrony zębów przed próchnicą – niesie za sobą szereg korzyści płynących z obniżenia średniego stężenia glukozy we krwi. Wyeliminowanie cukrów prostych w diecie sprawi, że zmniejszy się ryzyko powikłań narządowych. Łatwiej też będzie kontrolować cukrzycę.
Diabetycy powinni również wystrzegać się produktów z drobnej mąki, takich jak pszenne bułki, pieczywo, pieczywo słodkie. Poza tym warto ograniczyć spożycie drobnych kasz, makaronów i białego ryżu, w szczególności gdy są rozgotowane, rozkleikowane. Także ziemniaki, które są ubite na purée lub upieczone, nie są wskazane dla osoby z cukrzycą. Takie produkty mają wysoki indeks glikemiczny, więc ich spożycie może powodować wahania glikemii.
W cukrzycy należy ponadto ograniczyć spożycie tłustych mięs, w szczególności wieprzowych, a także ich przetworów, kiełbas, pasztetów, mielonek, tłustych wędlin. Potraw nie powinno się smażyć w głębokim tłuszczu. Diabetykom zaleca się też unikanie pełnotłustego mleka i jego przetworów (śmietany, serów pleśniowych, topionych, żółtych, tłustego twarogu i in.). Jadanie tych produktów przyczynia się do wzrostu masy ciała, co skutkuje wyższymi glikemiami u osób z cukrzycą typu 2., a także zwiększeniem insulinooporności i często koniecznością zwiększenia dawek leków.
Osoby z cukrzycą powinny również ograniczyć spożycie alkoholu. Wpływa on niekorzystnie na pracę wątroby, często przyczynia się do wzrostu masy ciała. Mocny alkohol w połączeniu z lekami na cukrzycę, a tym bardziej insuliną, może spowodować ciężkie niedocukrzenie!
Należy też zredukować spożywanie soli – sól w diecie należy ograniczyć do 5 g na dobę. Warto pamiętać, że sól dodawana jest w różnej ilości do wielu produktów spożywczych, dlatego najlepiej zaprzestać używania soli do doprawiania potraw i wyeliminować produkty o szczególnie dużej jej zawartości, np. wędliny. Nadmierne spożycie soli może skutkować nadciśnieniem tętniczym.
Skorzystaj z Programu Moje Zdrowie już dziś!
Zadzwoń 800 800 390 i umów się na badania
Dobowe zapotrzebowanie kaloryczne
Całkowita kaloryczność diety u osób z cukrzycą typu 2. powinna być dostosowana do wieku, aktualnej masy ciała, płci oraz aktywności fizycznej. U osób z nadwagą i otyłością deficyt energetyczny powinien być ustalany indywidualnie, by umożliwić systematyczną redukcję masy ciała (0,5–1 kg na tydzień).
Eksperci z Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego za bezpieczny deficyt energetyczny u diabetyków uważają 500–750 kcal dziennie. Redukcja masy ciała już o 5–7% znacznie przyczynia się do poprawy wyrównania glikemii u osób z cukrzycą.
Rozkład energii na posiłki
Posiłki należy spożywać regularnie, 4–5 razy dziennie, najlepiej o tych samych porach. Nie powinno się pomijać śniadania ani posiłków w pracy, aby wieczorami nie jadać zbyt obficie. Ważne jest również zachowanie stałej ilości węglowodanów w poszczególnych posiłkach. Zalecane dzienne porcje warzyw, owoców, mięsa i nabiału należy rozdzielić pomiędzy wszystkimi posiłkami spożywanymi w ciągu dnia. Warto zastosować metodę Zdrowego Talerza – wówczas posiłki będą dobrze zbilansowane, a porcje podobne.
Porcja produktów węglowodanowych na talerzu nie powinna być większa niż ¼ talerza. Na kolejnej ¼ talerza powinny znaleźć się źródła pełnowartościowego białka i zdrowych tłuszczy w postaci porcji chudego mięsa, ryb, jajek, a także orzechów, pestek i olejów. Pozostałą połowę talerza powinna zajmować sałatka, surówka lub porcja duszonych warzyw, dostarczających cennego błonnika, który bierze udział w regulowaniu się glikemii po posiłku.
Szczegółowych informacji na temat diety warto zasięgnąć u dietetyka. Jest to wskazane zwłaszcza w przypadku chorych leczonych insuliną, dzieci, osób starszych i kobiet w ciąży. Dietetyk powinien indywidualnie dopasować dietę, uwzględniając zapotrzebowanie w różnych porach dnia na dane produkty żywnościowe (np. więcej węglowodanów w pierwszych posiłkach i przewaga białka w wieczornych).
Autor: lek. Michał Nanaszko
