Chorobę wywołują bakterie – pałeczki duru brzusznego (Salmonella typhi). Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową poprzez spożycie żywności lub wody zanieczyszczonej wydalinami (kałem, rzadziej moczem) chorego lub bezobjawowego nosiciela.
W Polsce na zakażenie są narażeni turyści podróżujący do rejonów endemicznego występowania choroby, charakteryzujące się gorącym klimatem oraz niskim poziomem sanitarno-higienicznym.
Objawy i przebieg duru brzusznego
Objawy choroby pojawiają się 1–4 tygodnie po infekcji (w większości przypadków mijają mniej więcej 2 tygodnie). Charakter i nasilenie dolegliwości zależą od okresu zakażenia.
Pierwszy tydzień choroby – występują: gorączka, złe samopoczucie, senność, osłabienie, zaparcia oraz ból brzucha.
Drugi tydzień choroby – wzrasta gorączka, pojawiają się: suchy kaszel, bradykardia, ból brzucha z przelewaniem, nasilający się ból głowy, zamroczenie. Często występuje również bladoróżowa, plamiasto-grudkowa osutka na brzuchu i dolnej części klatki piersiowej. Może dojść do niebolesnego powiększenia wątroby i śledziony. Pod koniec 2. lub na początku 3. tygodnia pojawia się biegunka.
Trzeci tydzień choroby – okres największego nasilenia objawów. Dodatkowo są obecne: zaburzenia świadomości, pobudzenie, przejście bezsenności w nadmierną senność, odwodnienie, skąpomocz.
Czwarty tydzień choroby – początek powolnego cofania się objawów. Można zaobserwować duże wahania dzienne gorączki. Ustępuje biegunka, samopoczucie ulega poprawie, zwiększa się łaknienie.
W przebiegu duru brzusznego mogą wystąpić powikłania:
- krwawienie z przewodu pokarmowego,
- przedziurawienie jelita,
- zapalenie dróg żółciowych,
- zapalenie żył kończyn dolnych,
- zapalenie płuc.
Leczenie duru brzusznego
Jeśli podejrzewamy u siebie zakażenie pałeczkami duru brzusznego, powinniśmy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Większość chorych na dur brzuszny wymaga leczenia w szpitalu. Stosuje się leczenie przeciwbakteryjne, a lekiem pierwszego wyboru są antybiotyki z grupy fluorochinolonów, które podaje się doustnie przez 10–14 dni. Nie można jednak stosować ich w przypadku zakażenia nabytego w Azji z powodu lekooporności szczepów tam występujących. Poza antybiotykoterapią stosuje się leczenie objawowe jak w biegunce infekcyjnej.
Parę procent osób, które przybyły dur brzuszny, zostaje na lata nosicielami chorobotwórczych bakterii Salmonella typhi. Nosicielami mogą być też osoby, które nigdy nie chorowały.
Dur brzuszny – szczepionka
Szczepienie przeciw durowi brzusznemu należy rozważyć przed wyjazdem na tereny wiążące się z dużym ryzykiem zachorowania. Zalicza się do nich przede wszystkim Afrykę, Azję Południową i Południowo-wschodnią, Indonezję oraz Amerykę Łacińską. Osoby, które wybierają w podróż w te rejony, powinny zaszczepić się przynajmniej 2 tygodnie przed planowanym wyjazdem.
W Polsce są dostępne dwa rodzaje szczepionki przeciw durowi brzusznemu:
- polisacharydowa, zawierająca oczyszczony polisacharyd otoczkowy pałeczek duru brzusznego – 1 dawka,
- inaktywowana, zawierająca całe komórki pałeczek duru brzusznego – 3 dawki w schemacie 0, 1 i 12 miesięcy.
Szczepionki zapewniają odporność na około 3 lata. Po upływie tego czasu zaleca się szczepienie przypominające.
Zobacz także:
Bibliografia: Medycyna podróży – jak przygotować się zdrowotnie do wyjazdu?
Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020.
Paul M., Dur brzuszny niedocenianym zagrożeniem zdrowotnym dla Polaków podróżujących do krajów strefy tropikalnej, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2013, nr 94(4), s. 701–709.
