Flozyny i inkretyny to leki obniżające glikemię, stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2., najczęściej w terapii skojarzonej, czyli w połączeniu z metforminą, pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną. O ile w leczeniu cukrzycy typu 1. konieczne jest podawanie insuliny z zewnątrz, o tyle pacjenci z cukrzycą typu 2. najczęściej mają własną insuliną, a zadaniem przyjmowanych leków jest sprawienie, by endogenna insuliny działała efektywnie. Inkretyny i flozyny to leki o nowych, niespotykanych dotychczas mechanizmach obniżania poziomu cukru we krwi.
Jak działają flozyny?
Flozyny (inne nazwy – inhibitory SGLT2, gliflozyny) to leki hipoglikemizujące, których mechanizm działania polega na zwiększeniu wydzielania glukozy z moczem. Efektem jest obniżenie glikemii, masy ciała oraz ciśnienia tętniczego. Flozyny wpływają na nerki, obniżając tzw. próg nerkowy dla cukru. Fizjologicznie glukoza w moczu pojawia się wtedy, gdy poziom cukru we krwi wzrasta powyżej 180-200 mg/dl. Przyjmowanie flozyn sprawia, że cukier przenika do moczu już przy stężeniu 140 mg/dl.
Flozyny:
- obniżają poziom cukru we krwi, „transportując” jego nadmiar do moczu;
- sprzyjają odchudzaniu – w ciągu doby około 400 kcal zostaje wydalone z moczem;
- przestają działać, gdy glikemia spada poniżej 140 mg/dl, dlatego nie powodują niedocukrzeń;
- zwiększają wydzielanie glukozy w moczem, dlatego ich skutkiem ubocznym mogą być infekcje oraz zakażenia grzybicze dróg moczowych.
Flozyny mogą być stosowane na każdym etapie leczenia cukrzycy typu 2., najczęściej w połączeniu z metforminą. Można je łączyć także z insuliną, dzięki czemu zmniejsza się jej dawka. Leki te są rekomendowane w szczególności pacjentom z niedostatecznie wyrównaną cukrzycą i nadmierną masą ciała. W porównaniu do leków inkretynowych flozyny działają silniej (bardziej obniżają glikemię). Nie są jednak wskazane u pacjentów bardzo szczupłych oraz z dobrze wyrównaną cukrzycą (wówczas nie dają praktycznie żadnego efektu działania).
Co to są leki inkretynowe?
Istnieją dwie grupy leków inkretynowych:
- analogi GLP-1 – przyjmowane w formie podskórnych iniekcji,
- inhibitory DPP-4 (tzw. gliptyny) – przyjmowane w formie tabletek.
Analogi GLP-1 naśladują działanie inkretyn, czyli hormonów, które pobudzają produkcję insuliny w trzustce. Naturalnie inkretyny są wydzielane w jelitach po posiłkach. Hormon ten u osób zdrowych odpowiada za 70% wydzielania insuliny podczas posiłku; korzystnie wpływa na gospodarkę cukrową organizmu, głównie poprzez:
- podwyższenie wydzielania własnej insuliny przez trzustkę,
- obniżenie wydzielania glukagonu,
- podwyższenie insulinowrażliwości komórek.
Z kolei druga grupa leków inkretynowych – inhibitory DPP-4 – hamują rozkład inkretyn wydzielonych naturalnie w jelitach, czyli wzmacniają ich działanie.
U pacjentów z cukrzycą typu 2. działanie naturalnych hormonów inkretynowych jest zaburzone, dlatego w obniżaniu glikemii skuteczne są preparaty, które bądź naśladują działanie inkretyn (analogi GLP-1), bądź je wzmacniają (inhibitory DPP-4). Leki inkretynowe nie działają agresywnie, powodują obniżenie glikemii o około 20–30 mg/dl.
Jak działają leki inkretynowe?
Leki inkretynowe są korzystne dla pacjentów z cukrzycą nie tylko ze względu na ich podstawowe działanie – obniżanie glikemii, ale też dlatego, że ułatwiają redukcję masy ciała.
Leki inkretynowe:
- obniżają poziom cukru we krwi;
- hamują opróżnianie żołądka – spożyty pokarm dłużej zalega w żołądku, dając uczucie sytości;
- zmniejszają uczucie głodu – wysyłają sygnał do mózgu o tym, że został zjedzony posiłek;
- zmniejszają apetyt;
- obniżają masę ciała.
Do skutków ubocznych najczęściej obserwowanych u pacjentów stosujących inkretyny należą nudności i brak apetytu; rzadziej występują wymioty.
Flozyny i inkretyny – „leki inteligentne”
Flozyny i inketyny są określane mianem leków inteligentnych, ponieważ działają tylko wtedy, gdy poziom cukru we krwi faktycznie wzrasta. Dlatego ich stosowanie nie grozi hipoglikemią. Ponadto ułatwiają redukcję masy ciała, co jest wyzwaniem dla zdecydowanej większości pacjentów z cukrzycą typu 2.
Flozyny – dapagliflozyna, empagliflozyna, kanagliflozyna – zostały objęte refundacją od 1 listopada 2019 roku. W przypadku leków inkretynowych refundacją od 1 stycznia 2020 r. objęte zostały: dulaglutyd oraz semaglutyd. Refundacja obejmuje pacjentów z cukrzycą typu 2. przed włączeniem insuliny, leczonych co najmniej dwoma doustnymi lekami hipoglikemizującymi od co najmniej 6 miesięcy, z HbA1c ≥8%, z otyłością definiowaną jako BMI ≥35 kg/m² oraz bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym rozumianym jako: 1) potwierdzona choroba sercowo-naczyniowa lub 2) uszkodzenie innych narządów objawiające się poprzez: białkomocz albo przerost lewej komory, albo retinopatię lub 3) obecność dwóch lub więcej głównych czynników ryzyka spośród wymienionych poniżej: wiek ≥55 lat dla mężczyzn bądź ≥60 lat dla kobiet, dyslipidemia, nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu.
