Ksylitol jest pięciwęglowym alkoholem polihydroksylowym (należy zatem do grupy polioli, czyli alkoholi cukrowych). Mimo że w przyrodzie występuje naturalnie, to sposób jego pozyskiwania sprawił, że w nomenklaturze Unii Europejskiej kwalifikowany jest jako półsyntetyk. Na etykietach ukrywa się pod symbolem E 967.
Zdrowotne właściwości ksylitolu
Mimo że ksylitol i biały cukier wyglądają niemal identycznie, ich wpływ na organizm człowieka jest zupełnie inny. Warto wiedzieć, że ksylitol:
- ogranicza rozwój drożdży i pleśni (szczególnie Candida albicans),
- ma działanie bakteriobójcze, co sprawia, że jest skuteczny w leczeniu wrzodów żołądka, które powoduje szczep Helicobacter pylori,
- ma odczyn zasadowy, dzięki czemu nie zakwasza organizmu,
- jest prebiotykiem wspomagającym rozwój korzystnej mikroflory jelitowej,
- zapobiega próchnicy,
- bierze udział w utrzymaniu równowagi wapniowo-fosforanowej w ślinie, wspomagając mineralizację szkliwa zębów,
- obniża poziom cholesterolu,
- opóźnia procesy starzenia się,
- stymuluje wydzielanie śliny (szczególnie ważne u osób w podeszłym wieku),
- likwiduje nieprzyjemny zapach z ust.
Trzeba jednak pamiętać, by – szczególnie na początku swojej przygody z ksylitolem – nie spożywać go więcej niż 3 łyżeczki dziennie (ok. 15 g). Mimo że jego stosowanie określane jest jako bezpieczne i nie podano maksymalnej dziennej dawki jego spożycia, to czasem może powodować biegunki. Pod żadnym pozorem nie można podawać go psom, gdyż u nich powoduje uszkodzenia wątroby mogące prowadzić do śmierci.
Ksylitol a cukrzyca
Dobrych wiadomości związanych z ksylitolem jest dla diabetyków co najmniej kilka. Po pierwsze, metabolizowany jest on bez udziału insuliny. Po drugie, jego indeks glikemiczny wynosi 13, co zapobiega gwałtownym wahaniom poziomu cukru we krwi. Po trzecie, dostarcza 40% mniej kalorii niż biały cukier (2,4 kcal/g), a jego słodkość jest podobna do słodkości sacharozy, więc wcale nie używamy go więcej. Nie pozostawia również żadnego posmaku. Szczególnie interesujące jest to, że – jak dowodzą liczne naukowe badania – zmniejsza on ochotę na słodycze!
Ksylitol w kuchni
Podobnie jak biały cukier ksylitol można wykorzystać w kuchni na wiele różnych sposobów. Nadaje się zarówno do potraw gotowanych, jak i pieczonych, gdyż jest odporny na wysoką temperaturę. Trzeba jednak wiedzieć, że nie karmelizuje. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, więc można nim słodzić napoje. W przemyśle stosuje się ksylitol nie tylko jako niskokaloryczny środek słodzący, ale także jako emulgator, zagęszczacz, stabilizator i substancję pochłaniającą wilgoć (dlatego w domu warto go trzymać w szczelnie zamkniętych pojemnikach). Doskonale nadaje się również do zimnych deserów i zimnych napojów, ponieważ wywołuje przyjemne uczucie chłodu w jamie ustnej. W związku z tym jest też stosowany w produkcji m in. gum do żucia.
Uwaga na podróbki!
Ksylitol uzyskujemy głównie wskutek uwodornienia D-ksylozy, która znajduje się w hemicelulozie kory brzozy. W ten sposób powstaje jego najszlachetniejsza odmiana, zwana również cukrem brzozowym. Warto wiedzieć, że jego jedynym producentem w UE są Finowie. Ksylitol naturalnie znajduje się także w owocach (śliwkach, truskawkach, malinach), we włóknistych jarzynach i w kukurydzy. W produkcji słodzika z tej ostatniej prym wiodą Chińczycy. Niestety, chińskiej odmianie ksylitolu (dużo tańszej od fińskiej i często produkowanej z kukurydzy GMO) daleko do oryginału pod względem właściwości odżywczych.
Skazą na tym niemal idealnym obrazie ksylitolu jest jego cena – ok. 80 zł za kilogram (chińska wersja kosztuje natomiast ok. 30 zł/kg). Bez wątpienia nie jest to mało. Warto jednak chociaż część stosowanego na co dzień cukru zamienić na ksylitol. Herbata z ksylitolem na pewno wyjdzie na zdrowie.
