Poliuria – na czym polega?
Organizm człowieka wydala na dobę około 2-2,5 litra moczu. Przekroczenie tych wartości i wydalanie powyżej 2,5-3 litrów moczu na dobę może świadczyć o poliurii, czyli wielomoczu. Ta dolegliwość bywa czasem mylona z:
- częstomoczem – częstym oddawaniem niedużych ilości moczu, charakterystycznym dla infekcji dróg moczowych;
- nykturią – częstym oddawaniem moczu w nocy, które występuje m.in. w chorobach serca oraz przeroście prostaty.
Jakie są przyczyny wielomoczu?
Nadmierne wydalanie dużej ilości moczu może być normalną reakcją organizmu u osób, które przyjmują dużo płynów, np. intensywnie uprawiają sport. Jednak może być też konsekwencją polidypsji – zwiększonego pragnienia, które z kolei może być objawem poważnych schorzeń. Lepiej nie lekceważyć podobnych symptomów i skonsultować je z lekarzem specjalistą, ponieważ mogą być oznaką:
- zaburzeń pracy nerek – moczówki prostej lub moczówki nerkowej;
- cukrzycy;
- polidypsji psychogennej – zaburzenia polegającego na kompulsywnym piciu dużych ilości wody.
Wielomocz może być też konsekwencją wychłodzenia organizmu. Nerki zwiększają produkcję moczu przy zbyt długim przebywaniu w niskich temperaturach; jest to fizjologiczna odpowiedź organizmu na spadek temperatury ciała.
Poliuria a choroby nerek
Wielomocz to objaw moczówki prostej lub moczówki nerkowej. W obu przypadkach dochodzi do zaburzenia procesu zagęszczania moczu, jednak przyczyny tego mogą być różne.
Moczówka prosta jest rzadką chorobą spowodowaną niedoborem lub brakiem hormonu wazopresyny odpowiedzialnej za zwiększanie wchłaniania wody w kanalikach zbiorczych nerek. Za produkcję wazopresyny odpowiada przysadka mózgowa. Do dysfunkcji przysadki może dochodzić z różnych powodów:
- wad wrodzonych;
- urazów głowy;
- krwawienia domózgowego;
- poporodowego uszkodzenia przysadki;
- chorób nowotworowych.
W przypadku wielomoczu wywołanego moczówką nerkową poziom hormonu wazopresyny jest prawidłowy, jednak receptory cewki moczowej są na niego oporne. Tym samym proces zagęszczania moczu nie przebiega prawidłowo.
Moczówka nerkowa należy do grupy chorób dziedziczonych tylko przez mężczyzn, najczęściej (i u obu płci) wynika jednak z zaburzeń pracy nerek oraz zaburzeń w gospodarce elektrolitowej – zbyt dużych stężeń wapnia czy zbyt niskich stężeń sodu. Wywołują ją także niektóre leki, jak węglan litu (stosowany przy chorobie afektywnej dwubiegunowej), glibenklamid (lek przeciwcukrzycowy), foskarnet (lek przeciwwirusowy).
Poliuria a cukrzyca
Wielomocz może być także efektem wysokiego stężenia glukozy we krwi i świadczyć o nieodpowiednio kontrolowanej cukrzycy. U osób z taką przypadłością dochodzi do diurezy osmotycznej – stężenie cukru we krwi osiąga tzw. próg nerkowy (jest wartością indywidualną, średnio wynosi 180 mg/dl) i przewyższa możliwości wchłaniania wody w cewkach moczowych. Wysokie stężenie glukozy w cewkach nerkowych prowadzi do wtórnego transportu biernego wody do cewki, co znacznie zwiększa ilość wydalanego moczu.
Diagnostyka i leczenie wielomoczu
Szukanie przyczyn wielomoczu zawsze należy zacząć od konsultacji z lekarzem specjalistą. W diagnostyce wielomoczu bada się m.in. stężenie glukozy we krwi, stężenie hormonu wazopresyny w osoczu, a także wapnia w surowicy i w moczu oraz stężenia elektrolitów, takich jak sód i potas.
Jeśli przyczyną wielomoczu jest zbyt niski poziom wazopresyny, lekarz przepisuje terapię syntetyczną wazopresyną. W poliurii stosuje się też leki zmniejszające objawy. Wielomocz leczy się zawsze pod kontrolą specjalisty.
Do wystąpienia poliurii mogą przyczynić się również leki moczopędne, stosowane w niektórych chorobach, np. kardiologicznych, gdy pojawiają się objawy przewodnienia. Wielomocz może też być wywołany przez stosowanie leków moczopędnych (diuretyków) dla zmniejszenia masy ciała. Warto wiedzieć, że najpowszechniejszymi diuretykami są kawa i herbata zielona/czarna oraz inne napoje mające w składzie kofeinę. Działanie odwadniające nasz organizm ma również alkohol.
Polecane artykuły:
